Wynajem mieszkania podczas urlopu zdrowotnego nauczyciela

Czy nauczyciel na urlopie zdrowotnym może wynająć mieszkanie?

Urlop dla poratowania zdrowia nauczyciela reguluje art. 73 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela. W aktualnym brzmieniu przepisy przewidują wyraźny zakaz: w okresie przebywania na urlopie dla poratowania zdrowia nauczyciel nie może nawiązać stosunku pracy ani podjąć innej działalności zarobkowej.

Jeżeli dyrektor szkoły stwierdzi, że nauczyciel w czasie urlopu podejmuje inny stosunek pracy albo inną działalność zarobkową, odwołuje nauczyciela z urlopu i określa termin powrotu do pracy. Przepis nie wymaga, aby działalność była sprzeczna z leczeniem. Obecnie kluczowe jest to, czy ma charakter zarobkowy.

Odpłatny wynajem własnego mieszkania jest czynnością, która co do zasady służy uzyskaniu czynszu. Dlatego może zostać uznany za działalność zarobkową w rozumieniu art. 73 ust. 7 Karty Nauczyciela. Ryzyko jest szczególnie duże, gdy umowa najmu jest zawierana lub aktywnie obsługiwana w czasie urlopu.

Najem prywatny a działalność zarobkowa

Karta Nauczyciela nie zawiera własnej definicji działalności zarobkowej. Nie można więc ograniczać tego pojęcia wyłącznie do działalności gospodarczej wpisanej do CEIDG albo do pracy na podstawie umowy o pracę. Działalność zarobkowa może wystąpić także wtedy, gdy nauczyciel zawiera umowę cywilnoprawną, wykonuje zlecenia, pobiera wynagrodzenie za usługi albo uzyskuje regularny przychód z odpłatnego udostępniania rzeczy.

Najem mieszkania bywa podatkowo rozliczany jako najem prywatny, a nie działalność gospodarcza. Nie oznacza to jednak automatycznie, że jest obojętny dla urlopu dla poratowania zdrowia. Dla art. 73 ust. 7 Karty Nauczyciela ważniejsze jest to, czy nauczyciel podejmuje aktywność nastawioną na uzyskanie przysporzenia majątkowego.

Inaczej należy oceniać nieodpłatne użyczenie lokalu, a inaczej najem za czynsz. Przy użyczeniu właściciel nie otrzymuje wynagrodzenia za korzystanie z mieszkania. Przy najmie czynsz jest podstawowym elementem umowy, dlatego łatwiej uznać, że mamy do czynienia z aktywnością zarobkową.

Jakie okoliczności zwiększają ryzyko odwołania z urlopu?

Ryzyko odwołania z urlopu dla poratowania zdrowia rośnie, gdy nauczyciel w czasie urlopu:

• zawiera nową umowę najmu i rozpoczyna odpłatne wynajmowanie mieszkania,
• regularnie poszukuje najemców, publikuje ogłoszenia i prowadzi negocjacje,
• wynajmuje więcej niż jeden lokal albo wykonuje czynności podobne do profesjonalnego zarządzania najmem,
• wystawia dokumenty rozliczeniowe, pobiera kaucje, organizuje naprawy i aktywnie obsługuje najem,
• traktuje najem jako stałe źródło przychodu w czasie urlopu.

Mniejsze ryzyko może wystąpić wtedy, gdy umowa została zawarta wcześniej, czynności właściciela są minimalne, a nauczyciel jedynie otrzymuje należny czynsz. Nie usuwa to jednak całkowicie problemu. W orzecznictwie przyjmuje się, że zakaz z art. 73 ust. 7 Karty Nauczyciela może obejmować także kontynuowanie aktywności zarobkowej rozpoczętej przed urlopem.

Czy dyrektor może odwołać nauczyciela z urlopu?

Tak. Jeżeli dyrektor szkoły stwierdzi, że nauczyciel przebywający na urlopie dla poratowania zdrowia narusza zakaz z art. 73 ust. 7 Karty Nauczyciela, powinien odwołać go z urlopu i wskazać termin powrotu do pracy. Dyrektor działa tu jako kierownik zakładu pracy wobec nauczycieli zatrudnionych w szkole.

Nie oznacza to jednak, że każda informacja o przychodzie automatycznie przesądza sprawę. Dyrektor powinien ocenić, czy w konkretnym przypadku doszło do podjęcia albo wykonywania działalności zarobkowej. Nauczyciel może wyjaśnić, kiedy zawarto umowę, jaki jest jej zakres, jakie czynności faktycznie wykonuje oraz czy przychód wynika z aktywności podejmowanej w czasie urlopu.

Jeżeli nauczyciel nie zgadza się z odwołaniem z urlopu, może dochodzić ochrony swoich praw przed sądem pracy. W takim sporze trzeba wykazać, że dana aktywność nie mieściła się w pojęciu działalności zarobkowej albo że dyrektor błędnie ustalił okoliczności sprawy.

Co zrobić przed wynajęciem mieszkania?

