Awans nauczyciela po likwidacji stażu kontraktowego

Czy można kontynuować staż na nauczyciela kontraktowego?

Nie. Po zmianach wprowadzonych od 1 września 2022 r. stopnie nauczyciela stażysty i nauczyciela kontraktowego zostały usunięte z systemu awansu zawodowego. Oznacza to, że nie można już skutecznie kontynuować stażu na nauczyciela kontraktowego ani złożyć nowego wniosku o nadanie tego stopnia według dawnych zasad.

Jeżeli nauczyciel zakończył staż, uzyskał pozytywną ocenę dorobku zawodowego, ale nie uzyskał stopnia nauczyciela kontraktowego przed wejściem reformy, jego sytuację należy oceniać według przepisów przejściowych i aktualnych zasad przygotowania do zawodu nauczyciela. Sam fakt ukończenia dawnego stażu nie powoduje automatycznego nadania stopnia kontraktowego.

W praktyce nie składa się więc do dyrektora szkoły niepublicznej wniosku o kontynuację stażu na nauczyciela kontraktowego. Należy raczej zadbać o prawidłowe udokumentowanie wcześniejszej pracy, aby możliwe było zaliczenie jej do okresu przygotowania do zawodu nauczyciela.

Jak działa nowa ścieżka awansu zawodowego?

Aktualnie nauczyciel rozpoczynający pracę bez stopnia awansu jest co do zasady nauczycielem początkującym i odbywa przygotowanie do zawodu nauczyciela. Dopiero po spełnieniu wymagań przewidzianych w Karcie Nauczyciela, uzyskaniu wymaganej oceny pracy i przejściu odpowiedniej procedury może ubiegać się o stopień nauczyciela mianowanego.

W przypadku osób, które pracowały już jako nauczyciele przed reformą, przepisy przejściowe pozwalają zaliczyć określony wcześniejszy okres zatrudnienia do przygotowania do zawodu. Zaliczenie nie następuje jednak wyłącznie na podstawie oświadczenia nauczyciela. Trzeba wykazać, że praca była wykonywana w szkole, zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami i w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć.

Przy ustalaniu okresu, który może zostać zaliczony, znaczenie mogą mieć także dłuższe nieobecności w pracy. Co do zasady nie wlicza się okresów nieobecności trwających nieprzerwanie dłużej niż 30 dni, z wyjątkiem urlopu wypoczynkowego. Dlatego dyrektor może potrzebować nie tylko świadectwa pracy, ale również dodatkowego zaświadczenia z poprzedniej szkoły.

Praca w szkole niepublicznej a przygotowanie do zawodu

Podjęcie pracy w szkole niepublicznej nie oznacza automatycznie utraty możliwości dalszego rozwoju zawodowego. Trzeba jednak sprawdzić, czy konkretna placówka i sposób zatrudnienia pozwalają stosować właściwe przepisy dotyczące awansu zawodowego nauczycieli. Znaczenie ma m.in. rodzaj szkoły, posiadane kwalifikacje, wymiar zatrudnienia oraz rzeczywisty charakter powierzonych zajęć.

Jeżeli nauczyciel jest zatrudniony zgodnie z kwalifikacjami i w wymaganym wymiarze, wcześniejsza praca może być istotna dla ustalenia, ile przygotowania do zawodu pozostało do odbycia. Nie jest to jednak prosta kontynuacja dawnego stażu na kontraktowego, lecz rozliczenie wcześniejszego doświadczenia w ramach nowego systemu.

Jakie dokumenty złożyć u dyrektora szkoły niepublicznej?

Nie ma jednego uniwersalnego formularza, który zastąpi analizę konkretnej sytuacji. W praktyce nauczyciel powinien przekazać dyrektorowi dokumenty pozwalające ustalić kwalifikacje, przebieg dotychczasowego zatrudnienia i ewentualny zakres zaliczenia wcześniejszej pracy.

Najczęściej potrzebne będą:

• dokumenty potwierdzające kwalifikacje do nauczania danego przedmiotu lub prowadzenia danych zajęć, np. dyplomy, suplementy, świadectwa ukończenia studiów podyplomowych, przygotowanie pedagogiczne;
• świadectwa pracy z poprzednich szkół albo zaświadczenia o zatrudnieniu, jeżeli stosunek pracy nadal trwał lub dokument wymaga doprecyzowania;
• zaświadczenie o wymiarze zatrudnienia, zwłaszcza gdy z dokumentów nie wynika jednoznacznie, czy praca była wykonywana co najmniej w 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć;
• informacje o okresach nieobecności w pracy trwających nieprzerwanie dłużej niż 30 dni, z wyodrębnieniem urlopu wypoczynkowego;
• pozytywną ocenę dorobku zawodowego za dawny staż, jeżeli została wydana;
• dotychczasowe dokumenty związane z awansem zawodowym, w tym plan rozwoju zawodowego, sprawozdanie z realizacji planu i korespondencję ze szkołą, jeżeli mogą pomóc odtworzyć przebieg stażu.

