Pomówienie nauczyciela na radzie pedagogicznej

Czy wypowiedzi na radzie pedagogicznej mogą być pomówieniem?

Tak, jest to możliwe, ale zależy od treści wypowiedzi, sposobu jej przedstawienia, kręgu osób, do których dotarła, oraz skutków dla nauczyciela. Pomówieniem w rozumieniu prawa karnego nie jest każda krytyczna opinia ani każda niekorzystna ocena pracy. Chodzi o przypisanie konkretnego postępowania albo właściwości, które mogą poniżyć nauczyciela w opinii publicznej lub narazić go na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu.

Również wypowiedź wygłoszona podczas zamkniętego zebrania rady pedagogicznej może naruszać dobra osobiste nauczyciela, zwłaszcza jego dobre imię, cześć zawodową i zaufanie potrzebne do pracy w szkole. Dodatkowo osoby uczestniczące w zebraniu rady pedagogicznej są zobowiązane do nieujawniania spraw, które mogą naruszać dobra osobiste uczniów, rodziców, nauczycieli i innych pracowników szkoły.

Znaczenie ma jednak odróżnienie faktów od ocen. Stwierdzenie, że nauczyciel "spóźnił się na dyżur 10 razy", można weryfikować jako fakt. Natomiast zdanie, że "nauczyciel źle współpracuje z zespołem", może być oceną, choć także ona nie powinna przybierać formy bezpodstawnego ataku personalnego.

Pierwsze działania nauczyciela po radzie pedagogicznej

Najbezpieczniej zacząć od działań uporządkowanych i pisemnych. Nauczyciel powinien ustalić, co dokładnie zostało powiedziane, kto to powiedział, czy wypowiedź została zaprotokołowana i jakie wnioski przyjęto na jej podstawie. Jeżeli nauczyciel nie był obecny na posiedzeniu, nie powinien opierać reakcji wyłącznie na ogólnych relacjach typu "mówiono o mnie źle". Potrzebne są konkrety.

W piśmie do dyrektora warto:

• wskazać datę posiedzenia rady pedagogicznej i fragment protokołu albo wniosek, którego sprawa dotyczy,
• opisać, które informacje są nieprawdziwe lub niepełne,
• przedstawić własną wersję zdarzeń w sposób rzeczowy i bez obraźliwych sformułowań,
• dołączyć dokumenty, korespondencję, notatki służbowe albo inne dowody,
• zażądać dołączenia stanowiska nauczyciela do dokumentacji rady lub sprostowania protokołu, jeżeli tryb pracy rady na to pozwala,
• poprosić o informację, jakie działania dyrektor zamierza podjąć w celu wyjaśnienia sprawy.

Warto zachować potwierdzenie złożenia pisma. Jeżeli pismo jest składane w sekretariacie, dobrze uzyskać pieczęć wpływu na kopii. Przy wysyłce pocztą należy zachować potwierdzenie nadania.

Jak odnieść się do protokołu rady pedagogicznej?

Jeżeli w protokole znalazły się wnioski oparte na nieprawdziwych informacjach, nauczyciel powinien zareagować konkretnie. Nie wystarczy napisać, że "protokół jest krzywdzący". Trzeba wskazać, które fragmenty są nieprawdziwe, dlaczego są nieprawdziwe i jakie dowody to potwierdzają.

Można sformułować żądanie w ten sposób: "wnoszę o dołączenie niniejszego stanowiska do dokumentacji posiedzenia rady pedagogicznej z dnia ... oraz o przedstawienie go członkom rady przy najbliższym posiedzeniu". Jeżeli regulamin rady pedagogicznej przewiduje tryb zgłaszania uwag do protokołu, należy powołać się właśnie na ten tryb i dochować przewidzianego terminu.

Jeżeli nauczyciel nie ma dostępu do pełnej treści protokołu, może wystąpić o udostępnienie albo wgląd w zakresie, w jakim protokół dotyczy jego osoby. Zakres udostępnienia może zależeć od przepisów o ochronie danych osobowych, tajemnicy rady pedagogicznej oraz wewnętrznych regulacji szkoły.

