Rozwiązanie umowy o pracę przez pracownicę w czasie urlopu macierzyńskiego

Czy pracownica może wypowiedzieć umowę podczas urlopu macierzyńskiego?

Tak. Pracownica przebywająca na urlopie macierzyńskim może złożyć wypowiedzenie umowy o pracę. Przepisy chronią ją przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy przez pracodawcę, ale nie blokują jej własnej decyzji o zakończeniu zatrudnienia. Wynika to z ogólnej zasady, że każda ze stron stosunku pracy może rozwiązać umowę za wypowiedzeniem.

Zgodnie z art. 30 Kodeksu pracy umowa o pracę może rozwiązać się m.in. przez oświadczenie jednej ze stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia. Pracownica nie musi podawać przyczyny wypowiedzenia. Przyczynę musi wskazać pracodawca, gdy wypowiada umowę zawartą na czas określony albo nieokreślony.

Najbezpieczniej złożyć wypowiedzenie na piśmie, z własnoręcznym podpisem, i zachować dowód doręczenia. Może to być potwierdzenie odbioru na kopii pisma, list polecony, przesyłka kurierska albo inny sposób pozwalający wykazać, kiedy pracodawca mógł zapoznać się z treścią oświadczenia. Jeżeli problemem jest odmowa odbioru pisma, pomocny może być także materiał: pracodawca nie przyjmuje wypowiedzenia!

Jak obliczyć okres wypowiedzenia?

Okres wypowiedzenia zależy od łącznego okresu zatrudnienia u danego pracodawcy. Zgodnie z art. 36 Kodeksu pracy wynosi on:

• 2 tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy,
• 1 miesiąc, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy,
• 3 miesiące, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata.

Do stażu liczy się zatrudnienie u tego samego pracodawcy, a nie tylko okres faktycznego wykonywania pracy. Urlop macierzyński, rodzicielski czy wcześniejsza niezdolność do pracy co do zasady nie przerywają zatrudnienia, dlatego przy dłuższej umowie zwykle nie zmniejszają okresu wypowiedzenia.

Okres wypowiedzenia obejmujący miesiąc albo 3 miesiące kończy się w ostatnim dniu miesiąca. Przykładowo: jeżeli pracownica z co najmniej 3-letnim stażem doręczy wypowiedzenie w dowolnym dniu czerwca 2026 r., stosunek pracy zakończy się 30 września 2026 r. Przy wypowiedzeniu liczonym w tygodniach termin kończy się w sobotę.

Po złożeniu wypowiedzenia strony mogą ustalić wcześniejszy termin rozwiązania umowy. Takie uzgodnienie nie zmienia trybu rozwiązania umowy, ale wymaga zgodnego stanowiska pracownicy i pracodawcy.

Urlop wypoczynkowy po macierzyńskim i w okresie wypowiedzenia

Urlopu wypoczynkowego nie można wykorzystywać równocześnie z urlopem macierzyńskim albo rodzicielskim. Jeżeli jednak okres wypowiedzenia będzie trwał jeszcze po zakończeniu urlopu związanego z rodzicielstwem, pracownica może złożyć wniosek o udzielenie urlopu wypoczynkowego bezpośrednio po urlopie macierzyńskim. Art. 163 § 3 Kodeksu pracy przewiduje, że na wniosek pracownicy udziela się jej urlopu bezpośrednio po urlopie macierzyńskim.

W okresie wypowiedzenia działa także szczególna zasada z art. 167¹ Kodeksu pracy: pracownik jest obowiązany wykorzystać przysługujący mu urlop, jeżeli pracodawca udzieli go w tym okresie. Oznacza to, że w praktyce można połączyć wypowiedzenie z wykorzystaniem urlopu wypoczynkowego, ale trzeba sprawdzić, czy urlop macierzyński albo rodzicielski nie obejmuje jeszcze tego samego czasu.

Jeżeli do dnia rozwiązania umowy urlop wypoczynkowy nie zostanie wykorzystany w całości, zastosowanie ma art. 171 Kodeksu pracy. Pracodawca powinien wypłacić ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop, chyba że strony bezpośrednio zawierają kolejną umowę o pracę z tym samym pracodawcą i uzgodnią wykorzystanie urlopu w czasie tej kolejnej umowy.

Porozumienie stron czy zwykłe wypowiedzenie?

Wypowiedzenie jest jednostronnym oświadczeniem. Pracodawca nie musi się na nie zgadzać, a umowa rozwiązuje się po upływie właściwego okresu wypowiedzenia. To zwykle bezpieczniejszy tryb, gdy relacje z pracodawcą są trudne albo gdy pracownica chce mieć pewność, że proces zakończenia zatrudnienia już się rozpoczął.

Porozumienie stron daje większą elastyczność, bo strony mogą ustalić dowolny termin zakończenia zatrudnienia, np. po wykorzystaniu części urlopu wypoczynkowego albo w dniu dogodnym dla obu stron. Nie jest to jednak roszczenie pracownicy. Jeżeli pracodawca nie przyjmie propozycji porozumienia, umowa trwa nadal, chyba że pracownica złożyła także wypowiedzenie.

W praktyce często stosuje się rozwiązanie mieszane: pracownica składa wypowiedzenie, a jednocześnie proponuje zawarcie porozumienia co do wcześniejszego terminu albo wnioskuje o urlop wypoczynkowy i zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy. W sprawach dotyczących samego zwolnienia z wykonywania obowiązków zobacz również: zwolnienie ze świadczenia pracy podczas wypowiedzenia.

