• Stan prawny na: 2026-05-28
Pracodawca może zmienić zasady przyznawania nagród jubileuszowych w zakładowym układzie zbiorowym pracy, ale mniej korzystne postanowienia nie zawsze zaczynają działać wobec pracownika automatycznie.
Kluczowe znaczenie mają: data nabycia prawa do nagrody, treść przepisów przejściowych, sposób wprowadzenia zmiany oraz to, czy pracownik otrzymał wypowiedzenie zmieniające albo zawarł porozumienie zmieniające.
Tak, pracodawca może zmienić zakładowy układ zbiorowy pracy, także w części dotyczącej nagród jubileuszowych, jeżeli zrobi to w trybie przewidzianym dla zmiany układu. W praktyce oznacza to najczęściej uzgodnienie zmian ze stroną związkową, sporządzenie protokołu dodatkowego i dochowanie wymogów przewidzianych w przepisach o układach zbiorowych pracy.
Sama nagroda jubileuszowa nie przysługuje każdemu pracownikowi z mocy Kodeksu pracy. Prawo do niej wynika z konkretnego źródła obowiązującego u danego pracodawcy, np. z ZUZP, regulaminu wynagradzania, umowy o pracę albo szczególnych przepisów dotyczących określonych grup zawodowych. Dlatego pierwszym krokiem zawsze jest analiza dokumentu, który przyznaje nagrodę.
Pracodawca może wprowadzić zasadę, że do stażu uprawniającego do nagrody wlicza się tylko okres zatrudnienia w aktualnym zakładzie pracy, a nie cały staż zawodowy. Taka zmiana nie jest z góry nieważna. Nie może jednak naruszać praw już nabytych, zasady równego traktowania ani przepisów o wprowadzaniu mniej korzystnych postanowień układu.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin - Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Najważniejsza zasada wynika z Kodeksu pracy: korzystniejsze postanowienia układu zastępują z mocy prawa mniej korzystne warunki zatrudnienia, natomiast postanowienia mniej korzystne dla pracownika wprowadza się co do zasady przez wypowiedzenie dotychczasowych warunków umowy o pracę albo innego aktu stanowiącego podstawę zatrudnienia.
W praktyce oznacza to, że samo uzgodnienie zmiany ZUZP ze związkiem zawodowym może nie wystarczyć, aby automatycznie pogorszyć indywidualną sytuację pracownika. Jeżeli dotychczasowe zasady nagrody jubileuszowej stanowiły element warunków zatrudnienia, a nowe zasady są mniej korzystne, należy sprawdzić, czy pracownik otrzymał wypowiedzenie zmieniające albo podpisał porozumienie zmieniające.
Jeżeli takiego wypowiedzenia lub porozumienia nie było, pracownik może argumentować, że mniej korzystne zasady nie zostały skutecznie wprowadzone do jego stosunku pracy. Ocena zależy jednak od treści ZUZP, daty wejścia w życie zmian, przepisów przejściowych oraz dokumentów doręczonych pracownikowi.
Trzeba odróżnić prawo już nabyte od samego oczekiwania, że w przyszłości nagroda zostanie wypłacona. Jeżeli pracownik spełnił wszystkie warunki do nagrody przed skuteczną zmianą zasad, roszczenie o wypłatę co do zasady już powstało. Pracodawca nie powinien odbierać go późniejszą zmianą układu.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy pracownik osiągnął wymagany staż dopiero po wejściu w życie nowych zasad. Wtedy zasadniczo bada się, czy w dniu nabycia prawa do nagrody pracownik spełniał warunki przewidziane w aktualnie obowiązujących i skutecznie wprowadzonych przepisach zakładowych.
W opisanym stanie faktycznym zmiana ZUZP nastąpiła przed datą, w której miało powstać prawo do nagrody za 40 lat pracy. Jeżeli nowe zasady zostały skutecznie wprowadzone wobec pracownika i nie przewidywały korzystnych przepisów przejściowych, pracodawca może odmówić wypłaty nagrody obliczanej według poprzednich reguł. Jeżeli jednak nie zastosowano wymaganego wypowiedzenia zmieniającego albo naruszono przepisy przejściowe, odmowa może być sporna.
Znaczenie ma również zasada równego traktowania pracowników. Zgodnie z art. 112 K.p. pracownicy mają równe prawa z tytułu jednakowego wypełniania takich samych obowiązków. W odniesieniu do nagród jubileuszowych Sąd Najwyższy wskazywał, że cechą istotną dla oceny równego traktowania jest staż pracy. Nie oznacza to jednak, że każdy system stażu musi obejmować zatrudnienie poza aktualnym zakładem; ważne jest, czy kryteria są obiektywne, jasne i stosowane jednakowo wobec porównywalnych pracowników.
Przed oceną, czy odmowa wypłaty nagrody jest zgodna z prawem, warto zebrać i sprawdzić następujące dokumenty:
Warto zwrócić uwagę, czy zmiana nie przewiduje szczególnej ochrony dla osób, którym do nagrody brakowało niewiele czasu. Niektóre układy zbiorowe wprowadzają okresy ochronne albo zachowują prawo do nagrody według starych zasad dla pracowników, którzy osiągną wymagany staż w określonym terminie po zmianie.
Zobacz również: jak nie stracić nagrody jubileuszowej, gdy brakuje kilku miesięcy
Jeżeli pracownik uważa, że nagroda została niesłusznie odmówiona, powinien najpierw wystąpić do pracodawcy z pisemnym wnioskiem o wypłatę i uzasadnienie odmowy. W piśmie warto wskazać podstawę roszczenia, okresy stażu oraz dokumenty potwierdzające prawo do nagrody.
