Dodatek stażowy a wynagrodzenie zasadnicze

Czy dodatek stażowy wlicza się do minimalnego wynagrodzenia?

Nie. Od 1 stycznia 2020 r. dodatek za staż pracy jest wyłączony z obliczania minimalnego wynagrodzenia za pracę. W 2026 r. minimalne wynagrodzenie pracownika zatrudnionego na pełny etat wynosi 4806 zł brutto. Przy niepełnym etacie kwotę minimalną ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy.

Trzeba jednak odróżnić dwie rzeczy: minimalne wynagrodzenie za pracę i wynagrodzenie zasadnicze. Ustawa o minimalnym wynagrodzeniu nie zawsze wymaga, aby samo wynagrodzenie zasadnicze było równe płacy minimalnej. Przy porównaniu z minimum uwzględnia się co do zasady składniki wynagrodzenia zaliczane do wynagrodzeń osobowych, ale z wyłączeniami wskazanymi w ustawie. Jeżeli więc pracownik ma oprócz wynagrodzenia zasadniczego także premie albo dodatki, które wolno uwzględniać, mogą one mieć znaczenie przy sprawdzaniu minimalnego wynagrodzenia. Nie dotyczy to jednak dodatku stażowego.

Do minimalnego wynagrodzenia nie wlicza się obecnie między innymi:

• nagrody jubileuszowej,
• odprawy pieniężnej związanej z przejściem na emeryturę albo rentę,
• wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych,
• dodatku za pracę w porze nocnej,
• dodatku za staż pracy,
• dodatku za szczególne warunki pracy.

W praktyce oznacza to, że jeżeli pracownik otrzymuje wyłącznie wynagrodzenie zasadnicze oraz 11% dodatku stażowego, pracodawca nie powinien ustalać podstawy wynagrodzenia poniżej 4806 zł brutto tylko dlatego, że po doliczeniu dodatku stażowego łączna wypłata osiągnie tę kwotę. Dodatek stażowy ma być świadczeniem dodatkowym, a nie sposobem uzupełnienia płacy do ustawowego minimum.

Czy pracodawca może obniżyć podstawę wynagrodzenia?

Pracodawca nie może jednostronnie obniżyć wynagrodzenia wynikającego z umowy o pracę. Może to zrobić tylko za zgodą pracownika, czyli przez porozumienie zmieniające, albo przez wypowiedzenie zmieniające warunki pracy lub płacy. Porozumienie zmieniające nie wywołuje skutku, jeżeli pracownik go nie podpisze.

Wypowiedzenie zmieniające może zawierać propozycję nowych warunków płacy, ale te warunki nadal muszą być zgodne z przepisami prawa pracy. Jeżeli zatem po zmianie pracownik pełnoetatowy miałby otrzymywać wynagrodzenie uwzględniane do minimum niższe niż 4806 zł brutto, a brakowałoby innych składników możliwych do zaliczenia do płacy minimalnej, taka konstrukcja byłaby wadliwa. Doliczenie dodatku stażowego nie naprawia tego problemu.

Znaczenie może mieć również ugoda albo porozumienie zawarte ze związkiem zawodowym. Jeżeli taki dokument jest źródłem prawa pracy w rozumieniu art. 9 Kodeksu pracy, elementem układu zbiorowego, regulaminu wynagradzania albo wiążącym porozumieniem zbiorowym, pracodawca nie powinien wprowadzać warunków mniej korzystnych dla pracownika. Jeżeli jest to jedynie dokument o innym charakterze, trzeba ocenić jego treść, strony, tryb zawarcia i to, czy przyznaje pracownikom konkretne roszczenia płacowe.

Jeżeli sprawa dotyczy obniżenia stanowiska, zmiany zakresu obowiązków albo zmniejszenia pensji, przydatne może być również omówienie problemu: degradacja pracownika i obniżenie wynagrodzenia.

Co zrobić po otrzymaniu wypowiedzenia zmieniającego?

Po otrzymaniu wypowiedzenia zmieniającego pracownik powinien najpierw porównać proponowane warunki z umową, regulaminem wynagradzania, układem zbiorowym, porozumieniem ze związkiem zawodowym i aktualną kwotą minimalnego wynagrodzenia. Jeżeli pracownik nie chce przyjąć nowych warunków, powinien złożyć oświadczenie o odmowie przed upływem połowy okresu wypowiedzenia. Jeżeli pismo nie zawiera pouczenia o tym terminie, odmowę można złożyć do końca okresu wypowiedzenia.

