Kilka umów o pracę na część etatu - skutki

Czy ta sama kwota brutto oznacza taką samą kwotę netto?

Nie zawsze. Jeżeli łączna kwota brutto pozostanie taka sama, składki ZUS finansowane przez pracownika i składka zdrowotna będą zasadniczo liczone od wynagrodzeń z każdej umowy o pracę. Przy prostym podziale tej samej podstawy suma składek często będzie zbliżona, ale miesięczna wypłata netto może się różnić z powodów podatkowych i organizacyjnych.

Najważniejsze znaczenie mają zwykle:

• PIT-2 i kwota zmniejszająca podatek - pracownik moĹźe złoĹźyć oświadczenie płatnikowi, aby obniĹźał miesięczną zaliczkę na PIT. Przy kilku pracodawcach trzeba wskazać, jak ma być stosowana kwota zmniejszająca podatek, np. u jednego, dwĂłch albo trzech płatnikĂłw. Nieprawidłowe złoĹźenie oświadczeń moĹźe spowodować zbyt niskie lub zbyt wysokie zaliczki w trakcie roku.
• Koszty uzyskania przychodu - kaĹźdy pracodawca moĹźe stosować pracownicze koszty uzyskania przychodu, ale w rocznym zeznaniu obowiązują ustawowe limity. JeĹźeli w ciągu roku koszty były stosowane przez kilku płatnikĂłw, w rozliczeniu rocznym moĹźe pojawić się dopłata podatku.
• PPK - jeĹźeli uczestniczy Pani w pracowniczych planach kapitałowych, wpłaty mogą być naliczane u kaĹźdego pracodawcy, chyba Ĺźe zostaną złoĹźone odpowiednie deklaracje rezygnacji.
• ulgi i oświadczenia podatkowe - np. ulga dla młodych, wspĂłlne rozliczenie z małżonkiem, podwyĹźszone koszty dojazdu czy inne oświadczenia powinny być uporządkowane u właściwych płatnikĂłw.

Dlatego przed przyjęciem modelu 1/2 etatu oraz dwóch umów po 1/4 etatu warto poprosić każdego pracodawcę o pisemne wskazanie kwoty brutto, przewidywanej kwoty netto, informacji o stosowaniu PIT-2, kosztach uzyskania przychodu oraz PPK.

Wynagrodzenie przy częściach etatu

Pracodawca może zatrudnić pracownika na część etatu, a wynagrodzenie powinno odpowiadać ustaleniom z umowy i nie może naruszać przepisów o minimalnym wynagrodzeniu. Przy pracy na część etatu minimalne wynagrodzenie ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy u danego pracodawcy.

Jeżeli dotychczas łączne wynagrodzenie brutto z dwóch umów wynosiło określoną kwotę, strony mogą uzgodnić, że po podziale zatrudnienia między trzech pracodawców łączna kwota brutto pozostanie taka sama. Nie wynika to jednak automatycznie z przepisów. Powinno być wyraźnie zapisane w nowych umowach albo aneksach.

Trzeba odróżnić dwie sytuacje:

• zmiana tylko organizacyjna - suma etatĂłw i suma brutto pozostają takie same, ale zmienia się liczba pracodawcĂłw;
• realne obniĹźenie wymiaru lub wynagrodzenia - pracownik przechodzi na niĹźsze wynagrodzenie albo część dotychczasowych obowiązkĂłw zostaje przeniesiona bez zachowania dotychczasowej płacy.

Jeżeli pracodawca chce pogorszyć warunki pracy lub płacy w istniejącej umowie, zazwyczaj potrzebne jest porozumienie zmieniające albo wypowiedzenie zmieniające. Nie warto podpisywać dokumentów bez sprawdzenia, czy rzeczywiście zachowują one dotychczasowy poziom wynagrodzenia i zakres ochrony.

Urlop wypoczynkowy przy kilku pracodawcach

Urlop wypoczynkowy przysługuje oddzielnie z każdej umowy o pracę. Wymiar urlopu u danego pracodawcy ustala się proporcjonalnie do wymiaru etatu, z zaokrągleniem niepełnego dnia urlopu w górę do pełnego dnia. Podstawowy roczny wymiar urlopu zależy od ogólnego stażu urlopowego pracownika i wynosi 20 albo 26 dni przy pełnym etacie.

Przy zatrudnieniu na 1/2 etatu oraz dwóch umowach po 1/4 etatu trzeba zatem osobno ustalić wymiar urlopu u każdego pracodawcy. W praktyce oznacza to także osobne wnioski urlopowe i konieczność zgrania terminów wypoczynku w trzech miejscach pracy.