Co z zasiłkiem macierzyńskim po rozwiązaniu umowy?

Samo rozwiązanie umowy po dniu porodu nie oznacza automatycznie utraty prawa do zasiłku macierzyńskiego za pozostały okres, jeżeli w dniu porodu pracownica podlegała ubezpieczeniu chorobowemu. Trzeba jednak odróżnić urlop macierzyński jako uprawnienie pracownicze od zasiłku macierzyńskiego jako świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Po ustaniu zatrudnienia nie ma już urlopu w sensie pracowniczym, ale zasiłek może być nadal wypłacany przez właściwego płatnika, najczęściej ZUS.

Przy sporze z ZUS-em o pozorność zatrudnienia należy zachować szczególną ostrożność. Warto zabezpieczyć dokumenty potwierdzające rzeczywiste wykonywanie pracy: umowę, zakres obowiązków, korespondencję służbową, listy obecności, potwierdzenia wypłat, efekty wykonanych zadań oraz decyzje i pisma z ZUS. Jeżeli ZUS zakwestionował zatrudnienie, samo rozwiązanie umowy nie powinno być jedyną decyzją podejmowaną bez analizy konsekwencji dla świadczeń.

Jak złożyć wypowiedzenie krok po kroku?

1. Ustal swój okres wypowiedzenia na podstawie stażu u pracodawcy.
2. Sprawdź, czy wypowiedzenie zakończy się jeszcze w czasie urlopu macierzyńskiego lub rodzicielskiego, czy już po jego zakończeniu.
3. Przygotuj krótkie pisemne oświadczenie: wystarczy wskazać, że wypowiadasz umowę o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia.
4. Doręcz pismo w sposób pozwalający udowodnić datę odbioru albo możliwość zapoznania się przez pracodawcę z treścią pisma.
5. Osobno złóż wniosek o urlop wypoczynkowy po macierzyńskim albo w okresie wypowiedzenia, jeżeli chcesz wykorzystać urlop zamiast otrzymać ekwiwalent.
6. Po rozwiązaniu umowy sprawdź świadectwo pracy, rozliczenie wynagrodzenia, ekwiwalent za urlop i dokumenty potrzebne do dalszej wypłaty świadczeń.

FAQ

Czy pracodawca musi zgodzić się na wypowiedzenie złożone przez pracownicę?

Nie. Wypowiedzenie jest jednostronnym oświadczeniem pracownicy. Dla jego skuteczności nie jest potrzebna zgoda pracodawcy. Ważne jest natomiast, aby wypowiedzenie zostało doręczone w sposób możliwy do udowodnienia.

Czy w wypowiedzeniu trzeba podać przyczynę odejścia?

Nie. Pracownik nie musi uzasadniać wypowiedzenia umowy o pracę. Przyczynę wypowiedzenia wskazuje pracodawca, gdy wypowiada umowę zawartą na czas określony albo nieokreślony lub rozwiązuje umowę bez wypowiedzenia.

Czy można wykorzystać zaległy urlop po urlopie macierzyńskim?

Tak, ale urlop wypoczynkowy nie może pokrywać się z urlopem macierzyńskim. Pracownica może wnioskować o urlop wypoczynkowy bezpośrednio po urlopie macierzyńskim. W okresie wypowiedzenia pracodawca może też udzielić urlopu na podstawie art. 167¹ Kodeksu pracy.

Co się stanie, jeżeli urlopu nie da się wykorzystać przed końcem umowy?

Za niewykorzystany urlop wypoczynkowy pracodawca powinien wypłacić ekwiwalent pieniężny. Dotyczy to zarówno urlopu zaległego, jak i bieżącego w wymiarze przysługującym do dnia rozwiązania umowy.

Czy lepsze jest porozumienie stron?

To zależy od celu. Porozumienie stron pozwala ustalić konkretną datę zakończenia zatrudnienia, ale wymaga zgody pracodawcy. Jeżeli pracownica chce mieć pewność, że umowa zacznie się rozwiązywać, powinna rozważyć wypowiedzenie, a porozumienie traktować jako dodatkową propozycję.

Czy wypowiedzenie może wpłynąć na zasiłek macierzyński?

Jeżeli dziecko urodziło się w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego, rozwiązanie umowy po porodzie co do zasady nie przekreśla prawa do zasiłku macierzyńskiego za pozostały okres. W konkretnej sprawie trzeba jednak sprawdzić dokumenty i status wypłaty świadczenia, zwłaszcza gdy ZUS wcześniej kwestionował zatrudnienie.

Podsumowanie

Pracownica może rozwiązać umowę o pracę w czasie urlopu macierzyńskiego. Najczęściej najbezpieczniej jest złożyć pisemne wypowiedzenie z dowodem doręczenia, a równolegle zaplanować wykorzystanie urlopu wypoczynkowego po zakończeniu urlopu macierzyńskiego lub rodzicielskiego. Jeżeli urlopu nie da się wykorzystać do dnia rozwiązania umowy, należy się ekwiwalent. Porozumienie stron warto proponować wtedy, gdy zależy nam na konkretnej, wcześniejszej dacie zakończenia zatrudnienia, ale trzeba pamiętać, że pracodawca może odmówić.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141.

2. Art. 30, art. 32, art. 36, art. 163 § 3, art. 167¹, art. 171 i art. 177 Kodeksu pracy.

3. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - art. 61 dotyczący chwili złożenia oświadczenia woli.

4. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.