Brak odmowy w odpowiednim terminie oznacza co do zasady zgodę na nowe warunki po upływie okresu wypowiedzenia. Złożenie odmowy powoduje natomiast rozwiązanie umowy o pracę z upływem okresu wypowiedzenia. Niezależnie od tego pracownik może wnieść odwołanie do sądu pracy w terminie 21 dni od doręczenia wypowiedzenia zmieniającego.

Jeżeli pracodawca wypłaca wynagrodzenie niższe od należnego, pracownik może żądać wyrównania wraz z odsetkami. W określonych sytuacjach można także rozważyć skargę do Państwowej Inspekcji Pracy, ponieważ niewypłacenie wynagrodzenia w prawidłowej wysokości może stanowić wykroczenie przeciwko prawom pracownika.

FAQ

Czy dodatek stażowy można doliczyć do płacy minimalnej?

Nie. Dodatek za staż pracy jest ustawowo wyłączony z obliczania minimalnego wynagrodzenia. Nie może więc służyć do uzupełnienia pensji do kwoty 4806 zł brutto w 2026 r.

Czy wynagrodzenie zasadnicze zawsze musi być równe płacy minimalnej?

Nie zawsze. Jeżeli pracownik ma inne składniki wynagrodzenia, które wolno uwzględnić przy obliczaniu minimalnego wynagrodzenia, mogą one razem z wynagrodzeniem zasadniczym osiągać ustawowe minimum. Jeżeli jednak pracownik ma tylko podstawę i dodatek stażowy, to dodatek stażowy nie pomoże w spełnieniu minimum.

Czy pracodawca może zmienić wynagrodzenie bez mojej zgody?

Nie przez samo porozumienie zmieniające. Porozumienie wymaga zgody pracownika. Pracodawca może natomiast zastosować wypowiedzenie zmieniające, ale musi zachować wymogi formalne i zaproponować warunki zgodne z prawem.

Co się stanie, jeżeli odmówię przyjęcia wypowiedzenia zmieniającego?

Jeżeli odmowa zostanie złożona w terminie, umowa o pracę rozwiąże się z upływem okresu wypowiedzenia. Jeżeli pracownik nie złoży odmowy w terminie, przyjmuje się co do zasady, że zaakceptował nowe warunki.

Ile czasu mam na odwołanie do sądu pracy?

Odwołanie od wypowiedzenia zmieniającego wnosi się do sądu pracy w terminie 21 dni od dnia doręczenia pisma. Termin ten jest niezależny od tego, czy pracownik składa oświadczenie o odmowie przyjęcia nowych warunków.

Czy porozumienie ze związkiem zawodowym chroni przed obniżką?

Może chronić, ale zależy to od charakteru i treści tego dokumentu. Jeżeli jest to układ, regulamin albo inne oparte na ustawie porozumienie zbiorowe, pracodawca powinien respektować wynikające z niego uprawnienia pracowników. W razie sporu trzeba przeanalizować konkretny dokument.

Podsumowanie

Dodatek stażowy jest odrębnym składnikiem wynagrodzenia i od 2020 r. nie jest wliczany do minimalnego wynagrodzenia za pracę. W 2026 r. pełnoetatowy pracownik powinien mieć zapewnione co najmniej 4806 zł brutto z tych składników płacowych, które ustawa pozwala uwzględnić przy porównaniu z minimum. Jeżeli pracodawca chce obniżyć podstawę wynagrodzenia tak, aby dopiero po doliczeniu dodatku stażowego otrzymać najniższą krajową, taka praktyka co do zasady narusza przepisy o minimalnym wynagrodzeniu.

Przy wypowiedzeniu zmieniającym trzeba sprawdzić także przyczynę zmiany, pouczenia, terminy, treść ugody lub porozumienia ze związkiem zawodowym oraz wewnętrzne regulacje płacowe. W sprawach wynagrodzeniowych niewielka różnica w konstrukcji składników płacy może decydować o tym, czy roszczenie pracownika jest zasadne.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 1773 - ELI.

2. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2025 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2026 r., Dz. U. z 2025 r. poz. 1242 - ELI.

3. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r. poz. 277 - ELI.