Niewykorzystany urlop przed zakończeniem umowy o pracę

Jak liczy się urlop przy zakończeniu umowy w trakcie roku?

Podstawowy wymiar urlopu wypoczynkowego wynosi 20 dni, jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat, albo 26 dni, jeżeli ma co najmniej 10-letni staż urlopowy. Do tego stażu wlicza się nie tylko zatrudnienie, ale także okresy nauki wskazane w Kodeksie pracy.

Jeżeli stosunek pracy kończy się w trakcie roku kalendarzowego, pracownik nie zachowuje automatycznie całego rocznego wymiaru urlopu u dotychczasowego pracodawcy. Zgodnie z art. 155¹ Kodeksu pracy u dotychczasowego pracodawcy przysługuje urlop w wymiarze proporcjonalnym do okresu przepracowanego w roku ustania stosunku pracy, chyba że przed ustaniem zatrudnienia pracownik wykorzystał urlop w przysługującym mu albo wyższym wymiarze.

Przy ustalaniu proporcji kalendarzowy miesiąc pracy odpowiada 1/12 rocznego wymiaru urlopu. Niepełny miesiąc pracy zaokrągla się w górę do pełnego miesiąca, a niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia.

Przykładowe obliczenie urlopu do 25 sierpnia

W opisanej sytuacji pracownik ma roczny wymiar urlopu 26 dni, a współpraca kończy się 25 sierpnia. Jeżeli zatrudnienie trwało od początku roku albo wcześniej, należy uwzględnić 8 miesięcy: od stycznia do sierpnia. Sierpień liczy się jako pełny miesiąc, ponieważ niepełny miesiąc pracy zaokrągla się w górę.

Obliczenie wygląda następująco: 26 dni × 8/12 = 17,33 dnia. Po zaokrągleniu niepełnego dnia w górę daje to 18 dni urlopu u dotychczasowego pracodawcy.

Jeżeli pracownik wykorzystał już 18,5 dnia urlopu, to przy pełnym etacie najprawdopodobniej przekroczył proporcjonalny wymiar urlopu należny u tego pracodawcy. W praktyce warto sprawdzić rozliczenie w godzinach, ponieważ urlopu udziela się w dni pracy pracownika w wymiarze godzinowym, a jeden dzień urlopu odpowiada co do zasady 8 godzinom pracy.

Zobacz również:
urlop wypoczynkowy i ekwiwalent

Czy można wziąć urlop kosztem urlopu u przyszłego pracodawcy?

Pracownik nie może jednostronnie zdecydować, że wykorzysta u obecnego pracodawcy więcej urlopu, a następnie mniej u przyszłego pracodawcy. O terminie udzielenia urlopu decyduje plan urlopów albo porozumienie z pracodawcą, a w okresie wypowiedzenia pracownik wykorzystuje urlop wtedy, gdy pracodawca mu go udzieli.

Jeżeli jednak pracownik przed ustaniem stosunku pracy wykorzysta urlop w wymiarze wyższym niż proporcjonalny, nie oznacza to automatycznie, że ma obowiązek "odpracować" urlop. Kodeks pracy przewiduje przede wszystkim mechanizm obniżenia urlopu u kolejnego pracodawcy. Łączny wymiar urlopu w danym roku nie może być jednak niższy niż wynikający z okresu przepracowanego u wszystkich pracodawców.

Informacja o wykorzystanym urlopie powinna znaleźć się w świadectwie pracy. Na tej podstawie kolejny pracodawca ustala, ile urlopu pozostało do wykorzystania w danym roku kalendarzowym.

Porozumienie stron a okres wypowiedzenia

Warto odróżnić wypowiedzenie umowy o pracę od rozwiązania umowy za porozumieniem stron. Przy wypowiedzeniu umowa kończy się po upływie okresu wypowiedzenia. Przy porozumieniu stron strony ustalają datę zakończenia zatrudnienia. W obu przypadkach do dnia ustania stosunku pracy pracownik powinien świadczyć pracę, chyba że pracodawca udzieli mu urlopu, zwolni go z obowiązku świadczenia pracy albo wystąpi inna usprawiedliwiona przyczyna nieobecności.

Art. 167¹ Kodeksu pracy stanowi, że w okresie wypowiedzenia pracownik ma obowiązek wykorzystać przysługujący mu urlop, jeżeli pracodawca mu go udzieli. W takim przypadku wymiar udzielonego urlopu, z wyłączeniem urlopu zaległego, nie może przekraczać wymiaru proporcjonalnego wynikającego z art. 155¹ Kodeksu pracy.

Jeżeli pracodawca nie zgadza się na urlop, a pracownik mimo to nie przyjdzie do pracy, taka nieobecność może zostać uznana za nieusprawiedliwioną. Może to mieć konsekwencje porządkowe, płacowe, a w skrajnych przypadkach także wpływać na sposób rozwiązania umowy.

Zobacz również:
odejście z pracy za porozumieniem stron
pracodawca nie przyjmuje wypowiedzenia!

Czy można skorzystać z urlopu na żądanie przed końcem umowy?

