Zmiana pensum nauczyciela mianowanego

Zmiana pensum nauczyciela mianowanego

W opisanej sytuacji kluczowe jest to, że nauczyciel jest zatrudniony na podstawie mianowania. Taki stosunek pracy jest regulowany przede wszystkim przez Kartę Nauczyciela, a przepisy Kodeksu pracy stosuje się tylko w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie.

Dlatego do nauczyciela mianowanego co do zasady nie stosuje się klasycznego wypowiedzenia zmieniającego z art. 42 Kodeksu pracy. Potwierdza to orzecznictwo Sądu Najwyższego, w tym wyrok z dnia 8 lipca 2015 r., sygn. akt II PK 11/15, oraz wyrok z dnia 23 lutego 1999 r., sygn. akt I PKN 595/98.

Jeżeli dyrektor chce zmienić nauczycielowi warunki pracy przez przydzielenie zajęć o innym pensum, zmianę sposobu wyliczenia obowiązkowego wymiaru zajęć albo zmianę wymiaru zatrudnienia, powinien najpierw ustalić, czy zmiana może zostać wprowadzona w ramach dotychczasowych warunków zatrudnienia, czy wymaga porozumienia stron albo zastosowania trybu z Karty Nauczyciela.

W przypadku łączenia zajęć o różnym tygodniowym obowiązkowym wymiarze godzin, na przykład części godzin z pensum 18 i części godzin z pensum 22, należy prawidłowo obliczyć tzw. pensum łączone zgodnie z zasadami wynikającymi z Karty Nauczyciela i dokumentacji organizacyjnej szkoły. Warto też oddzielić wymiar zatrudnienia od ewentualnych godzin ponadwymiarowych, ponieważ w praktyce zapis typu 20/19 może oznaczać pełny etat oraz godzinę ponadwymiarową, a nie klasyczne zwiększenie etatu ponad pełny wymiar.

Czy nauczyciel musi podpisać porozumienie zmieniające?

Nie. Porozumienie zmieniające jest czynnością dwustronną. Oznacza to, że dyrektor może je zaproponować, ale nauczyciel nie ma obowiązku wyrażenia zgody. Brak podpisu nie jest równoznaczny z automatycznym przyjęciem nowych warunków.

Karta Nauczyciela nie wskazuje terminu, w którym nauczyciel mianowany musi podpisać porozumienie zmieniające. Dyrektor może jednak wyznaczyć w piśmie rozsądny termin na zajęcie stanowiska, na przykład z uwagi na konieczność zatwierdzenia arkusza organizacji pracy szkoły i przygotowania ruchu kadrowego. Taki termin ma charakter organizacyjny, a nie ustawowy termin z art. 42 Kodeksu pracy.

Nie należy więc stosować zasady, że nauczyciel ma czas na odmowę do połowy okresu wypowiedzenia. Ta konstrukcja dotyczy wypowiedzenia zmieniającego na gruncie Kodeksu pracy, a nie zmiany warunków pracy nauczyciela mianowanego w trybie Karty Nauczyciela.

Dlaczego wypowiedzenie zmieniające jest ryzykowne?

Karta Nauczyciela zawiera własne regulacje dotyczące nawiązania, zmiany i rozwiązania stosunku pracy nauczyciela mianowanego. Sąd Najwyższy wskazywał, że stosowanie wypowiedzenia zmieniającego z Kodeksu pracy do stosunku pracy z mianowania prowadziłoby do skutku, którego Karta Nauczyciela nie przewiduje, czyli do rozwiązania stosunku pracy wskutek odmowy przyjęcia nowych warunków.

W praktyce oznacza to, że po odmowie podpisania porozumienia dyrektor nie powinien automatycznie wręczać nauczycielowi mianowanemu wypowiedzenia zmieniającego. Należy najpierw ustalić, czy istnieją przesłanki do ograniczenia zatrudnienia albo rozwiązania stosunku pracy z przyczyn organizacyjnych.

Jeżeli natomiast nauczyciel jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę, sytuację ocenia się inaczej. Wtedy przepisy Kodeksu pracy o wypowiedzeniu zmieniającym mogą mieć zastosowanie, z uwzględnieniem regulacji szczególnych Karty Nauczyciela.

Ograniczenie zatrudnienia z art. 22 Karty Nauczyciela

Jeżeli przyczyną zmian są okoliczności organizacyjne wskazane w art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela, na przykład częściowa likwidacja szkoły, zmniejszenie liczby oddziałów albo zmiana planu nauczania, można rozważyć art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela.

Przepis ten pozwala, po spełnieniu ustawowych warunków, ograniczyć zatrudnienie nauczyciela mianowanego do wymiaru nie niższego niż 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć, z proporcjonalnym zmniejszeniem wynagrodzenia. Wymagana jest jednak zgoda nauczyciela.

Jeżeli nauczyciel nie zgadza się na ograniczenie zatrudnienia, dyrektor nie może jednostronnie narzucić mu tej zmiany w drodze porozumienia. Wówczas należy ocenić, czy zachodzą podstawy do rozwiązania stosunku pracy na podstawie art. 20 Karty Nauczyciela.

W opisanym stanie faktycznym nie chodzi jednak o typowe ograniczenie zatrudnienia poniżej pełnego wymiaru, lecz o zmianę struktury godzin i pensum łączonego. Dlatego sama odmowa podpisania porozumienia nie oznacza jeszcze automatycznie, że można zastosować art. 20 Karty Nauczyciela. Konieczne jest wykazanie rzeczywistych przyczyn organizacyjnych uniemożliwiających dalsze zatrudnianie nauczyciela w dotychczasowym wymiarze i na dotychczasowych zasadach.