Pracodawcy nie muszą automatycznie udzielać urlopu w tym samym terminie. Jeżeli pracownik chce mieć jeden wspólny okres wypoczynku, powinien wcześniej uzgodnić terminy ze wszystkimi pracodawcami.

L4, choroba i zasiłki

Przy kilku umowach o pracę pracownik podlega ubezpieczeniom społecznym z każdej z nich. Zwolnienie lekarskie powinno obejmować okres niezdolności do pracy i trafić do właściwych płatników. W praktyce przy e-ZLA lekarz wskazuje płatników składek, ale pracownik powinien dopilnować, aby zwolnienie było prawidłowo widoczne dla każdego pracodawcy, u którego w tym czasie nie może świadczyć pracy.

Wynagrodzenie chorobowe albo zasiłek chorobowy ustala się osobno z każdego tytułu zatrudnienia. Podstawą są przychody osiągane u danego pracodawcy, z uwzględnieniem zasad wynikających z przepisów zasiłkowych.

Urlop macierzyński, rodzicielski i powrót do pracy

Zatrudnienie u kilku pracodawców nie odbiera prawa do urlopu macierzyńskiego ani rodzicielskiego. Uprawnienia te realizuje się jednak osobno w każdym stosunku pracy. Oznacza to, że wnioski i dokumenty trzeba złożyć do każdego pracodawcy, u którego pracownik chce korzystać z danego uprawnienia.

Zasiłek macierzyński przysługuje z tytułu ubezpieczenia chorobowego. Przy umowach o pracę ubezpieczenie chorobowe jest obowiązkowe, dlatego co do zasady podstawa zasiłku jest ustalana oddzielnie dla każdego zatrudnienia.

Ochrona związana z ciążą, urlopem macierzyńskim, rodzicielskim i powrotem do pracy działa w odniesieniu do każdej umowy o pracę. Po zakończeniu urlopu pracodawca powinien dopuścić pracownika do pracy na dotychczasowym stanowisku, a jeżeli nie jest to możliwe - na stanowisku równorzędnym albo odpowiadającym kwalifikacjom, na warunkach nie mniej korzystnych w zakresie przewidzianym przez Kodeks pracy.

Warto jednak pamiętać, że ochrona nie oznacza, że wszystkie trzy umowy będą miały identyczną treść, taki sam termin zakończenia albo taki sam okres wypowiedzenia. Każdą z nich trzeba oceniać oddzielnie.

Wypowiedzenie umowy przy kilku etatach

Każda umowa o pracę jest odrębnym stosunkiem pracy. Jeżeli pracownik chce zakończyć współpracę ze wszystkimi pracodawcami, powinien złożyć wypowiedzenie każdemu z nich osobno, chyba że strony rozwiążą umowy za porozumieniem stron.

Okres wypowiedzenia umowy zawartej na czas określony albo nieokreślony zależy zasadniczo od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy. Nie sumuje się automatycznie stażu z innych firm tylko dlatego, że pracownik wykonuje podobne obowiązki w tej samej branży. Inaczej może być w szczególnych sytuacjach, np. przy przejściu zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę.

Rozbicie zatrudnienia na kilka podmiotów może więc oznaczać, że jedna umowa będzie miała inny okres wypowiedzenia niż pozostałe. Może też dojść do sytuacji, w której jedna umowa zostanie zakończona, a pozostałe nadal będą trwały.

Ryzyka praktyczne przy pracy u trzech pracodawcĂłw

Sam podział etatu na kilka umów o pracę nie jest z założenia niekorzystny dla pracownika. Może nawet zwiększać bezpieczeństwo dochodów, bo utrata jednej pracy nie oznacza utraty całości wynagrodzenia. Ryzyka pojawiają się przede wszystkim wtedy, gdy dokumenty są nieprecyzyjne albo model zatrudnienia ma ukryć faktyczne podporządkowanie jednemu podmiotowi.

Przed podpisaniem zmian warto sprawdzić w szczególności:

• czy kaĹźda umowa jasno określa pracodawcę, stanowisko, wymiar czasu pracy, miejsce pracy i wynagrodzenie;
• czy łączny grafik jest moĹźliwy do wykonania i nie prowadzi do stałego przeciążenia;
• czy nie ma konfliktu interesĂłw, zakazu konkurencji albo obowiązku poufności wobec jednego z pracodawcĂłw;
• czy zakres obowiązkĂłw nie dubluje się w sposĂłb, ktĂłry moĹźe powodować spory o odpowiedzialność;
• czy badania lekarskie, szkolenia BHP i ewidencja czasu pracy będą prowadzone osobno dla kaĹźdego zatrudnienia;
• czy nie dochodzi do pozornego podziału etatu w celu omijania przepisĂłw o czasie pracy lub wynagrodzeniu za nadgodziny.

