Położna na stanowisku pielęgniarki w DPS

Czy położna może pracować jako pielęgniarka w DPS?

Co do zasady nie. Obowiązująca ustawa z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej traktuje zawód pielęgniarki i zawód położnej jako dwa odrębne, samodzielne zawody medyczne. Odrębne są także kwalifikacje, zakres czynności oraz dokumenty potwierdzające prawo wykonywania zawodu.

Jeżeli osoba ma wyłącznie dyplom położnej i dokument "Prawo wykonywania zawodu położnej", nie oznacza to automatycznie prawa do wykonywania zawodu pielęgniarki. Do pracy na stanowisku pielęgniarki potrzebne jest prawo wykonywania zawodu pielęgniarki, stwierdzone przez właściwą okręgową radę pielęgniarek i położnych oraz wpis do właściwego rejestru.

W domu pomocy społecznej ma to szczególne znaczenie, ponieważ pielęgniarka wykonuje świadczenia wobec mieszkańców DPS, a nie tylko czynności mieszczące się w ustawowym zakresie zawodu położnej. Jeśli zakres obowiązków obejmuje typowe świadczenia pielęgniarskie, pracodawca powinien zatrudnić osobę z prawem wykonywania zawodu pielęgniarki.

Czy wieloletnia praca jako pielęgniarka legalizuje sytuację?

Nie. Wieloletnie wykonywanie obowiązków pielęgniarki, nawet za wiedzą pracodawcy i przy regularnym opłacaniu składek do samorządu zawodowego, nie tworzy prawa wykonywania zawodu pielęgniarki. Uprawnienie to musi wynikać z kwalifikacji pielęgniarskich oraz uchwały właściwej okręgowej rady pielęgniarek i położnych.

Znaczenie ma nie nazwa szkoły, potoczne informacje przekazywane przed laty ani praktyka zakładu pracy, lecz dokumenty znajdujące się w izbie oraz wpis w rejestrze. W pierwszej kolejności należy więc ustalić, czy w Pani sprawie stwierdzono wyłącznie prawo wykonywania zawodu położnej, czy także prawo wykonywania zawodu pielęgniarki.

Sama składka do izby potwierdza przynależność do samorządu zawodowego, ale nie zastępuje dokumentu PWZ właściwego dla danego zawodu. Jeżeli w dokumentach figuruje Pani jako położna, należy przyjąć, że może Pani wykonywać zawód położnej, a nie zawód pielęgniarki.

Prawo wykonywania zawodu położnej uzyskane przed 1996 r.

Osoby, które uzyskały kwalifikacje położnej przed wejściem w życie późniejszych ustaw zawodowych, nie utraciły ich automatycznie. Ustawa z 1996 r. przewidywała obowiązek uzyskania nowego zaświadczenia o prawie wykonywania zawodu we właściwej okręgowej radzie pielęgniarek i położnych. Następnie ustawa z 2011 r. zachowała prawa wykonywania zawodu stwierdzone albo przyznane na podstawie dotychczasowych przepisów.

Oznacza to, że kluczowe jest sprawdzenie dokumentacji w izbie. Jeżeli po 1996 r. uzyskała Pani zaświadczenie lub dokument potwierdzający prawo wykonywania zawodu położnej, zasadniczo zachowała Pani to prawo na podstawie przepisów przejściowych. Jeśli dokumentów nie ma albo nie wiadomo, jaki wpis istnieje w rejestrze, należy wystąpić do właściwej okręgowej izby o potwierdzenie statusu.

Nie należy jednak utożsamiać prawa wykonywania zawodu położnej z prawem wykonywania zawodu pielęgniarki. Nawet jeśli dawna praktyka w placówkach medycznych była bardziej elastyczna, aktualnie rozdzielność tych zawodów ma istotne znaczenie prawne.

Kiedy wygasa prawo wykonywania zawodu położnej?

Prawo wykonywania zawodu położnej nie wygasa tylko dlatego, że dana osoba przez długi czas nie pracowała jako położna. Ustawa przewiduje określone przypadki utraty albo wygaśnięcia prawa, takie jak między innymi śmierć, zrzeczenie się prawa, prawomocne orzeczenie zakazu wykonywania zawodu, utrata pełnej zdolności do czynności prawnych albo upływ czasu, jeżeli prawo zostało przyznane na czas określony.

Praca przez lata na innym stanowisku, w tym na stanowisku określanym przez pracodawcę jako pielęgniarskie, nie powoduje sama w sobie utraty prawa wykonywania zawodu położnej. Może natomiast oznaczać przerwę w faktycznym wykonywaniu zawodu położnej, a to ma znaczenie przy powrocie do tego zawodu.

Powrót do wykonywania zawodu położnej po przerwie

Jeżeli położna nie wykonywała zawodu łącznie przez okres dłuższy niż 5 lat w okresie ostatnich 6 lat, a chce wrócić do wykonywania zawodu położnej, powinna zawiadomić właściwą okręgową radę pielęgniarek i położnych. Ustawa przewiduje w takiej sytuacji obowiązek odbycia przeszkolenia, trwającego nie dłużej niż 6 miesięcy, pod nadzorem osoby uprawnionej do wykonywania danego zawodu i posiadającej odpowiednie doświadczenie.

W praktyce oznacza to, że jeśli przez wiele lat wykonywała Pani czynności pracownicze opisane jako pielęgniarskie, izba może potraktować ten okres jako przerwę w wykonywaniu zawodu położnej. Przed podjęciem pracy jako położna warto więc ustalić w izbie, czy konieczne będzie przeszkolenie i na jakich zasadach ma się ono odbyć.

