Wypadek na stażu z PUP - co zrobić?

Wypadek podczas stażu z urzędu pracy

W opisanej sytuacji kluczowe jest nie to, że staż był finansowany ze środków unijnych albo realizowany w programie 50 plus, lecz to, czy odbywał się na podstawie skierowania z powiatowego urzędu pracy i czy w okresie stażu była opłacana składka na ubezpieczenie wypadkowe. Jeżeli tak, zdarzenie może być oceniane na gruncie przepisów o wypadkach przy pracy, mimo że stażysta nie jest zatrudniony na umowę o pracę.

Ustawa wypadkowa przewiduje, że za wypadek przy pracy uważa się także określone zdarzenia dotyczące osób niebędących pracownikami, jeżeli nastąpiły w okresie ubezpieczenia wypadkowego z danego tytułu. Dotyczy to również sytuacji związanych z odbywaniem stażu lub szkolenia na podstawie skierowania, jeżeli spełnione są ustawowe warunki. Warto przy tym odwołać się do art. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

Nie jest więc prawidłowe automatyczne stwierdzenie, że zwolnienie lekarskie po wypadku na stażu jest zawsze niepłatne. PUP może kwestionować prawo do świadczenia, ale powinno to wynikać z konkretnych ustaleń, dokumentów i podstawy prawnej, a nie z samego faktu, że poszkodowana osoba była stażystą.

Zobacz również: umowa o staż a składki ZUS

Czy upadek na terenie urzędu to wypadek przy pracy?

Za wypadek przy pracy uznaje się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz albo śmierć, które pozostaje w związku z pracą lub innym tytułem ubezpieczenia wypadkowego. W przypadku stażu trzeba więc ustalić przede wszystkim: kiedy doszło do zdarzenia, gdzie dokładnie nastąpił upadek, czy stażysta nadal pozostawał na terenie miejsca odbywania stażu oraz czy wykonywał czynności związane ze stażem albo opuszczał stanowisko w zwykłym trybie organizacyjnym.

Jeżeli upadek nastąpił na śliskiej powierzchni na terenie urzędu, kilka minut po zakończeniu stażu, w czasie normalnego wychodzenia z miejsca wykonywania zadań, istnieją argumenty za uznaniem zdarzenia za wypadek przy pracy. W praktyce znaczenie ma jednak dokładny przebieg zdarzenia, regulamin odbywania stażu, harmonogram, lista obecności, zeznania świadków i dokumentacja medyczna.

Inaczej ocenia się sytuację, gdy stażysta opuścił już teren zakładu i dopiero w drodze do domu doszło do wypadku. Wtedy może wchodzić w grę wypadek w drodze z pracy, który jest dokumentowany odrębnie i nie daje takich samych świadczeń jak wypadek przy pracy z ubezpieczenia wypadkowego.

Kto powinien sporządzić kartę wypadku?

W przypadku osoby odbywającej staż nie sporządza się protokołu powypadkowego właściwego dla pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. Dla osoby niebędącej pracownikiem sporządza się kartę wypadku. W praktyce konieczna jest współpraca podmiotu, u którego odbywał się staż, oraz PUP jako podmiotu kierującego i płatnika składek.

Nie należy poprzestawać na ustnym zgłoszeniu. Poszkodowany powinien złożyć pisemne zawiadomienie o wypadku do miejsca odbywania stażu oraz do PUP, żądając ustalenia okoliczności zdarzenia, sporządzenia karty wypadku i przekazania dokumentacji do właściwej jednostki ZUS. W piśmie warto wskazać datę, godzinę, miejsce, opis nawierzchni, świadków, osobę, której zgłoszono zdarzenie, oraz dołączyć kopie dokumentów medycznych.

Karta wypadku powinna zawierać ustalenia dotyczące przyczyn i okoliczności zdarzenia. Jeżeli podmiot odmawia uznania zdarzenia za wypadek przy pracy, powinien wskazać przyczyny odmowy oraz dowody, na których się opiera. Brak karty wypadku albo ogólna odpowiedź, że świadczenie nie przysługuje, nie powinny kończyć sprawy.

Jakie świadczenia mogą przysługiwać po wypadku?

Jeżeli zdarzenie zostanie uznane za wypadek przy pracy w rozumieniu ustawy wypadkowej, poszkodowany stażysta może dochodzić świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego. W zależności od skutków zdrowotnych mogą to być w szczególności zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego, świadczenie.

Ten wątek ma osobne, bardziej szczegółowe omówienie: jakie świadczenia mogą przysługiwać po wypadku?.

Co zrobić krok po kroku przy odmowie PUP?

Najpierw należy ustalić, czy sporządzono kartę wypadku. Jeżeli nie, trzeba pisemnie wezwać urząd miasta oraz PUP do przeprowadzenia postępowania powypadkowego. W piśmie warto wskazać, że zdarzenie nastąpiło na terenie miejsca odbywania stażu, poślizgnięcie miało charakter nagły, przyczyną zewnętrzną była śliska nawierzchnia, a skutkiem był poważny uraz nogi.

