Likwidacja pracodawcy w trakcie zwolnienia lekarskiego

Likwidacja pracodawcy a wypowiedzenie na zwolnieniu lekarskim

Zasadą jest, że pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę w czasie urlopu pracownika ani w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy, w tym w czasie zwolnienia lekarskiego, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia. Wynika to z art. 41 Kodeksu pracy.

Od tej zasady istnieje jednak ważny wyjątek. Zgodnie z art. 41¹ § 1 Kodeksu pracy w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy nie stosuje się m.in. art. 38, art. 39 i art. 41 Kodeksu pracy ani przepisów szczególnych dotyczących ochrony pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę. Oznacza to, że rzeczywista likwidacja pracodawcy może pozwalać na wypowiedzenie umowy również pracownikowi przebywającemu na L4 oraz pracownikowi w wieku przedemerytalnym.

Trzeba jednak bardzo dokładnie ustalić, czy mamy do czynienia z likwidacją pracodawcy, czy tylko z likwidacją stanowiska, sprzedażą sklepu albo zmianą właściciela. Te sytuacje mają różne skutki prawne.

Sprzedaż sklepu nie zawsze oznacza likwidację pracodawcy

Jeżeli właściciel jedynie sprzedaje sklep, wyposażenie, lokal albo zorganizowaną część działalności, nie zawsze dochodzi do likwidacji pracodawcy. W praktyce może wystąpić przejście zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę w rozumieniu art. 23¹ Kodeksu pracy. Wtedy nowy pracodawca z mocy prawa staje się stroną dotychczasowych stosunków pracy.

Jeżeli natomiast dotychczasowy pracodawca kończy działalność, zamyka sklep, nie przekazuje zakładu pracy innemu podmiotowi i faktycznie przestaje zatrudniać pracowników, sytuacja może być oceniana jako likwidacja pracodawcy. W przypadku osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą trzeba patrzeć nie tylko na sam wpis w CEIDG, ale przede wszystkim na rzeczywiste zakończenie funkcjonowania pracodawcy jako podmiotu zatrudniającego.

Czy mały pracodawca może powołać się na zwolnienia grupowe?

Jeżeli firma zatrudnia tylko 2 osoby, nie stosuje się do niej ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, potocznie nazywanej ustawą o zwolnieniach grupowych. Ta ustawa obejmuje pracodawców zatrudniających co najmniej 20 pracowników.

Nie oznacza to jednak, że mały pracodawca nie może rozwiązać umowy z przyczyn niedotyczących pracownika. Może to zrobić na zasadach ogólnych, z zachowaniem okresu wypowiedzenia, jeżeli istnieje rzeczywista i konkretna przyczyna, np. zamknięcie działalności. Różnica polega m.in. na tym, że pracownik małego pracodawcy co do zasady nie korzysta z ustawowej odprawy przewidzianej w ustawie o zwolnieniach grupowych.

Dla osoby starającej się o świadczenie przedemerytalne szczególnie ważne jest, aby dokumenty pracownicze prawidłowo opisywały przyczynę rozwiązania umowy. W świadectwie pracy lub w innych dokumentach powinno dać się ustalić, czy rozwiązanie nastąpiło z powodu likwidacji pracodawcy, niewypłacalności pracodawcy albo z przyczyn dotyczących zakładu pracy.

Kto wypłaca chorobowe po rozwiązaniu umowy?

Jeżeli niezdolność do pracy powstała w czasie trwania zatrudnienia, pracownik zachowuje prawo do świadczeń chorobowych także za okres nieprzerwanej niezdolności do pracy przypadający po ustaniu zatrudnienia. Po rozwiązaniu umowy wypłatę przejmuje ZUS, o ile spełnione są warunki z ustawy zasiłkowej.

W czasie trwania zatrudnienia pracownikowi najpierw przysługuje wynagrodzenie chorobowe finansowane przez pracodawcę. Co do zasady jest to 33 dni w roku kalendarzowym, ale w przypadku pracownika, który ukończył 50 lat, pracodawca finansuje wynagrodzenie chorobowe za 14 dni w roku kalendarzowym. Od kolejnego dnia przysługuje zasiłek chorobowy. Przy małym pracodawcy, który zgłasza do ubezpieczenia chorobowego nie więcej niż 20 osób, płatnikiem zasiłku jest zwykle ZUS.

