Dyrektor poradni bez statusu nauczyciela a dyscyplinarka

Czy komisja dyscyplinarna może prowadzić sprawę osoby niebędącej nauczycielem?

Co do zasady nie. Zgodnie z art. 75 ust. 1 Karty Nauczyciela odpowiedzialności dyscyplinarnej podlegają nauczyciele za uchybienia godności zawodu nauczyciela lub obowiązkom wskazanym w art. 6 tej ustawy. Przepis odwołuje się więc do statusu nauczyciela, a nie wyłącznie do funkcji kierowniczej w placówce.

Jeżeli dyrektor poradni pedagogicznej nigdy nie był nauczycielem, nie został zatrudniony na stanowisku nauczycielskim i jego stosunek pracy opiera się na Kodeksie pracy, brak jest podstaw do objęcia go postępowaniem dyscyplinarnym przewidzianym dla nauczycieli. Rzecznik dyscyplinarny przy wojewodzie powinien w pierwszej kolejności zbadać właśnie tę przesłankę.

Inaczej może być tylko wtedy, gdy z dokumentów zatrudnienia wynika, że dana osoba jednak posiada status nauczyciela, na przykład jest zatrudniona także na stanowisku nauczycielskim albo wykonuje obowiązki w ramach stosunku pracy nauczyciela. O rozstrzygnięciu nie decyduje samo wykształcenie pedagogiczne, lecz rzeczywista podstawa i treść zatrudnienia.

Co przesądza o statusie nauczyciela?

Najważniejsze są dokumenty kadrowe: umowa o pracę, akt mianowania albo inna podstawa zatrudnienia, nazwa stanowiska, zakres obowiązków, ewentualny arkusz organizacyjny oraz dokumenty potwierdzające, czy pracownik został zatrudniony jako nauczyciel. W praktyce warto sprawdzić także, czy osoba realizowała pensum lub inne obowiązki właściwe dla nauczycieli.

Nie wystarczy samo posiadanie wyższego wykształcenia, przygotowania pedagogicznego ani pełnienie funkcji dyrektora. Dyrektor niebędący nauczycielem może kierować placówką jako pracownik samorządowy albo pracownik zatrudniony na podstawie Kodeksu pracy, jeśli spełniono warunki przewidziane dla powierzenia takiej funkcji. Taka osoba nie staje się przez to automatycznie nauczycielem w rozumieniu Karty Nauczyciela.

Jeżeli natomiast dyrektor jest jednocześnie nauczycielem, odpowiedzialność dyscyplinarna może wchodzić w grę, ale nadal trzeba badać, czy zarzucane zachowanie pozostaje w zakresie odpowiedzialności nauczycielskiej. Każda sprawa wymaga więc analizy dokumentów i treści zarzutów.

Kompetencje rzecznika i komisji dyscyplinarnej

Art. 77 Karty Nauczyciela wskazuje, że w sprawach dyscyplinarnych nauczycieli orzekają komisje dyscyplinarne, w tym w pierwszej instancji komisja dyscyplinarna przy wojewodzie właściwa dla nauczycieli szkół i placówek z terenu województwa. Już z tego wynika ograniczenie podmiotowe: jest to tryb dla nauczycieli.

Jeżeli postępowanie wyjaśniające zostało wszczęte wobec osoby, która nie ma statusu nauczyciela, należy złożyć pismo do rzecznika dyscyplinarnego, a jeśli sprawa trafiła dalej także do komisji, wniosek o umorzenie postępowania z powodu braku podstaw podmiotowych. W piśmie warto wskazać, że dana osoba jest zatrudniona na podstawie Kodeksu pracy i nie wykonuje pracy na stanowisku nauczycielskim.

Jak bronić się w postępowaniu wyjaśniającym?

W pierwszej kolejności należy zażądać doprecyzowania, na jakiej podstawie rzecznik uznaje daną osobę za nauczyciela. Następnie warto przedstawić dokumenty wykazujące brak statusu nauczycielskiego. Szczególnie istotne są:

• umowa o pracę zawarta na podstawie Kodeksu pracy,
• zakres obowiązków wskazujący na zadania zarządcze lub administracyjne,
• dokumenty kadrowe potwierdzające brak zatrudnienia na stanowisku nauczyciela,
• informacja, że osoba nie realizuje pensum i nie wykonuje obowiązków nauczycielskich,
• uchwała, zarządzenie albo inny akt powierzenia funkcji dyrektora, jeśli z niego wynika charakter zatrudnienia.

W piśmie należy wyraźnie sformułować wniosek o zakończenie postępowania wyjaśniającego albo umorzenie sprawy z uwagi na brak właściwości organów dyscyplinarnych dla nauczycieli. Dobrze jest unikać ogólnego zaprzeczania zarzutom bez odniesienia się do kluczowej kwestii, czyli braku statusu nauczyciela.

Jakiej odpowiedzialności może podlegać dyrektor niebędący nauczycielem?

Brak odpowiedzialności przed komisją dyscyplinarną dla nauczycieli nie oznacza, że dyrektor niebędący nauczycielem jest poza jakąkolwiek kontrolą. Jeżeli doszło do naruszenia obowiązków pracowniczych, pracodawca może stosować środki przewidziane w Kodeksie pracy, w tym odpowiedzialność porządkową, rozwiązanie umowy o pracę albo dochodzenie odpowiedzialności materialnej na zasadach prawa pracy.

W zależności od okoliczności możliwe są również inne tryby odpowiedzialności, na przykład cywilna, karna, za naruszenie dyscypliny finansów publicznych albo odpowiedzialność związana z nadzorem nad placówką. To jednak odrębne procedury i nie mogą zastępować postępowania dyscyplinarnego prowadzonego wobec nauczycieli, jeżeli dana osoba nauczycielem nie jest.

FAQ

Czy dyrektor poradni pedagogicznej zawsze jest nauczycielem?

Nie. Funkcja dyrektora i status nauczyciela to dwie różne kwestie. O statusie nauczyciela decyduje podstawa zatrudnienia oraz charakter stanowiska, a nie sama nazwa funkcji kierowniczej.

Czy wykształcenie pedagogiczne wystarczy do odpowiedzialności dyscyplinarnej?

Nie. Wykształcenie może mieć znaczenie przy spełnianiu wymagań kwalifikacyjnych, ale samo w sobie nie tworzy stosunku pracy nauczyciela i nie przesądza o właściwości komisji dyscyplinarnej.

Co zrobić po otrzymaniu pisma od rzecznika dyscyplinarnego?

Należy odpowiedzieć w wyznaczonym terminie, przedstawić dokumenty zatrudnienia i podnieść zarzut braku statusu nauczyciela, jeżeli wynika to z akt osobowych. Warto także wprost wnieść o zakończenie czynności albo umorzenie postępowania.

Czy pracodawca może ukarać dyrektora niebędącego nauczycielem?

Tak, ale w innym trybie. Mogą mieć zastosowanie przepisy Kodeksu pracy, w tym odpowiedzialność porządkowa, rozwiązanie umowy o pracę albo odpowiedzialność materialna, jeżeli spełnione są ustawowe przesłanki.

Czy warto składać wniosek o umorzenie postępowania?

Tak, jeżeli osoba nie jest nauczycielem. Wniosek powinien być konkretny i oparty na dokumentach, ponieważ kluczowe jest wykazanie, że komisja dyscyplinarna dla nauczycieli nie jest właściwa podmiotowo.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - Dz.U. 1982 nr 3 poz. 19

2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.