Jakie dokumenty należy sprawdzić?

W opisanej sytuacji warto zebrać i zweryfikować przede wszystkim:

• dyplom lub świadectwo ukończenia szkoły połoĹźnych,
• dokument "Prawo wykonywania zawodu połoĹźnej", jeśli został wydany,
• ewentualny dokument "Prawo wykonywania zawodu pielęgniarki", jeśli kiedykolwiek został wydany,
• uchwały albo zaświadczenia właściwej okręgowej rady pielęgniarek i połoĹźnych,
• aktualny wpis w okręgowym rejestrze pielęgniarek i połoĹźnych,
• zakres obowiązkĂłw na stanowisku w DPS oraz dokumenty z akt osobowych.

Najważniejsze pytanie brzmi: czy posiada Pani stwierdzone prawo wykonywania zawodu pielęgniarki. Jeśli nie, bezpiecznym rozwiązaniem nie jest dalsze wykonywanie pracy pod nazwą stanowiska "pielęgniarka", lecz uporządkowanie statusu zawodowego z pracodawcą i izbą.

Odpowiedzialność położnej i pracodawcy

Udzielanie świadczeń zdrowotnych jako pielęgniarka bez wymaganego prawa wykonywania zawodu może wiązać się z odpowiedzialnością przewidzianą w ustawie o zawodach pielęgniarki i położnej. Ryzyko dotyczy zarówno osoby wykonującej czynności bez właściwych uprawnień, jak i pracodawcy, który dopuszcza taką osobę do pracy na stanowisku wymagającym PWZ pielęgniarki.

Pracodawca powinien żądać dokumentów potwierdzających kwalifikacje wymagane na danym stanowisku i przechowywać ich kopie w aktach osobowych pracownika. W przypadku stanowiska pielęgniarki podstawowym dokumentem jest prawo wykonywania zawodu pielęgniarki. W przypadku stanowiska położnej - prawo wykonywania zawodu położnej.

Jeżeli faktyczny zakres czynności w DPS obejmuje świadczenia pielęgniarskie, a pracownik ma wyłącznie uprawnienia położnej, problemu nie rozwiązuje zmiana nazwy w grafiku ani wieloletnia praktyka. Konieczne jest dopasowanie stanowiska i obowiązków do posiadanych uprawnień albo uzyskanie kwalifikacji wymaganych dla zawodu pielęgniarki.

Co zrobić w opisanej sytuacji?

Najrozsądniejsze jest działanie w kilku krokach. Po pierwsze, należy wystąpić do właściwej okręgowej izby pielęgniarek i położnych o potwierdzenie, jakie prawo wykonywania zawodu zostało Pani stwierdzone i jaki wpis widnieje w rejestrze. Po drugie, trzeba porównać ten wpis z nazwą stanowiska i zakresem obowiązków w DPS. Po trzecie, warto ustalić z pracodawcą, czy możliwa jest zmiana stanowiska albo zakresu czynności tak, aby odpowiadały posiadanym uprawnieniom.

Jeżeli chce Pani dalej wykonywać zawód położnej, izba może wskazać, czy konieczne jest przeszkolenie po przerwie. Jeżeli natomiast chce Pani wykonywać zawód pielęgniarki, konieczne może być spełnienie wymagań właściwych dla pielęgniarki, w tym posiadanie odpowiedniego wykształcenia i uzyskanie prawa wykonywania zawodu pielęgniarki.

FAQ

Czy położna traci prawo wykonywania zawodu, jeśli pracuje jako pielęgniarka?

Nie traci go automatycznie tylko dlatego, że przez lata nie wykonywała zawodu położnej. Może jednak powstać obowiązek przeszkolenia przed powrotem do zawodu położnej, jeżeli przerwa przekroczyła ustawowy okres.

Czy dyplom położnej wystarczy do pracy na stanowisku pielęgniarki?

Nie. Do wykonywania zawodu pielęgniarki potrzebne są kwalifikacje pielęgniarskie oraz prawo wykonywania zawodu pielęgniarki. Dyplom położnej potwierdza kwalifikacje do zawodu położnej.

Czy opłacanie składek do izby potwierdza prawo pracy jako pielęgniarka?

Nie. Składki nie zastępują dokumentu PWZ. Trzeba sprawdzić, jaki zawód został wpisany w rejestrze i jaki dokument prawa wykonywania zawodu został wydany.

Czy DPS może zatrudnić położną na innym stanowisku niż pielęgniarka?

Może, jeżeli zakres obowiązków odpowiada posiadanym kwalifikacjom i nie obejmuje czynności zastrzeżonych dla pielęgniarki. Sama zmiana nazwy stanowiska nie wystarczy, jeśli faktycznie wykonywane są świadczenia pielęgniarskie.

Gdzie sprawdzić swoje uprawnienia?

Najlepiej zwrócić się do właściwej okręgowej izby pielęgniarek i położnych o potwierdzenie wpisu w rejestrze oraz rodzaju posiadanego prawa wykonywania zawodu. Warto także sprawdzić dokumenty znajdujące się w aktach osobowych u pracodawcy.

Źródła

• Ustawa z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i połoĹźnej, Dz.U. z późn. zm.
• Ustawa z dnia 1 lipca 2011 r. o samorządzie pielęgniarek i połoĹźnych, Dz.U. z późn. zm.
• Ustawa z dnia 5 lipca 1996 r. o zawodach pielęgniarki i połoĹźnej, akt uchylony.