Po ustaniu zatrudnienia zasiłek chorobowy wypłaca ZUS. Obecnie w typowych przypadkach zasiłek chorobowy za okres po ustaniu ubezpieczenia przysługuje nie dłużej niż przez 91 dni. Limit ten nie dotyczy m.in. niezdolności do pracy przypadającej w czasie ciąży, niezdolności spowodowanej gruźlicą oraz niektórych przypadków związanych z dawstwem komórek, tkanek i narządów.

Jeżeli choroba rozpocznie się dopiero po rozwiązaniu umowy, zasiłek po ustaniu zatrudnienia przysługuje tylko wtedy, gdy niezdolność do pracy trwa bez przerwy co najmniej 30 dni i powstała nie później niż w ciągu 14 dni od ustania ubezpieczenia chorobowego. Wyjątkowo termin wynosi 3 miesiące przy chorobie zakaźnej o dłuższym okresie wylęgania lub innej chorobie, której objawy ujawniają się po okresie dłuższym niż 14 dni od początku choroby.

Rejestracja w urzędzie pracy po chorobowym

Osoba pobierająca zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia zasadniczo nie może jednocześnie zarejestrować się jako bezrobotna, ponieważ bezrobotny powinien być zdolny i gotowy do podjęcia zatrudnienia. Dlatego w opisanej sytuacji najpierw należy zakończyć okres niezdolności do pracy albo okres pobierania świadczeń chorobowych, a dopiero potem zgłosić się do powiatowego urzędu pracy.

Nie ma tu ogólnej zasady, że pracownik zawsze musi zarejestrować się w urzędzie pracy w ciągu 30 dni od wypowiedzenia umowy. Przy świadczeniu przedemerytalnym kluczowe są dalsze warunki: rejestracja w urzędzie pracy, pobieranie zasiłku dla bezrobotnych przez co najmniej 180 dni, dalsze pozostawanie w rejestrze jako bezrobotny oraz złożenie wniosku do ZUS w terminie 30 dni od dnia wydania przez urząd pracy dokumentu potwierdzającego 180-dniowy okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych.

W praktyce po zakończeniu chorobowego warto zarejestrować się niezwłocznie, aby nie opóźniać biegu 180-dniowego okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Warto też zabrać do urzędu pracy świadectwo pracy, dokumenty z ZUS dotyczące zakończenia pobierania zasiłku chorobowego oraz dokumenty potwierdzające przyczynę rozwiązania umowy.

Świadczenie przedemerytalne po likwidacji pracodawcy

W przypadku mężczyzny, który ma 61 lat i 43 lata okresów składkowych i nieskładkowych, samo spełnienie kryterium wieku i stażu może nie wystarczyć. ZUS będzie badał także przyczynę rozwiązania stosunku pracy, minimalny okres zatrudnienia u danego pracodawcy oraz spełnienie warunków po rejestracji w urzędzie pracy.

Przy rozwiązaniu stosunku pracy z powodu likwidacji pracodawcy albo jego niewypłacalności ustawa o świadczeniach przedemerytalnych przewiduje dla mężczyzny próg wieku 61 lat i co najmniej 25 lat okresu uprawniającego do emerytury, przy zatrudnieniu u tego pracodawcy przez minimum 6 miesięcy. Przy rozwiązaniu z przyczyn dotyczących zakładu pracy obowiązuje inna ścieżka: dla mężczyzny co najmniej 60 lat i 35 lat stażu, również przy co najmniej 6-miesięcznym zatrudnieniu u danego pracodawcy.

Po stronie urzędu pracy istotne jest, aby przez wymagany okres pobierać zasiłek dla bezrobotnych, nadal być zarejestrowanym jako bezrobotny oraz nie odmówić bez uzasadnionej przyczyny propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Dopiero po spełnieniu tych warunków składa się wniosek ESP o świadczenie przedemerytalne do ZUS.

Co zrobić krok po kroku?