Terminy w szkole feryjnej i nieferyjnej

W szkołach feryjnych rozwiązanie stosunku pracy z nauczycielem z przyczyn określonych w art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela następuje co do zasady z końcem roku szkolnego, po uprzednim 3-miesięcznym wypowiedzeniu. W praktyce oznacza to konieczność działania w okresie majowego ruchu kadrowego, jeżeli koniec wypowiedzenia ma przypadać na koniec sierpnia.

Nie jest to jednak termin na podpisanie porozumienia zmieniającego. To termin istotny dla ewentualnego wypowiedzenia definitywnego w trybie art. 20 Karty Nauczyciela, gdy istnieją ku temu ustawowe przesłanki.

Inaczej wygląda sytuacja w szkołach i placówkach, w których organizacji pracy nie przewidziano ferii szkolnych, a także w niektórych placówkach lub szkołach o szczególnej organizacji cyklu kształcenia. W takich przypadkach trzeba odrębnie ustalić, czy ma zastosowanie wymóg rozwiązania stosunku pracy z końcem roku szkolnego.

Co powinien zrobić dyrektor po odmowie podpisu?

Najbezpieczniej jest zacząć od pisemnego uporządkowania sytuacji. Dyrektor powinien wskazać nauczycielowi, jakie warunki proponuje, od kiedy miałyby obowiązywać, z jakiego powodu są proponowane oraz jaki jest termin na zajęcie stanowiska.

Jeżeli nauczyciel nie podpisze porozumienia, dyrektor powinien:

• sprawdzić, czy możliwe jest pozostawienie dotychczasowych warunków pracy,
• zweryfikować, czy proponowane zajęcia odpowiadają kwalifikacjom nauczyciela,
• ustalić, czy zmiana wynika wyłącznie z organizacji pracy szkoły, czy z potrzeby zmiany warunków zatrudnienia,
• ocenić, czy zachodzą przesłanki z art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela,
• nie stosować automatycznie wypowiedzenia zmieniającego do nauczyciela mianowanego.

Treść ewentualnego pisma nie powinna być zatytułowana jako wypowiedzenie zmieniające, jeżeli dotyczy nauczyciela mianowanego. W zależności od sytuacji może to być propozycja porozumienia zmieniającego, informacja o braku możliwości zapewnienia dotychczasowych warunków, propozycja ograniczenia zatrudnienia albo wypowiedzenie definitywne w trybie art. 20 Karty Nauczyciela.

Podsumowanie

Nauczyciel mianowany nie musi podpisać porozumienia zmieniającego w terminie do końca maja, bo Karta Nauczyciela nie przewiduje takiego ustawowego terminu. Dyrektor może wyznaczyć termin organizacyjny, ale brak odpowiedzi albo odmowa nie uruchamia mechanizmu znanego z wypowiedzenia zmieniającego w Kodeksie pracy.

Jeżeli nie ma zgody nauczyciela, szkoła nie powinna wprowadzać zmiany warunków pracy jednostronnie. Trzeba ustalić, czy możliwe jest dalsze zatrudnianie na dotychczasowych warunkach, czy zachodzą przesłanki ograniczenia zatrudnienia z art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela, czy też podstawy do rozwiązania stosunku pracy z art. 20 Karty Nauczyciela.

FAQ

Czy nauczyciel mianowany ma obowiązek podpisać porozumienie zmieniające?

Nie. Porozumienie wymaga zgody obu stron. Brak podpisu oznacza, że proponowana zmiana nie została przyjęta, chyba że istnieje odrębna podstawa prawna do działania dyrektora.

Do kiedy nauczyciel powinien odpowiedzieć na propozycję porozumienia?

Karta Nauczyciela nie wskazuje ustawowego terminu. Dyrektor może wyznaczyć termin organizacyjny, na przykład związany z arkuszem organizacyjnym, ale nie jest to termin z Kodeksu pracy dotyczący wypowiedzenia zmieniającego.

Czy po odmowie można wręczyć nauczycielowi mianowanemu wypowiedzenie zmieniające?

Co do zasady nie. W przypadku nauczyciela mianowanego należy stosować regulacje Karty Nauczyciela. Jeżeli występują przyczyny organizacyjne, trzeba ocenić art. 22 ust. 2 albo art. 20 Karty Nauczyciela.

Czy koniec maja jest terminem granicznym?

Koniec maja ma znaczenie praktyczne w szkołach feryjnych przy wypowiedzeniach definitywnych z art. 20 Karty Nauczyciela, ponieważ okres wypowiedzenia powinien zakończyć się z końcem roku szkolnego. Nie jest to jednak ustawowy termin na podpisanie porozumienia.

Czy można wpisać nauczycielowi 20/19 etatu?

Wymaga to ostrożnej analizy. Przy zajęciach o różnym pensum należy prawidłowo ustalić pensum łączone i rozdzielić pełny wymiar zatrudnienia od ewentualnych godzin ponadwymiarowych. Znaczenie mają kwalifikacje nauczyciela, arkusz organizacyjny i treść dotychczasowego stosunku pracy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - Dz.U. 1982 nr 3 poz. 19, z późn. zm.
2. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2015 r., sygn. akt II PK 11/15
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 1999 r., sygn. akt I PKN 595/98

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.