Przerwa w L4 w ciąży a wysokość zasiłku chorobowego

Jak liczy się chorobowe w ciąży?

W przypadku pracownicy zatrudnionej na podstawie umowy o pracę trzeba odróżnić dwie rzeczy: wysokość świadczenia i podstawę jego wymiaru. Ciąża daje prawo do świadczenia w wysokości 100% podstawy wymiaru, ale sama podstawa nie zawsze odpowiada aktualnemu wynagrodzeniu z umowy.

Za pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w danym roku kalendarzowym pracownica co do zasady zachowuje prawo do wynagrodzenia chorobowego od pracodawcy. U pracownika, który ukończył 50 lat, limit ten wynosi 14 dni. Jeżeli choroba przypada w okresie ciąży, wynagrodzenie chorobowe wynosi 100% wynagrodzenia obliczanego według zasad zasiłkowych. Po wyczerpaniu tego limitu wypłacany jest zasiłek chorobowy, również w wysokości 100% podstawy wymiaru.

Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego pracownika stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Jeżeli zatrudnienie trwa krócej, przyjmuje się pełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia. Z wynagrodzenia odejmuje się składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika.

Dlatego przy nauczycielce, która w poprzednim roku szkolnym miała mniej godzin, niższe składniki wynagrodzenia albo mniej godzin ponadwymiarowych, podstawa może być niższa niż aktualnie oczekiwana pensja. To nie musi oznaczać błędu, ale powinno zostać sprawdzone w dokumentach płacowych.

Czy przerwa między zwolnieniami podwyższy zasiłek?

Najczęściej nie. Sam fakt, że między jednym a drugim zwolnieniem lekarskim pojawi się kilka dni lub kilka tygodni przerwy, nie oznacza jeszcze, że kadry albo ZUS wyliczą podstawę od nowa.

Kluczowe znaczenie ma obecnie art. 43 ustawy zasiłkowej. Zgodnie z tym przepisem podstawy wymiaru zasiłku nie ustala się na nowo, jeżeli między okresami pobierania zasiłków zarówno tego samego rodzaju, jak i innego rodzaju nie było przerwy albo przerwa była krótsza niż miesiąc kalendarzowy. Zasada ta dotyczy także wynagrodzenia chorobowego wypłacanego przez pracodawcę.

To oznacza, że informacja spotykana w starszych opracowaniach, zgodnie z którą potrzebne są 3 miesiące przerwy, jest nieaktualna. Po zmianach obowiązujących od 1 stycznia 2022 r. decydujący jest miesiąc kalendarzowy, ale krótka przerwa obejmująca np. ferie zimowe nadal zwykle nie wystarczy do ponownego wyliczenia podstawy.

Jeżeli więc pracownica wróci do pracy tylko na czas ferii albo przerwy świątecznej, a potem ponownie otrzyma e-ZLA, podstawa świadczenia najczęściej pozostanie taka sama. Za dni pracy otrzyma wynagrodzenie za pracę, a za dni objęte zwolnieniem wynagrodzenie chorobowe lub zasiłek według dotychczasowej podstawy.

Kiedy podstawę zasiłku trzeba ustalić od nowa?

Nowa podstawa może być ustalana przede wszystkim wtedy, gdy między okresami pobierania świadczeń chorobowych wystąpi przerwa wynosząca co najmniej miesiąc kalendarzowy. W praktyce nie należy tego utożsamiać z dowolnymi 30 dniami przerwy, lecz sprawdzić konkretny układ dat i sposób rozliczenia przyjęty przez płatnika zasiłku.

Drugą ważną sytuacją jest formalna zmiana wymiaru czasu pracy. Jeżeli zmiana umowy o pracę albo innego aktu stanowiącego podstawę zatrudnienia polega na zmianie wymiaru czasu pracy i nastąpiła w miesiącu powstania niezdolności do pracy albo w miesiącach przyjmowanych do podstawy, stosuje się art. 40 ustawy zasiłkowej. Wtedy podstawę ustala się z wynagrodzenia przewidzianego dla nowego wymiaru czasu pracy.