Urlop na żądanie przysługuje w wymiarze maksymalnie 4 dni w każdym roku kalendarzowym. Pracownik zgłasza żądanie najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu. Trzeba jednak pamiętać, że nie jest to dodatkowy urlop ponad roczny wymiar 20 albo 26 dni. Urlop na żądanie jest częścią urlopu wypoczynkowego.

Jeżeli proporcjonalny wymiar urlopu u danego pracodawcy został już wykorzystany, pracownik nie może skutecznie domagać się kolejnych dni tylko dlatego, że określi je jako urlop na żądanie. Takie dni również musiałyby mieścić się w puli urlopu przysługującego pracownikowi.

Łączny wymiar urlopu na żądanie wykorzystanego w roku kalendarzowym nie może przekroczyć 4 dni, niezależnie od liczby pracodawców, z którymi pracownik pozostawał w kolejnych stosunkach pracy.

Co z niewykorzystanym urlopem i ekwiwalentem?

Jeżeli do dnia rozwiązania albo wygaśnięcia stosunku pracy pracownik nie wykorzysta przysługującego urlopu w całości albo w części, pracodawca powinien wypłacić ekwiwalent pieniężny. Dotyczy to urlopu, który rzeczywiście przysługuje pracownikowi, w tym urlopu zaległego.

Wyjątek dotyczy sytuacji, gdy strony bezpośrednio po rozwiązaniu albo wygaśnięciu poprzedniej umowy zawierają kolejną umowę o pracę z tym samym pracodawcą i postanowią, że urlop zostanie wykorzystany w czasie pozostawania w kolejnym stosunku pracy. Wtedy pracodawca nie musi wypłacać ekwiwalentu za ten urlop.

Jeżeli pracownik wykorzystał już cały należny urlop albo więcej, ekwiwalent za urlop bieżący nie będzie przysługiwał. Inaczej może być, gdy pozostał urlop zaległy z poprzednich lat albo pracodawca błędnie zakwalifikował wykorzystane dni.

Zobacz również:
ile dni urlopu przysługuje po rozpoczęciu pracy w październiku

FAQ

Czy pracodawca musi udzielić urlopu w ostatnich dniach pracy?

Nie zawsze. Jeżeli urlop nie wynika z planu urlopów albo wcześniejszych ustaleń, pracodawca może odmówić wskazanego przez pracownika terminu. W okresie wypowiedzenia pracownik ma obowiązek wykorzystać urlop, gdy pracodawca go udzieli.

Czy urlop na żądanie można wykorzystać po wyczerpaniu urlopu proporcjonalnego?

Nie. Urlop na żądanie jest częścią urlopu wypoczynkowego, a nie osobnym limitem ponad wymiar 20 albo 26 dni. Jeżeli pracownik nie ma już urlopu do wykorzystania u danego pracodawcy, nie może skutecznie żądać dodatkowych dni w tym trybie.

Czy przy zakończeniu pracy 25 sierpnia liczy się cały sierpień?

Tak, przy obliczaniu urlopu proporcjonalnego niepełny miesiąc pracy zaokrągla się w górę do pełnego miesiąca. Dlatego przy zatrudnieniu trwającym do 25 sierpnia uwzględnia się 8 miesięcy pracy w danym roku.

Co jeśli pracownik wykorzystał więcej urlopu, niż mu przysługiwało?

W takiej sytuacji kolejny pracodawca może odpowiednio obniżyć wymiar urlopu za pozostałą część roku. Kluczowe jest prawidłowe wykazanie wykorzystanego urlopu w świadectwie pracy.

Kiedy przysługuje ekwiwalent za urlop?

Ekwiwalent należy się wtedy, gdy z powodu rozwiązania albo wygaśnięcia stosunku pracy pracownik nie wykorzystał przysługującego mu urlopu. Nie wypłaca się go za urlop, który został już wykorzystany albo nie przysługuje z uwagi na zasadę proporcjonalności.

Podsumowanie

Przy zakończeniu umowy w trakcie roku urlop wypoczynkowy rozlicza się przede wszystkim proporcjonalnie. W opisanym przypadku, przy prawie do 26 dni urlopu i zakończeniu zatrudnienia 25 sierpnia, podstawowy limit u dotychczasowego pracodawcy wynosi 18 dni. Jeżeli pracownik wykorzystał już 18,5 dnia, pracodawca co do zasady nie musi udzielać kolejnych dni urlopu bieżącego ani urlopu na żądanie.

Nie oznacza to jednak, że każda odmowa pracodawcy jest automatycznie prawidłowa. Trzeba sprawdzić, czy w rozliczeniu uwzględniono urlop zaległy, wymiar etatu, urlop wykorzystany w godzinach, datę zakończenia umowy oraz ewentualne wcześniejsze ustalenia stron. Jeżeli urlop rzeczywiście pozostał niewykorzystany, po ustaniu zatrudnienia należy się ekwiwalent pieniężny.

Źródła

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, w szczególności art. 154, art. 155¹, art. 155^2a, art. 155³, art. 167¹, art. 167², art. 167³ oraz art. 171 - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.