Jeżeli pracodawca podtrzymuje odmowę, kolejnym krokiem może być wezwanie do zapłaty, skarga do Państwowej Inspekcji Pracy albo pozew do sądu pracy. W pozwie zwykle dochodzi się konkretnej kwoty nagrody wraz z odsetkami, jeżeli świadczenie było wymagalne i nie zostało wypłacone w terminie.
Należy pamiętać o przedawnieniu. Roszczenia ze stosunku pracy przedawniają się co do zasady z upływem 3 lat od dnia, w którym stały się wymagalne. W sprawach dotyczących świadczeń sprzed wielu lat trzeba więc odrębnie ocenić, czy roszczenie nie jest już przedawnione albo czy doszło do zdarzeń wpływających na bieg przedawnienia.
Pracodawca może zmienić ZUZP i wprowadzić mniej korzystne zasady liczenia stażu do nagrody jubileuszowej, ale musi zrobić to zgodnie z prawem. Najważniejsze jest ustalenie, czy pracownik nabył prawo do nagrody przed zmianą, czy dopiero po niej, oraz czy mniej korzystne zasady zostały skutecznie wprowadzone do jego warunków zatrudnienia.
W opisanej sytuacji sama okoliczność, że wcześniej wypłacano nagrody za 15, 20, 25, 30 i 35 lat pracy, nie przesądza jeszcze o prawie do nagrody za 40 lat. Może jednak stanowić ważny element analizy, zwłaszcza jeśli poprzednie wypłaty potwierdzają utrwalony sposób liczenia stażu. Ostateczna ocena wymaga sprawdzenia pełnej treści starego i nowego ZUZP oraz dokumentów dotyczących zmiany warunków pracy.
Poniższe przykłady pokazują, kiedy zmiana zasad nagrody jubileuszowej może skutecznie pozbawić pracownika świadczenia, a kiedy warto kwestionować odmowę wypłaty.
Pracownica miała 39 lat i 8 miesięcy ogólnego stażu pracy, gdy zmieniono ZUZP. Nowe zasady przewidywały, że do nagrody liczy się wyłącznie staż u aktualnego pracodawcy, a pracownica otrzymała wypowiedzenie zmieniające, którego nie zakwestionowała. Po kilku miesiącach osiągnęła 40 lat ogólnego stażu, ale nie miała wymaganego stażu zakładowego. W takiej sytuacji odmowa wypłaty nagrody może być zgodna z prawem, jeżeli zmiana została skutecznie wprowadzona i nie było przepisów przejściowych chroniących pracowników bliskich nagrody.
Pracownik spełnił warunki do nagrody jubileuszowej za 40 lat pracy w czerwcu, a zmiana ZUZP weszła w życie dopiero we wrześniu. Pracodawca odmówił wypłaty, powołując się na nowe zasady, mimo że w dniu nabycia prawa obowiązywały jeszcze przepisy korzystniejsze. W takim przypadku pracownik ma silny argument, że roszczenie o nagrodę powstało przed zmianą i nie mogło zostać odebrane późniejszą modyfikacją układu.
Zakład pracy zmienił ZUZP, ale nie doręczył pracownikom wypowiedzeń zmieniających, mimo że nowe zasady były wyraźnie mniej korzystne. Jeden z pracowników po zmianie osiągnął staż, który według poprzedniego układu dawał prawo do nagrody. W takiej sprawie kluczowe będzie ustalenie, czy mniej korzystne postanowienia rzeczywiście zostały skutecznie wprowadzone do jego warunków pracy.
Nie w każdym przypadku. Kodeks pracy nie przewiduje powszechnego prawa do nagrody jubileuszowej dla wszystkich pracowników. Świadczenie musi wynikać z układu zbiorowego, regulaminu wynagradzania, umowy o pracę albo szczególnych przepisów dotyczących danej grupy zawodowej.
Co do zasady nie. Jeżeli pracownik spełnił wszystkie warunki do nagrody przed skuteczną zmianą zasad, powstało roszczenie o wypłatę. Późniejsza zmiana ZUZP nie powinna odbierać prawa już nabytego.
Jeżeli nowe postanowienia ZUZP są mniej korzystne i mają pogorszyć indywidualne warunki zatrudnienia pracownika, co do zasady powinny być wprowadzone przez wypowiedzenie zmieniające albo porozumienie zmieniające. Brak takich dokumentów może być ważnym argumentem w sporze o nagrodę.
Tak, jeżeli tak przewiduje obowiązujące źródło prawa pracy i zasada ta została prawidłowo wprowadzona oraz stosowana jednakowo wobec porównywalnych pracowników. Trzeba jednak sprawdzić, czy nie narusza praw nabytych ani przepisów przejściowych.
Roszczenia ze stosunku pracy przedawniają się co do zasady po 3 latach od dnia wymagalności. W przypadku nagrody jubileuszowej istotne jest ustalenie, kiedy świadczenie powinno zostać wypłacone zgodnie z obowiązującymi przepisami zakładowymi.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›
Wycena zwykle w ciągu 2 godzin
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
2. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2008 r., sygn. akt I PK 261/07
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2010 r., sygn. akt II PK 199/09
Opracowanie redakcyjne na podstawie porady prawnej. Ekspert merytoryczny: Marek Gola
Radca prawny, doktorant w Katedrze Prawa Karnego Procesowego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego, zdał aplikację radcowską w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Katowicach. Specjalizuje się w szczególności...
>> więcej informacji