U nauczycieli trzeba jednak uważać na rozróżnienie między formalnym wymiarem zatrudnienia a liczbą faktycznie przydzielonych godzin, godzin ponadwymiarowych, zastępstw czy dodatków. Nie każda zmiana wysokości wypłaty oznacza zmianę wymiaru czasu pracy w rozumieniu art. 40 ustawy zasiłkowej. Dlatego warto sprawdzić arkusz organizacyjny, aneksy do umowy, akt mianowania oraz listy płac.

Czy można nie brać L4 podczas ferii?

Zwolnienie lekarskie nie jest narzędziem do planowania korzystniejszej podstawy zasiłku. Lekarz wystawia e-ZLA wtedy, gdy stwierdza czasową niezdolność do pracy. Jeżeli pracownica rzeczywiście odzyskała zdolność do pracy, może wrócić do pracy i nie musi mieć kolejnego zwolnienia. Jeżeli jednak nadal jest niezdolna do pracy, celowe przerywanie zwolnienia tylko po to, aby poprawić wyliczenie świadczenia, może okazać się nieskuteczne i ryzykowne.

Wynagrodzenie chorobowe i zasiłek wypłaca się za każdy dzień orzeczonej niezdolności do pracy, także za dni wolne od pracy. Dla nauczycielki oznacza to, że zwolnienie obejmujące ferie nie jest z tego powodu pomijane przy rozliczeniu świadczenia.

Trzeba też pamiętać o konsekwencjach urlopowych. W szkole feryjnej nauczyciel korzysta z urlopu wypoczynkowego co do zasady w czasie ferii. Jeżeli nie wykorzysta urlopu w całości lub części w okresie ferii z powodu niezdolności do pracy wywołanej chorobą, może powstać prawo do urlopu uzupełniającego w ciągu roku szkolnego, w wymiarze uzupełniającym do 8 tygodni. Jeżeli natomiast w czasie ferii nie ma zwolnienia i jest traktowany jako zdolny do pracy, ten okres może zostać potraktowany jako wykorzystany urlop wypoczynkowy.

Co sprawdzić w kadrach albo w ZUS?

Jeżeli wypłata wydaje się zaniżona, najpierw warto poprosić pracodawcę albo płatnika zasiłku o wyjaśnienie sposobu ustalenia podstawy. Pracownica może zapytać zwłaszcza o to, z których miesięcy przyjęto wynagrodzenie, jakie składniki uwzględniono, czy wyłączono miesiące niepełne zgodnie z ustawą oraz czy uwzględniono ewentualną formalną zmianę wymiaru czasu pracy.

Warto sprawdzić także, czy zwolnienie lekarskie zawiera kod B albo czy pracodawca ma dokument potwierdzający ciążę. Ma to znaczenie dla wypłaty świadczenia w wysokości 100% podstawy. Jeżeli świadczenie wypłaca ZUS i pracownica nie zgadza się z rozliczeniem, można domagać się wyjaśnień, a w razie wydania decyzji skorzystać z trybu odwoławczego.

W praktyce przy nauczycielach częste problemy dotyczą godzin ponadwymiarowych, dodatków, nagród, trzynastki, zmian arkusza organizacyjnego oraz okresów urlopu w czasie ferii. Nie da się więc ocenić poprawności wypłaty bez list płac i dokumentów kadrowych.

Ryzyko nieprawidłowego korzystania ze zwolnienia

Jeżeli pracownica ma ważne zwolnienie lekarskie, powinna wykorzystywać je zgodnie z jego celem. Wykonywanie pracy zarobkowej w czasie orzeczonej niezdolności do pracy albo wykorzystywanie zwolnienia niezgodnie z celem może spowodować utratę prawa do zasiłku za cały okres objęty zwolnieniem. Dotyczy to także sytuacji, gdy kontrola ZUS albo pracodawcy wykaże nieprawidłowości.