Najbezpieczniejsze rozwiązanie to niewprowadzanie nowego odpłatnego najmu w czasie urlopu dla poratowania zdrowia. Jeżeli wynajem nie jest pilny, warto rozważyć zawarcie umowy dopiero po powrocie do pracy.

Jeżeli umowa najmu już trwa, warto uporządkować dokumenty: umowę, aneksy, potwierdzenia płatności, zakres czynności wykonywanych przez właściciela oraz ewentualne pełnomocnictwa dla osoby, która zajmuje się obsługą lokalu. Ma to znaczenie, gdy trzeba będzie wykazać, że nauczyciel nie prowadzi aktywnej działalności zarobkowej w czasie urlopu.

Zapytanie dyrektora o stanowisko może ograniczyć ryzyko organizacyjne, ale nie daje pełnej ochrony, jeśli okoliczności sprawy wskazują na naruszenie ustawowego zakazu. Dyrektor nie może skutecznie zezwolić na działanie, którego zabrania Karta Nauczyciela.

Najem rozpoczęty przed urlopem

W praktyce częsty problem dotyczy mieszkania wynajętego jeszcze przed urlopem. Sam fakt, że umowa została zawarta wcześniej, nie zawsze wystarczy do uniknięcia ryzyka. Zakaz z art. 73 ust. 7 Karty Nauczyciela jest oceniany w okresie przebywania na urlopie, a więc znaczenie może mieć także kontynuowanie działalności zarobkowej.

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 2005 r., sygn. akt II PZP 5/05, wskazuje na ścisłe rozumienie celu urlopu dla poratowania zdrowia. Urlop ma służyć leczeniu i regeneracji, a nie łączeniu pobierania wynagrodzenia z dodatkową aktywnością zarobkową. Z tego powodu również wcześniejsze źródło zarobku może stać się przedmiotem oceny dyrektora.

Nie każdy stan faktyczny jest jednak taki sam. Inaczej może wyglądać bierne otrzymywanie czynszu z jednej umowy zawartej wcześniej, a inaczej bieżące prowadzenie najmu, poszukiwanie nowych najemców i wykonywanie licznych czynności organizacyjnych. Im więcej aktywności po stronie nauczyciela, tym większe ryzyko odwołania z urlopu.

Podsumowanie

Wynajem mieszkania przez nauczyciela przebywającego na urlopie dla poratowania zdrowia jest prawnie ryzykowny. Odpłatny najem może zostać potraktowany jako inna działalność zarobkowa, o której mowa w art. 73 ust. 7 Karty Nauczyciela. Nie ma przy tym decydującego znaczenia, że najem nie jest działalnością gospodarczą.

Jeżeli dyrektor uzna, że nauczyciel wykonuje działalność zarobkową, może odwołać go z urlopu i wyznaczyć termin powrotu do pracy. Nauczyciel nie jest jednak pozbawiony ochrony. Może przedstawić swoje wyjaśnienia, a w razie sporu skierować sprawę do sądu pracy.

FAQ

Czy sam czynsz z najmu jest dodatkowym źródłem dochodu?

Tak, czynsz z najmu jest przysporzeniem majątkowym. Dla urlopu dla poratowania zdrowia ważne jest jednak nie tylko to, że powstaje dochód, ale także to, czy najem zostanie uznany za inną działalność zarobkową w rozumieniu Karty Nauczyciela.

Czy najem prywatny jest bezpieczny, skoro nie mam firmy?

Nie zawsze. Brak wpisu do CEIDG nie przesądza, że nauczyciel nie prowadzi działalności zarobkowej. Art. 73 ust. 7 Karty Nauczyciela posługuje się szerszym pojęciem niż działalność gospodarcza.

Czy dyrektor musi mnie odwołać z urlopu?

Jeżeli dyrektor stwierdzi, że nauczyciel w czasie urlopu nawiązał stosunek pracy albo podjął inną działalność zarobkową, powinien odwołać nauczyciela z urlopu i wskazać termin powrotu do pracy. Sporne może być jednak samo ustalenie, czy dana aktywność rzeczywiście miała taki charakter.

Czy mogę wynająć mieszkanie przez pełnomocnika?

Pełnomocnik może ograniczyć osobiste zaangażowanie nauczyciela, ale nie usuwa automatycznie ryzyka. Jeżeli przychód z najmu nadal trafia do nauczyciela, dyrektor może badać, czy jest to działalność zarobkowa wykonywana lub kontynuowana w okresie urlopu.

Co mogę zrobić, jeśli dyrektor odwoła mnie z urlopu?

Można przedstawić dyrektorowi wyjaśnienia i dokumenty dotyczące najmu. Jeżeli spór nie zostanie rozwiązany, nauczyciel może dochodzić swoich praw przed sądem pracy, wykazując, że nie naruszył zakazu z art. 73 ust. 7 Karty Nauczyciela.

Źródła

• Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, art. 73
• Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, art. 68 ust. 5
• Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 2005 r., sygn. akt II PZP 5/05

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.