Nagroda jubileuszowa w gminnym SPZOZ po 45 latach

Dlaczego pracownik gminnego SPZOZ nie jest pracownikiem samorządowym?

Sam fakt, że samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej został utworzony przez gminę albo jest przez nią nadzorowany jako podmiot tworzący, nie oznacza jeszcze, że jego pracownicy podlegają ustawie o pracownikach samorządowych. SPZOZ jest odrębnym podmiotem leczniczym, a jego pracownicy mają własne zasady wynagradzania wynikające przede wszystkim z przepisów o działalności leczniczej oraz z zakładowych regulacji płacowych.

Zgodnie z art. 2 ustawy o pracownikach samorządowych ustawę stosuje się do pracowników zatrudnionych między innymi w urzędach marszałkowskich, starostwach powiatowych, urzędach gmin, gminnych jednostkach budżetowych, samorządowych zakładach budżetowych oraz wskazanych biurach i jednostkach administracyjnych jednostek samorządu terytorialnego. Przepis ten nie obejmuje pracowników samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej.

Oznacza to, że pracownik SPZOZ nie może skutecznie powoływać się wyłącznie na zasady nagród jubileuszowych przewidziane dla pracowników samorządowych, w tym na próg 45 lat pracy i 400% wynagrodzenia. Trzeba sprawdzić przepisy właściwe dla SPZOZ oraz regulacje obowiązujące u konkretnego pracodawcy.

Nagrody jubileuszowe pracowników SPZOZ

Podstawowe uprawnienie do nagrody jubileuszowej pracowników samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej wynika z art. 62 ustawy o działalności leczniczej. Przepis ten przewiduje nagrody za długoletnią pracę w następującej wysokości:

• 75% miesięcznego wynagrodzenia po 20 latach pracy,
• 100% miesięcznego wynagrodzenia po 25 latach pracy,
• 150% miesięcznego wynagrodzenia po 30 latach pracy,
• 200% miesięcznego wynagrodzenia po 35 latach pracy,
• 300% miesięcznego wynagrodzenia po 40 latach pracy.

W tym katalogu nie ma ustawowej nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy dla pracownika SPZOZ. To najważniejsza różnica względem regulacji dotyczących pracowników samorządowych. Jeżeli więc pracownik gminnego ZOZ-u przepracował 45 lat, nie oznacza to automatycznie prawa do nagrody w wysokości 400% miesięcznego wynagrodzenia.

Nie wyklucza to jednak korzystniejszych rozwiązań wewnątrzzakładowych. Pracodawca może przewidzieć dodatkowy próg, na przykład po 45 latach pracy, w regulaminie wynagradzania, układzie zbiorowym pracy albo innym obowiązującym akcie płacowym. Jeżeli taki zapis istnieje, może stanowić podstawę roszczenia pracownika.

Co trzeba sprawdzić w regulaminie wynagradzania?

Art. 64 ustawy o działalności leczniczej wskazuje, że ustalanie okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej oraz szczegółowe zasady jej obliczania i wypłacania określają przepisy o wynagrodzeniu obowiązujące u danego pracodawcy. W praktyce najczęściej będzie to regulamin wynagradzania, układ zbiorowy pracy albo zarządzenie płacowe, jeżeli zgodnie z przepisami może obowiązywać w danym zakładzie.

W dokumentach zakładowych warto sprawdzić w szczególności:

• czy przewidziano nagrodę jubileuszową za 45 lat pracy,
• jakie okresy zalicza się do stażu pracy,
• czy wlicza się poprzednie zatrudnienie u innych pracodawców,
• jak oblicza się miesięczne wynagrodzenie będące podstawą nagrody,
• kiedy nagroda powinna zostać wypłacona,
• czy pracownik musi złożyć wniosek lub dodatkowe dokumenty.

Jeżeli regulamin przewiduje tylko progi ustawowe do 40 lat pracy, pracownik po 45 latach zatrudnienia nie uzyska dodatkowej nagrody tylko dlatego, że analogiczne świadczenie przysługuje pracownikom samorządowym.

Kiedy powstaje prawo do nagrody jubileuszowej?

Prawo do nagrody jubileuszowej powstaje wtedy, gdy pracownik w czasie zatrudnienia osiągnie staż wymagany przez przepisy albo przez regulamin wynagradzania. Jeżeli więc regulamin przewiduje nagrodę po 40 latach pracy, pracownik nabywa prawo po osiągnięciu tego stażu. Jeżeli przewiduje także próg 45-letni, prawo powstaje po spełnieniu warunków dla tego progu.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że pracownik nabywa prawo do nagrody jubileuszowej w dniu bezpośrednio poprzedzającym dzień, który nazwą lub datą odpowiada dniowi podjęcia zatrudnienia. Tak wskazano w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 1991 r., sygn. akt I PZP 16/91.