Dowody w sprawie pomówienia nauczyciela

Przed podjęciem kroków prawnych warto zabezpieczyć materiał dowodowy. W sprawach o naruszenie dobrego imienia najczęściej znaczenie mają:

• protokół rady pedagogicznej lub jego fragment dotyczący nauczyciela,
• uchwały, wnioski, notatki służbowe i korespondencja po posiedzeniu,
• oświadczenia osób obecnych na radzie,
• wiadomości e-mail, komunikatory, wpisy w mediach społecznościowych,
• dokumenty potwierdzające rzeczywisty przebieg zdarzeń, np. dzienniki, plany dyżurów, wcześniejsze pisma, opinie lub zaświadczenia.

Nie należy prowokować konfliktu ani nagrywać rozmów w sposób pochopny. Dopuszczalność wykorzystania nagrania zależy od okoliczności, w tym od tego, kto nagrywał, czego dotyczyła rozmowa i czy nie naruszono praw innych osób. W razie wątpliwości lepiej skonsultować sposób zabezpieczenia dowodów przed ich użyciem.

Ochrona cywilna dobrego imienia nauczyciela

Podstawą cywilnej ochrony nauczyciela są przepisy o dobrach osobistych. Zgodnie z art. 23 Kodeksu cywilnego dobra osobiste człowieka, w tym w szczególności cześć, nazwisko, wizerunek czy tajemnica korespondencji, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Katalog ten jest otwarty, dlatego obejmuje także dobre imię i reputację zawodową.

Na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego nauczyciel może żądać w szczególności:

• zaniechania dalszego rozpowszechniania nieprawdziwych informacji,
• usunięcia skutków naruszenia, np. złożenia przeprosin lub sprostowania,
• zadośćuczynienia pieniężnego, jeżeli naruszenie było poważne,
• zapłaty odpowiedniej sumy na wskazany cel społeczny, jeżeli uzasadniają to okoliczności sprawy.

W procesie cywilnym nauczyciel powinien wykazać, że doszło do naruszenia lub zagrożenia dobra osobistego. Osoba, której zarzuca się naruszenie, może bronić się między innymi tym, że jej działanie nie było bezprawne, bo przekazywała informacje prawdziwe, działała w granicach uzasadnionego interesu albo wyrażała rzeczową ocenę.

Postępowanie karne o pomówienie

Zgodnie z art. 212 § 1 Kodeksu karnego, kto pomawia inną osobę, grupę osób, instytucję, osobę prawną albo jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć ją w opinii publicznej albo narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności. Jeżeli sprawca dopuszcza się czynu za pomocą środków masowego komunikowania, sankcja może być surowsza.

Pomówienie jest co do zasady ścigane z oskarżenia prywatnego. Oznacza to, że nauczyciel sam wnosi prywatny akt oskarżenia do sądu przeciwko konkretnej osobie. Trzeba w nim wskazać, kto miał dopuścić się pomówienia, na czym polegał czyn, kiedy i wobec kogo doszło do wypowiedzi oraz jakie dowody to potwierdzają.

Można również złożyć ustną albo pisemną skargę na Policji. W sprawach prywatnoskargowych Policja może przyjąć skargę, w razie potrzeby zabezpieczyć dowody, a następnie przekazać sprawę do właściwego sądu. W praktyce przy sporach w środowisku szkolnym warto najpierw ocenić, czy droga karna nie zaostrzy konfliktu i czy materiał dowodowy jest wystarczająco mocny.

Kiedy lepsze jest pismo przedprocesowe?

W wielu sprawach dobrym pierwszym krokiem jest wezwanie do zaprzestania naruszeń dóbr osobistych. Takie pismo można skierować do osoby, która rozpowszechniała nieprawdziwe informacje, a w określonych sytuacjach także do dyrektora, jeżeli problem dotyczy dokumentacji szkoły lub sposobu procedowania na radzie pedagogicznej.

