Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia

Czy pracodawca może zwolnić pracownika z przychodzenia do pracy?

Tak. Jeżeli umowa o pracę została wypowiedziana, pracodawca może zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy do upływu okresu wypowiedzenia. Wynika to wprost z art. 36² Kodeksu pracy. W okresie takiego zwolnienia pracownik nie wykonuje pracy, ale zachowuje prawo do wynagrodzenia.

Nie ma znaczenia, czy wypowiedzenie złożył pracodawca, czy pracownik. Ważne jest natomiast to, aby zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy było związane z istniejącym wypowiedzeniem. Nie można zastosować art. 36² Kodeksu pracy "na zapas", zanim wypowiedzenie zostanie skutecznie złożone.

W praktyce oznacza to, że jeżeli pracownik otrzymał wypowiedzenie, a pracodawca nie chce, aby od poniedziałku pojawiał się w zakładzie pracy, może przekazać mu oświadczenie o zwolnieniu z obowiązku świadczenia pracy od konkretnej daty do dnia rozwiązania umowy.

Czy potrzebna jest zgoda pracownika?

Zgoda pracownika nie jest potrzebna. Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia jest uprawnieniem pracodawcy. Pracownik nie może skutecznie żądać, aby mimo takiego zwolnienia nadal przychodził do pracy, jeżeli pracodawca nie dopuszcza go do wykonywania obowiązków.

Trzeba jednak odróżnić zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy od nacisku na podpisanie porozumienia stron albo rezygnację z uprawnień pracowniczych. Jeżeli problemem jest presja przy zakończeniu zatrudnienia, osobnym zagadnieniem może być zmuszanie przez pracodawcę do rozwiązania umowy w określony sposób.

Jak poinformować pracownika o zwolnieniu z obowiązku świadczenia pracy?

Kodeks pracy nie wprowadza szczególnej formy oświadczenia o zwolnieniu z obowiązku świadczenia pracy. Z powodów dowodowych najlepiej jednak zrobić to pisemnie albo w formie dokumentowej, np. przez e-mail, jeżeli taki sposób komunikacji jest u pracodawcy przyjęty i pozwala wykazać doręczenie informacji.

W piśmie warto wskazać:

• dane pracodawcy i pracownika,
• datę wcześniejszego wypowiedzenia umowy o pracę,
• podstawę prawną, czyli art. 36² Kodeksu pracy,
• dokładny okres zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy,
• informację, że pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia,
• ewentualny obowiązek rozliczenia sprzętu, dokumentów, kluczy, dostępów lub mienia firmowego.

Przykładowa formuła może brzmieć: "W związku z wypowiedzeniem umowy o pracę z dnia ... na podstawie art. 36² Kodeksu pracy zwalniam Panią/Pana z obowiązku świadczenia pracy w okresie od ... do dnia rozwiązania umowy o pracę, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia".

Najbezpieczniej uzyskać podpis pracownika potwierdzający odbiór pisma. Jeżeli pracownik odmawia podpisu, warto sporządzić adnotację o odmowie przy świadku albo wysłać pismo w sposób pozwalający wykazać doręczenie.

Czy można zwolnić pracownika z obowiązku pracy po wręczeniu wypowiedzenia?

Tak. Nie trzeba robić tego wyłącznie w dniu wręczenia wypowiedzenia. Pracodawca może zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy w całym okresie wypowiedzenia albo tylko w jego części. Można więc najpierw przez kilka dni korzystać z pracy pracownika, a dopiero później zwolnić go z przychodzenia do pracy.

W piśmie należy jednak uważać na datę końcową. Jeżeli okres wypowiedzenia liczony jest w tygodniach, kończy się co do zasady w sobotę, a jeżeli jest liczony w miesiącach - w ostatnim dniu miesiąca. Warto więc wskazywać w piśmie konkretną datę rozwiązania umowy, zgodną z wypowiedzeniem.

Wynagrodzenie za okres zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy

Pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia za okres zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy. Nie jest to urlop bezpłatny ani nieusprawiedliwiona nieobecność. Pracownik pozostaje zatrudniony aż do dnia rozwiązania umowy i powinien otrzymać wynagrodzenie tak, jak przewidują przepisy dotyczące tego okresu.

W przypadku stałego wynagrodzenia miesięcznego rozliczenie zwykle nie budzi większych problemów. Przy składnikach zmiennych, premiach, prowizjach albo dodatkach trzeba stosować zasady wynikające z rozporządzenia dotyczącego ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy. Co do zasady wynagrodzenie za ten czas ustala się według reguł właściwych dla wynagrodzenia urlopowego.

Jeżeli pracownik ma prawo do premii, prowizji lub innych składników zależnych od regulaminu wynagradzania, umowy albo wyników pracy, trzeba osobno sprawdzić warunki ich nabycia. Samo zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy nie powinno automatycznie pozbawiać pracownika świadczeń należnych za okres, w którym pozostaje on w stosunku pracy, ale ocena zależy od treści konkretnych przepisów wewnętrznych lub umowy.

Urlop w okresie wypowiedzenia

Przed zwolnieniem pracownika z obowiązku świadczenia pracy pracodawca może udzielić mu urlopu wypoczynkowego w okresie wypowiedzenia. Zgodnie z art. 167¹ Kodeksu pracy pracownik jest obowiązany wykorzystać przysługujący mu urlop, jeżeli w tym okresie pracodawca mu go udzieli.