Jeżeli wszystkie trzy podmioty są ze sobą powiązane kapitałowo lub organizacyjnie, szczególnie ważne jest sprawdzenie, czy podział zatrudnienia nie służy obejściu przepisów prawa pracy. W razie sporu znaczenie będzie miało to, kto faktycznie organizuje pracę, komu pracownik podlega i jakie zadania wykonuje.

Co zrobić przed podpisaniem nowych umów?

Najbezpieczniej poprosić o komplet dokumentów przed podpisaniem: projekty umów albo aneksów, informację o warunkach zatrudnienia, symulację wynagrodzenia netto oraz wskazanie, jak mają być rozliczane PIT-2, koszty uzyskania przychodu i PPK. Przy każdej umowie na część etatu warto też sprawdzić, jak zapisać godziny ponadwymiarowe w umowie o pracę na część etatu, ponieważ jasne określenie zasad pracy ponad ustalony wymiar ogranicza późniejsze spory o rozliczenie czasu pracy i dodatki.

Dobrą praktyką jest przygotowanie krótkiej tabeli porównawczej dla każdej umowy: pracodawca, wymiar etatu, brutto, przewidywane netto, godziny pracy, urlop, okres wypowiedzenia, zakaz konkurencji, miejsce pracy i dodatkowe świadczenia. Dopiero wtedy widać, czy nowy model rzeczywiście nie pogarsza sytuacji pracownika.

FAQ

Czy mogę mieć trzy umowy o pracę jednocześnie?

Tak. Przepisy nie zakazują zatrudnienia u kilku pracodawców jednocześnie. Trzeba jednak przestrzegać obowiązków wobec każdego z nich, w tym zasad poufności, zakazu konkurencji, rozkładu czasu pracy i usprawiedliwiania nieobecności.

Czy przy trzech umowach dostanę niższe wynagrodzenie netto?

Może się tak zdarzyć, ale nie wynika to automatycznie z samej liczby umów. Różnice netto najczęściej wynikają z PIT-2, kosztów uzyskania przychodu, PPK oraz sposobu naliczania zaliczek na podatek przez poszczególnych pracodawców.

Czy urlop wypoczynkowy liczy się łącznie?

Nie. Urlop ustala się osobno u każdego pracodawcy, proporcjonalnie do wymiaru etatu. Jeśli pracownik chce odpoczywać w tym samym czasie we wszystkich miejscach pracy, powinien uzyskać zgodę każdego pracodawcy.

Czy L4 obejmuje wszystkich pracodawcĂłw?

Zwolnienie lekarskie powinno być prawidłowo przekazane do wszystkich pracodawców, u których pracownik w czasie choroby nie może pracować. Warto sprawdzić, czy e-ZLA jest widoczne u każdego płatnika składek.

Czy urlop macierzyński przysługuje z każdej umowy?

Tak, jeżeli pracownica pozostaje w kilku stosunkach pracy, uprawnienia związane z macierzyństwem realizuje osobno u każdego pracodawcy. Również podstawa zasiłku jest ustalana odrębnie dla poszczególnych tytułów zatrudnienia.

Czy okres wypowiedzenia liczy się od łącznego stażu u wszystkich pracodawców?

Zasadniczo nie. Okres wypowiedzenia zależy od stażu u konkretnego pracodawcy. Wyjątki mogą wynikać ze szczególnych przepisów lub sytuacji, np. przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę.

Podsumowanie

Podział zatrudnienia na trzy umowy o pracę na częściach etatu jest możliwy i sam w sobie nie pozbawia pracownika podstawowych uprawnień. Najważniejsze jest jednak to, aby suma wynagrodzenia brutto, wymiar czasu pracy, obowiązki, urlopy, ochrona rodzicielska i okresy wypowiedzenia były jasno zapisane w dokumentach.

Największe praktyczne ryzyka dotyczą rozliczeń podatkowych, kilku równoległych procedur kadrowych, planowania urlopów i możliwości powstania konfliktu interesów między pracodawcami. Przed podpisaniem zmian warto więc porównać nie tylko kwotę brutto, ale też przewidywaną kwotę netto oraz wszystkie dodatkowe warunki zatrudnienia.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141 ze zm.

2. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osĂłb fizycznych.

3. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

4. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.