Następnie należy zgromadzić dowody. Najczęściej będą to: dokumenty z izby przyjęć lub SOR, dokumentacja leczenia, zwolnienia lekarskie, dane świadków, notatka osoby, której zgłoszono wypadek, harmonogram stażu, lista obecności oraz ewentualne zdjęcia miejsca wypadku. Jeżeli powierzchnia była mokra, oblodzona, źle zabezpieczona albo nieoznaczona, warto to wyraźnie opisać.

Po sporządzeniu karty wypadku dokumentacja powinna zostać przekazana do ZUS w celu ustalenia prawa do świadczeń. Jeżeli ZUS wyda decyzję odmowną, przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych za pośrednictwem ZUS, zasadniczo w terminie miesiąca od doręczenia decyzji. Termin ten jest bardzo ważny, dlatego nie należy zwlekać z analizą pisma z ZUS.

Jeżeli problem dotyczy zaniedbań organizatora stażu w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, można rozważyć również zawiadomienie Państwowej Inspekcji Pracy. PIP nie zastąpi jednak ZUS w ustalaniu prawa do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego.

Odszkodowanie od organizatora stażu

Świadczenia z ZUS nie zawsze wyczerpują wszystkie możliwe roszczenia. Jeżeli do wypadku doszło wskutek zaniedbań po stronie podmiotu, u którego odbywał się staż, można rozważyć roszczenia cywilne o naprawienie szkody. Chodzi na przykład o sytuację, w której nawierzchnia była śliska, nieposprzątana, nieoznaczona albo miejsce wykonywania zadań było zorganizowane w sposób niebezpieczny.

Roszczenia cywilne wymagają jednak wykazania przesłanek odpowiedzialności, w tym szkody, winy lub innej podstawy odpowiedzialności, związku przyczynowego oraz wysokości roszczeń. W praktyce potrzebne są rachunki za leczenie, rehabilitację, dojazdy, zakup sprzętu medycznego, a także dokumentacja potwierdzająca ból, ograniczenia ruchowe i skutki w życiu codziennym.

FAQ

Czy stażysta z PUP ma prawo do płatnego L-4?

Nie w takim samym mechanizmie jak pracownik. Stażysta co do zasady nie korzysta ze zwykłego ubezpieczenia chorobowego pracownika. Jeżeli jednak niezdolność do pracy wynika z wypadku przy pracy, może dochodzić świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego, o ile spełnione są ustawowe warunki.

Czy wypadek kilka minut po zakończeniu stażu może być wypadkiem przy pracy?

Tak, jest to możliwe, jeżeli stażysta nadal przebywał w miejscu odbywania stażu i zdarzenie pozostawało w związku z organizacją stażu, na przykład podczas normalnego opuszczania stanowiska, przejścia do szatni lub zdania narzędzi. Decydują konkretne okoliczności.

Czy PUP może sam odmówić świadczeń?

PUP może przedstawić swoje stanowisko i uczestniczyć w obiegu dokumentów, ale o prawie do świadczeń z ubezpieczeń społecznych rozstrzyga ZUS w drodze decyzji. Jeżeli ZUS wyda decyzję odmowną, można się od niej odwołać do sądu.

Co zrobić, jeżeli nie sporządzono karty wypadku?

Należy złożyć pisemne żądanie sporządzenia karty wypadku do podmiotu, u którego odbywał się staż, oraz do PUP. Do pisma warto dołączyć dokumentację medyczną, wskazać świadków i zażądać pisemnej odpowiedzi.

Czy można domagać się dodatkowego odszkodowania poza ZUS?

Tak, ale tylko wtedy, gdy istnieją podstawy odpowiedzialności cywilnej podmiotu odpowiedzialnego za miejsce wypadku. Trzeba wykazać zaniedbanie, szkodę i związek przyczynowy między zaniedbaniem a urazem.

Podsumowanie

Wypadek podczas stażu z PUP nie powinien być traktowany jako sprawa z góry przegrana tylko dlatego, że stażysta nie jest pracownikiem. Jeżeli zdarzenie nastąpiło w miejscu odbywania stażu, w związku z wykonywanymi czynnościami albo organizacją opuszczania stanowiska, a stażysta był objęty ubezpieczeniem wypadkowym, należy domagać się formalnego postępowania powypadkowego.

Najważniejsze działania to: pisemne zgłoszenie wypadku, żądanie sporządzenia karty wypadku, zebranie dowodów, dopilnowanie przekazania dokumentów do ZUS i zaskarżenie ewentualnej decyzji odmownej. W sprawach spornych znaczenie mają szczegóły, dlatego nie warto opierać się wyłącznie na ustnej informacji z urzędu pracy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych

2. Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

3. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

4. Rozporządzenie w sprawie trybu uznawania zdarzenia powstałego w okresie ubezpieczenia wypadkowego za wypadek przy pracy, kwalifikacji prawnej zdarzenia, wzoru karty wypadku i terminu jej sporządzenia

5. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141