Inna jest sytuacja, gdy zwolnienie się kończy, lekarz nie wystawia kolejnego e-ZLA, a pracownica rzeczywiście może wrócić do pracy. Wtedy okres przerwy jest okresem zdolności do pracy, a pracownica otrzymuje wynagrodzenie za pracę albo korzysta z urlopu zgodnie z organizacją pracy szkoły. Nie należy jednak zakładać, że taka krótka przerwa automatycznie poprawi wysokość kolejnego świadczenia.

FAQ

Czy L4 w ciąży jest płatne 100%?

Tak, ale chodzi o 100% podstawy wymiaru świadczenia. Jeżeli podstawa została obliczona z niższych wynagrodzeń z poprzednich miesięcy, wypłata może być niższa niż obecna pensja wynikająca z aktualnego przydziału godzin.

Czy przerwa w zwolnieniu na ferie podwyższy zasiłek?

Zwykle nie. Krótka przerwa, np. na ferie zimowe albo przerwę świąteczną, co do zasady nie wystarczy do ponownego ustalenia podstawy, jeżeli jest krótsza niż miesiąc kalendarzowy.

Czy nadal trzeba mieć 3 miesiące przerwy, aby podstawa była liczona od nowa?

Nie. Zasada 3 miesięcy była aktualna w poprzednim stanie prawnym. Obecnie art. 43 ustawy zasiłkowej odwołuje się do przerwy krótszej niż miesiąc kalendarzowy.

Czy zmiana liczby godzin nauczyciela zawsze zmienia podstawę zasiłku?

Nie zawsze. Znaczenie ma to, czy doszło do formalnej zmiany wymiaru czasu pracy, a nie tylko do zmiany liczby godzin ponadwymiarowych, zastępstw lub dodatków. To trzeba ocenić na podstawie dokumentów kadrowych.

Czy zwolnienie lekarskie może obejmować dni wolne od pracy?

Tak. Wynagrodzenie chorobowe i zasiłek są wypłacane za każdy dzień orzeczonej niezdolności do pracy, także za dni wolne. U nauczycielki dotyczy to również okresów, które organizacyjnie przypadają w czasie ferii.

Co zrobić, gdy zasiłek w ciąży wydaje się zaniżony?

Najlepiej poprosić kadry albo ZUS o wyjaśnienie podstawy: miesięcy przyjętych do obliczeń, uwzględnionych składników i ewentualnych wyłączeń. Warto też sprawdzić, czy zwolnienie ma oznaczenie ciąży oraz czy nie doszło do formalnej zmiany wymiaru etatu.

Podsumowanie

Przerwa w zwolnieniu lekarskim w ciąży nie jest prostym sposobem na podwyższenie świadczenia. Zasiłek chorobowy wynosi 100% podstawy wymiaru, ale ta podstawa jest liczona według reguł ustawowych, najczęściej z 12 miesięcy poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy. Jeżeli między kolejnymi okresami pobierania świadczeń nie ma przerwy albo przerwa jest krótsza niż miesiąc kalendarzowy, podstawy nie ustala się na nowo.

W opisanej sytuacji nauczycielka powinna przede wszystkim sprawdzić, czy prawidłowo przyjęto wynagrodzenia z właściwych miesięcy, czy uwzględniono składniki płacowe oraz czy ewentualna zmiana godzin była formalną zmianą wymiaru czasu pracy. Rezygnacja ze zwolnienia na czas ferii może nie poprawić zasiłku, a dodatkowo może wpłynąć na rozliczenie urlopu wypoczynkowego i urlopu uzupełniającego.

Źródła

1. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, w szczególności art. 8, art. 11, art. 36, art. 40 i art. 43 - ISAP.

2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, w szczególności art. 92 - ISAP.

3. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela, w szczególności art. 66 - ISAP.

4. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, informacje o podstawie wymiaru i wysokości zasiłku chorobowego - podstawa wymiaru dla pracowników, wysokość zasiłku chorobowego.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.