Co do zasady nagroda powinna zostać wypłacona niezwłocznie po nabyciu prawa. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 sierpnia 1999 r., sygn. akt I PKN 189/99, wskazał, że nagroda jubileuszowa staje się wymagalna niezwłocznie po nabyciu do niej prawa i od tej chwili mogą należeć się odsetki, nawet jeżeli pracownik dopiero później wykazał okoliczności uprawniające do nagrody.

Co zrobić, gdy pracodawca odmawia wypłaty?

W pierwszej kolejności warto poprosić dział kadr lub pracodawcę o wskazanie podstawy odmowy. Najlepiej zrobić to pisemnie, aby uzyskać odpowiedź, czy przyczyną jest brak statusu pracownika samorządowego, brak progu 45 lat w regulaminie, czy zakwestionowanie stażu pracy.

Pracownik powinien zgromadzić świadectwa pracy, umowy o pracę, zaświadczenia oraz inne dokumenty potwierdzające okresy zaliczane do stażu. Jeżeli spór dotyczy interpretacji regulaminu wynagradzania albo prawidłowego wyliczenia stażu, możliwe jest dochodzenie roszczenia przed sądem pracy.

Trzeba też pamiętać, że roszczenia ze stosunku pracy co do zasady przedawniają się po 3 latach. Jeżeli więc pracownik uważa, że nagroda została niesłusznie niewypłacona, nie powinien odkładać sprawy na wiele lat.

FAQ

Czy pracownik gminnego ZOZ-u jest pracownikiem samorządowym?

Co do zasady nie. Pracownik SPZOZ utworzonego przez gminę nie jest z tego powodu pracownikiem samorządowym w rozumieniu ustawy o pracownikach samorządowych. Decyduje rodzaj pracodawcy i przepisy, które go obejmują, a nie samo powiązanie z gminą.

Czy po 45 latach pracy w SPZOZ należy się nagroda 400% wynagrodzenia?

Nie na podstawie samej ustawy o działalności leczniczej. Ustawa przewiduje dla pracowników SPZOZ nagrody jubileuszowe do 40 lat pracy. Nagroda za 45 lat może przysługiwać tylko wtedy, gdy przewidują ją przepisy płacowe obowiązujące u danego pracodawcy.

Czy regulamin wynagradzania może dawać korzystniejsze uprawnienia?

Tak. Regulamin wynagradzania, układ zbiorowy pracy albo inny akt płacowy może przyznać pracownikom SPZOZ dodatkowe lub wyższe nagrody jubileuszowe niż minimalny zakres wynikający z ustawy. Trzeba jednak sprawdzić konkretną treść obowiązujących przepisów zakładowych.

Czy do stażu liczy się tylko praca w obecnym SPZOZ?

Nie zawsze. Zasady zaliczania okresów zatrudnienia powinny wynikać z przepisów płacowych obowiązujących u pracodawcy. Dlatego istotne są świadectwa pracy i inne dokumenty potwierdzające wcześniejsze zatrudnienie.

Co zrobić, jeśli kadry odmawiają wypłaty nagrody?

Najlepiej wystąpić o pisemne uzasadnienie odmowy, sprawdzić regulamin wynagradzania i zgromadzić dokumenty potwierdzające staż pracy. Jeżeli odmowa jest niezasadna, roszczenia można dochodzić przed sądem pracy, z uwzględnieniem terminu przedawnienia.

Podsumowanie

Pracownik samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej utworzonego przez gminę nie jest automatycznie pracownikiem samorządowym. Dlatego nie może żądać nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy w wysokości 400% wynagrodzenia wyłącznie na podstawie ustawy o pracownikach samorządowych. W SPZOZ ustawowe progi wynikające z ustawy o działalności leczniczej kończą się na 40 latach pracy. Dodatkowa nagroda za 45 lat jest możliwa tylko wtedy, gdy przewidują ją przepisy płacowe obowiązujące u konkretnego pracodawcy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych - Dz.U. 2008 nr 223 poz. 1458
2. Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej
3. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy
4. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 1991 r., sygn. akt I PZP 16/91
5. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 sierpnia 1999 r., sygn. akt I PKN 189/99