Warto złożyć dokumenty pisemnie, za potwierdzeniem odbioru, albo przesłać je w sposób pozwalający wykazać datę doręczenia. Dobrą praktyką jest także dołączenie krótkiego pisma przewodniego z prośbą o ustalenie, jaki okres dotychczasowej pracy może zostać uwzględniony przy przygotowaniu do zawodu nauczyciela.

Co z pozytywną oceną dorobku zawodowego?

Pozytywna ocena dorobku zawodowego z dawnego stażu jest ważnym dokumentem potwierdzającym przebieg poprzedniej ścieżki awansu, ale nie zastępuje obecnych wymogów. Nie daje ona sama w sobie prawa do nadania stopnia nauczyciela kontraktowego, ponieważ ten stopień nie funkcjonuje już w aktualnym systemie awansu.

Może natomiast pomóc w udokumentowaniu, że nauczyciel rzeczywiście odbywał staż, wykonywał obowiązki zgodnie z kwalifikacjami i spełniał wymagania stawiane przez poprzednie przepisy. Dlatego nie należy rezygnować z przedstawienia tego dokumentu nowemu dyrektorowi.

Czy brak awansu oznacza utratę prawa do pracy?

Brak uzyskania dawnego stopnia nauczyciela kontraktowego nie oznacza automatycznego wykluczenia z zawodu. Nauczyciel może nadal pracować, jeżeli spełnia wymagania kwalifikacyjne i szkoła ma podstawy do jego zatrudnienia. O rodzaju umowy, jej czasie trwania i dalszym zatrudnieniu decydują jednak konkretne przepisy, potrzeby szkoły oraz treść umowy.

Nie należy więc traktować przegapionego terminu jako końca kariery zawodowej. Skutkiem jest przede wszystkim konieczność wejścia w nową ścieżkę awansu i prawidłowego rozliczenia wcześniejszego doświadczenia.

FAQ

Czy po reformie można jeszcze zostać nauczycielem kontraktowym?

Nie. Stopień nauczyciela kontraktowego został usunięty z systemu awansu zawodowego. Nauczyciel, który nie uzyskał tego stopnia przed zmianą przepisów, nie może już ubiegać się o jego nadanie.

Czy pozytywna ocena dorobku zawodowego przepada?

Nie należy jej traktować jako bezwartościowej. Nie daje już prawa do stopnia kontraktowego, ale może potwierdzać przebieg dawnego stażu i pomagać w ustaleniu dotychczasowego doświadczenia zawodowego.

Czy szkoła niepubliczna może zaliczyć wcześniejszą pracę nauczyciela?

Może mieć to znaczenie, jeżeli praca była wykonywana zgodnie z kwalifikacjami i w odpowiednim wymiarze. Trzeba jednak ocenić konkretną placówkę, rodzaj zatrudnienia i dokumenty potwierdzające przebieg pracy.

Czy trzeba składać wniosek o kontynuację stażu?

Nie. Po reformie nie składa się skutecznego wniosku o kontynuację stażu na nauczyciela kontraktowego. Zamiast tego warto złożyć dokumenty potrzebne do ustalenia okresu przygotowania do zawodu nauczyciela.

Co zrobić, jeśli poprzednia szkoła nie wydała pełnych dokumentów?

Należy zwrócić się o uzupełniające zaświadczenie, zwłaszcza w zakresie wymiaru zatrudnienia, okresu pracy, kwalifikacji oraz dłuższych nieobecności. Bez tych danych nowy dyrektor może mieć problem z prawidłowym ustaleniem okresu zaliczanego do przygotowania do zawodu.

Podsumowanie

Po likwidacji stopnia nauczyciela kontraktowego nie ma możliwości kontynuowania stażu na ten stopień na starych zasadach. Nauczyciel, który zakończył dawny staż, ale nie uzyskał stopnia kontraktowego, powinien przejść na aktualną ścieżkę przygotowania do zawodu nauczyciela.

Najważniejsze jest zebranie dokumentów potwierdzających kwalifikacje, dotychczasowe zatrudnienie, wymiar etatu, okresy nieobecności i pozytywną ocenę dorobku zawodowego. To na ich podstawie można ocenić, czy wcześniejsza praca zostanie zaliczona do wymaganego okresu przygotowania do zawodu i kiedy nauczyciel będzie mógł ubiegać się o awans na stopień nauczyciela mianowanego.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, t.j. Dz.U. 1982 nr 3 poz. 19
2. Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2022 poz. 1730