Dotyczy to zarówno urlopu zaległego, jak i bieżącego, ale w przypadku urlopu bieżącego trzeba pamiętać o wymiarze proporcjonalnym wynikającym z art. 155¹ Kodeksu pracy. Jeżeli po zakończeniu stosunku pracy pozostanie niewykorzystany urlop, pracodawca powinien wypłacić ekwiwalent pieniężny.

W praktyce często stosuje się rozwiązanie mieszane: najpierw pracodawca udziela pracownikowi urlopu wypoczynkowego na określone dni, a następnie zwalnia go z obowiązku świadczenia pracy do końca wypowiedzenia. Warto rozdzielić te okresy w piśmie, aby nie było wątpliwości, kiedy pracownik korzysta z urlopu, a kiedy jest zwolniony z pracy na podstawie art. 36² Kodeksu pracy.

Co może robić pracownik w czasie zwolnienia z obowiązku pracy?

Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy nie oznacza, że umowa rozwiązuje się wcześniej. Pracownik nadal pozostaje pracownikiem, a więc obowiązują go podstawowe obowiązki pracownicze, w szczególności obowiązek dbałości o dobro zakładu pracy, zachowania tajemnicy przedsiębiorstwa, przestrzegania zakazu konkurencji, jeżeli taki zakaz go wiąże, oraz rozliczenia mienia pracodawcy.

Co do zasady pracownik może w tym czasie planować dalszą aktywność zawodową, ale podjęcie nowej pracy będąc na wypowiedzeniu wymaga ostrożności, zwłaszcza gdy w grę wchodzi konkurencja wobec dotychczasowego pracodawcy, korzystanie z urlopu albo obowiązek pozostawania w kontakcie z firmą.

Czy pracodawca może cofnąć zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy?

Kodeks pracy nie reguluje wprost cofnięcia zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy. Jeżeli pracodawca chce zachować możliwość wezwania pracownika do wykonania określonych czynności, powinien wyraźnie i rozsądnie uregulować to w piśmie, np. zastrzec obowiązek pozostawania w kontakcie w sprawach rozliczeniowych, przekazania obowiązków albo zwrotu mienia.

Nie powinno się jednak traktować zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy jako swobodnego "zawieszenia", które pracodawca może dowolnie włączać i wyłączać z dnia na dzień. Jeżeli pracownik został zwolniony z obowiązku pracy do końca wypowiedzenia, a pracodawca chce później zmienić tę decyzję, trzeba ocenić konkretną treść oświadczenia, interes pracodawcy i sytuację pracownika.

Podsumowanie

Zwolnienie pracownika z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia jest dopuszczalne i często praktyczne, zwłaszcza gdy pracodawca nie chce, aby pracownik wykonywał już obowiązki lub miał dostęp do określonych informacji. Trzeba jednak pamiętać, że pracownik nadal pozostaje zatrudniony do końca wypowiedzenia i zachowuje prawo do wynagrodzenia.

Najbezpieczniej przekazać pracownikowi krótkie pismo z datami, podstawą prawną i informacją o zachowaniu prawa do wynagrodzenia. Jeżeli pracownik ma niewykorzystany urlop, warto najpierw rozważyć udzielenie urlopu w okresie wypowiedzenia, a dopiero na pozostały czas zastosować zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy.

FAQ

Czy pracodawca może zwolnić pracownika z pracy od razu po wypowiedzeniu?

Tak. Jeżeli wypowiedzenie zostało już złożone, pracodawca może zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy od razu albo od późniejszej daty, aż do końca okresu wypowiedzenia.

Czy pracownik musi wyrazić zgodę na zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy?

Nie. Jest to jednostronna decyzja pracodawcy podejmowana w związku z wypowiedzeniem umowy o pracę. Zgoda pracownika nie jest warunkiem skuteczności takiego zwolnienia.

Czy ustna informacja wystarczy?

Przepisy nie wymagają szczególnej formy, ale ustna informacja jest ryzykowna dowodowo. W praktyce najlepiej przekazać pracownikowi pismo albo wiadomość dokumentową, z której jasno wynikają daty i podstawa zwolnienia.

Czy za czas zwolnienia z obowiązku pracy trzeba zapłacić wynagrodzenie?

Tak. Pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia za okres zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy. Przy składnikach zmiennych trzeba prawidłowo zastosować zasady rozliczania wynagrodzenia za taki okres.

Czy można najpierw wysłać pracownika na urlop?

Tak. W okresie wypowiedzenia pracownik ma obowiązek wykorzystać urlop, jeżeli pracodawca mu go udzieli. Po urlopie pracodawca może zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy na pozostały okres wypowiedzenia.

Czy zwolnienie z obowiązku pracy skraca okres wypowiedzenia?

Nie. Umowa rozwiązuje się w pierwotnie ustalonym terminie. Zwolnienie oznacza tylko, że pracownik nie musi świadczyć pracy w określonym czasie, ale stosunek pracy nadal trwa.

Czy pracownik może w tym czasie podjąć inną pracę?

To zależy od okoliczności. Samo zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy nie wyklucza aktywności zawodowej, ale pracownik nadal musi przestrzegać zakazu konkurencji, obowiązku lojalności, tajemnicy przedsiębiorstwa oraz postanowień swojej umowy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 277, w szczególności art. 30, art. 36², art. 155¹ i art. 167¹ - ELI.
2. Obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 kwietnia 2017 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia dotyczącego ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy, Dz.U. 2017 poz. 927 - ELI.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.