Wezwanie powinno być rzeczowe. Warto wskazać, jakich wypowiedzi dotyczy, dlaczego są nieprawdziwe, czego nauczyciel żąda i w jakim terminie oczekuje reakcji. Żądania mogą obejmować przeprosiny, sprostowanie, usunięcie wpisu, zaprzestanie powtarzania informacji albo przedstawienie stanowiska nauczyciela radzie pedagogicznej.

Nie każde nieporozumienie wymaga od razu pozwu lub aktu oskarżenia. Jeżeli celem jest szybkie usunięcie skutków naruszenia i zatrzymanie rozpowszechniania informacji, pismo przedprocesowe bywa skuteczniejsze niż natychmiastowe kierowanie sprawy do sądu.

FAQ

Czy rada pedagogiczna może omawiać pracę nieobecnego nauczyciela?

Może omawiać sprawy związane z funkcjonowaniem szkoły, organizacją pracy i jakością pracy nauczycieli, ale dyskusja powinna być rzeczowa, oparta na faktach i prowadzona z poszanowaniem dóbr osobistych. Nieobecność nauczyciela nie daje innym osobom prawa do rozpowszechniania nieprawdziwych zarzutów.

Czy można żądać usunięcia nieprawdziwego fragmentu protokołu?

Można żądać sprostowania, uzupełnienia albo dołączenia pisemnego stanowiska, ale konkretny tryb zależy od regulaminu rady pedagogicznej, statutu szkoły i sposobu prowadzenia dokumentacji. W piśmie trzeba wskazać dokładnie, który fragment jest kwestionowany i dlaczego.

Czy pomówienie na radzie pedagogicznej zawsze jest przestępstwem?

Nie. Przestępstwem może być tylko takie pomówienie, które spełnia przesłanki z art. 212 Kodeksu karnego. Rzeczowa krytyka, prawdziwa informacja albo uzasadniona ocena pracy nie musi być czynem zabronionym, choć w skrajnej formie nadal może naruszać dobra osobiste.

Kogo pozwać albo oskarżyć, jeżeli w protokole są nieprawdziwe informacje?

Odpowiedzialność co do zasady wiąże się z osobą, która wypowiedziała lub rozpowszechniła nieprawdziwe informacje. W sprawie cywilnej czasem znaczenie może mieć także to, kto utrwalił treść w dokumentacji i czy odmówił sprostowania. Trzeba ustalić konkretną rolę poszczególnych osób.

Czy warto od razu składać prywatny akt oskarżenia?

Nie zawsze. Najpierw trzeba ocenić dowody, treść wypowiedzi i cel działania. Jeżeli nauczycielowi zależy głównie na sprostowaniu protokołu i zatrzymaniu naruszeń, skuteczniejsze może być pismo do dyrektora lub wezwanie przedprocesowe. Droga karna wymaga precyzyjnego wskazania sprawcy i czynu.

Podsumowanie

Pomówienie nauczyciela na radzie pedagogicznej wymaga spokojnej, udokumentowanej reakcji. Najpierw należy ustalić, co rzeczywiście znalazło się w protokole i jakie osoby mogą potwierdzić przebieg posiedzenia. Następnie warto złożyć pisemne stanowisko do dyrektora, żądając sprostowania, uzupełnienia dokumentacji albo przedstawienia wyjaśnień radzie pedagogicznej.

Jeżeli zarzuty są nieprawdziwe i godzą w dobre imię nauczyciela, możliwe są roszczenia cywilne o ochronę dóbr osobistych. W poważniejszych przypadkach można rozważyć prywatny akt oskarżenia o pomówienie. Wybór drogi zależy od dowodów, treści wypowiedzi, skutków dla nauczyciela i tego, jaki rezultat ma zostać osiągnięty.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553

3. Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, Dz.U. 2017 poz. 59

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.