1. Ustalić, czy dochodzi do faktycznej likwidacji pracodawcy, czy tylko do sprzedaży sklepu albo przejścia zakładu pracy na inny podmiot.
2. Sprawdzić treść wypowiedzenia i późniejszego świadectwa pracy, zwłaszcza przyczynę rozwiązania umowy.
3. Jeżeli w czasie rozwiązania umowy trwa L4, dopilnować dokumentów dla ZUS, w tym zwolnień lekarskich i oświadczenia Z-10, jeżeli ZUS będzie go wymagał.
4. Po zakończeniu zasiłku chorobowego albo po odzyskaniu zdolności do pracy niezwłocznie zarejestrować się w powiatowym urzędzie pracy.
5. Po 180 dniach pobierania zasiłku dla bezrobotnych uzyskać dokument z urzędu pracy i złożyć wniosek do ZUS w terminie 30 dni.

FAQ

Czy pracodawca może wypowiedzieć umowę w czasie L4?

Co do zasady nie, ponieważ zwolnienie lekarskie jest usprawiedliwioną nieobecnością w pracy. Wyjątkiem jest m.in. upadłość albo rzeczywista likwidacja pracodawcy, przy której nie stosuje się ochrony z art. 41 Kodeksu pracy.

Czy sprzedaż sklepu oznacza likwidację pracodawcy?

Nie zawsze. Jeżeli działalność przejmuje inny podmiot i kontynuuje prowadzenie sklepu, może dojść do przejścia zakładu pracy na nowego pracodawcę. Likwidacja występuje wtedy, gdy pracodawca faktycznie kończy działalność jako podmiot zatrudniający.

Kto płaci chorobowe po rozwiązaniu umowy o pracę?

Po ustaniu zatrudnienia świadczenia chorobowe wypłaca ZUS, jeżeli spełnione są warunki ustawowe. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy niezdolność do pracy powstała jeszcze w czasie zatrudnienia i trwa nieprzerwanie po rozwiązaniu umowy.

Jak długo można pobierać zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia?

W typowych przypadkach zasiłek chorobowy po ustaniu ubezpieczenia przysługuje maksymalnie przez 91 dni. Wyjątki dotyczą m.in. ciąży, gruźlicy oraz wybranych sytuacji związanych z dawstwem komórek, tkanek i narządów.

Czy trzeba zarejestrować się w urzędzie pracy w ciągu 30 dni od wypowiedzenia?

W opisanej sytuacji nie ma ogólnego 30-dniowego terminu liczonego od wypowiedzenia. Jeżeli pracownik choruje i pobiera zasiłek chorobowy, zwykle może zarejestrować się jako bezrobotny dopiero po zakończeniu niezdolności do pracy.

Kiedy składa się wniosek o świadczenie przedemerytalne?

Wniosek do ZUS składa się po spełnieniu warunków w urzędzie pracy, w szczególności po co najmniej 180 dniach pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Termin wynosi 30 dni od dnia wydania przez urząd pracy dokumentu potwierdzającego ten okres.

Czy pracownik małego pracodawcy ma odprawę jak przy zwolnieniach grupowych?

Nie zawsze. Ustawa o zwolnieniach grupowych dotyczy pracodawców zatrudniających co najmniej 20 pracowników. Przy firmie zatrudniającej 2 osoby ustawowa odprawa z tej ustawy co do zasady nie przysługuje.

Podsumowanie

Likwidacja pracodawcy w czasie zwolnienia lekarskiego może uzasadniać wypowiedzenie umowy mimo L4, ponieważ w razie upadłości albo likwidacji pracodawcy ustawowa ochrona przed wypowiedzeniem jest wyłączona. Nie wolno jednak automatycznie utożsamiać likwidacji ze sprzedażą sklepu, zmianą właściciela albo likwidacją jednego stanowiska pracy.

Po rozwiązaniu umowy świadczenia chorobowe wypłaca ZUS, przy czym w zwykłych przypadkach zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia jest ograniczony do 91 dni. Rejestracja w urzędzie pracy powinna nastąpić po zakończeniu chorobowego i odzyskaniu zdolności do pracy, a wniosek o świadczenie przedemerytalne składa się dopiero po spełnieniu warunków związanych z pobieraniem zasiłku dla bezrobotnych.

Źródła

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141.
2. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636.
3. Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych - Dz.U. 2004 nr 120 poz. 1252.
4. Ustawa z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników - Dz.U. 2003 nr 90 poz. 844.
5. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 1993 r., sygn. akt I PZP 68/92.
6. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2001 r., sygn. akt I PKN 381/2000.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.