Wypowiedzenie umowy o pracę w ciąży

Czy pracodawca może wypowiedzieć umowę w czasie ciąży?

W opisanej sytuacji kluczowe znaczenie ma art. 177 § 1 Kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie ciąży, a także w okresie urlopu macierzyńskiego pracownicy. Ochrona obejmuje również pracownicę zatrudnioną na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony.

Ten wątek ma osobne, bardziej szczegółowe omówienie: czy pracodawca może wypowiedzieć umowę w czasie ciąży?.

Czy trzeba poinformować pracodawcę o ciąży?

Przepisy nie nakładają na pracownicę ogólnego obowiązku natychmiastowego informowania pracodawcy o ciąży. W praktyce jednak, aby skorzystać z ochrony i z uprawnień związanych z ciążą, trzeba wykazać ten stan wobec pracodawcy. Kodeks pracy wskazuje, że stan ciąży powinien być stwierdzony świadectwem lekarskim. W obrocie najczęściej mówi się o zaświadczeniu lekarskim o ciąży.

Jeżeli pracownica nie powiedziała jeszcze o ciąży i otrzyma wypowiedzenie, powinna działać szybko: przekazać pracodawcy świadectwo lekarskie, najlepiej z pismem wskazującym, że w dniu wręczenia wypowiedzenia była już w ciąży i kwestionuje wypowiedzenie jako sprzeczne z art. 177 § 1 Kodeksu pracy. Dla celów dowodowych pismo warto złożyć osobiście za potwierdzeniem odbioru albo wysłać pocztą poleconą lub elektronicznie w sposób pozwalający potwierdzić datę doręczenia.

Ochrona nie zależy od tego, czy pracodawca wiedział o ciąży w chwili wręczania wypowiedzenia. Istotne jest to, czy ciąża istniała w okresie objętym ochroną. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto również, że ochrona przysługuje pracownicy, która zaszła w ciążę w okresie wypowiedzenia. Warto sprawdzić także omówienie: Ciąża w trakcie wypowiedzenia.

Co zrobić po otrzymaniu wypowiedzenia w ciąży?

Po otrzymaniu wypowiedzenia nie warto czekać na koniec okresu wypowiedzenia. Najbezpieczniej podjąć kilka równoległych kroków:

1. uzyskać od lekarza świadectwo lekarskie potwierdzające ciążę,
2. niezwłocznie przekazać je pracodawcy, zachowując dowód doręczenia,
3. złożyć pisemne żądanie cofnięcia wypowiedzenia albo uznania go za bezskuteczne,
4. pilnować 21-dniowego terminu na odwołanie do sądu pracy, liczonego od doręczenia pisma wypowiadającego umowę,
5. zabezpieczyć dokumenty: wypowiedzenie, umowę o pracę, korespondencję z pracodawcą, zaświadczenie lekarskie i potwierdzenia doręczeń.

Podpisanie odbioru wypowiedzenia zwykle oznacza tylko potwierdzenie, że pracownica otrzymała dokument. Nie jest to automatycznie zgoda na wypowiedzenie ani zrzeczenie się prawa do odwołania. Jeżeli jednak w dokumencie pojawiają się dodatkowe oświadczenia, warto sprawdzić ich treść przed podpisaniem.

Czy pracodawca musi cofnąć wypowiedzenie?

Po otrzymaniu informacji o ciąży pracodawca powinien doprowadzić do usunięcia skutków wadliwego wypowiedzenia, na przykład przez pisemne cofnięcie wypowiedzenia albo uznanie go za bezskuteczne. W praktyce wielu pracodawców robi to po przedstawieniu świadectwa lekarskiego, zwłaszcza gdy wypowiedzenie zostało wręczone dlatego, że pracodawca nie wiedział o ciąży.

Trzeba jednak pamiętać, że wypowiedzenie jest jednostronnym oświadczeniem pracodawcy. Jeżeli pracodawca odmawia jego cofnięcia albo nie odpowiada na pismo pracownicy, nie należy poprzestawać na samej korespondencji. W takiej sytuacji pracownica powinna rozważyć wniesienie odwołania do sądu pracy w terminie 21 dni.

W odwołaniu można żądać uznania wypowiedzenia za bezskuteczne, a gdy umowa już się rozwiązała - przywrócenia do pracy albo odszkodowania. Przywrócenie do pracy może wiązać się także z roszczeniem o wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, którego zakres zależy od trybu rozwiązania umowy i rozstrzygnięcia sądu.

Praca trzyzmianowa, pora nocna i nadgodziny w ciąży

W pytaniu istotna jest także informacja o pracy w systemie trzyzmianowym. Po uzyskaniu informacji o ciąży pracodawca musi uwzględnić ograniczenia dotyczące czasu pracy ciężarnej pracownicy. Zgodnie z art. 178 § 1 Kodeksu pracy pracownicy w ciąży nie wolno zatrudniać w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej. Zakaz ten obowiązuje niezależnie od zgody pracownicy.

Jeżeli rozkład pracy obejmuje zmianę nocną, pracodawca powinien zmienić organizację pracy tak, aby pracownica nie wykonywała pracy w porze nocnej. Pracownicy w ciąży nie wolno także bez jej zgody delegować poza stałe miejsce pracy ani zatrudniać w systemie przerywanego czasu pracy. Jeżeli dotychczasowe stanowisko wiąże się z pracami wzbronionymi kobietom w ciąży albo przeciwwskazaniami lekarskimi, pracodawca powinien dostosować warunki pracy, przenieść pracownicę do innej pracy, skrócić czas pracy albo - gdy to konieczne - zwolnić ją z obowiązku świadczenia pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Jeżeli zmiana powoduje obniżenie wynagrodzenia, pracownicy przysługuje dodatek wyrównawczy.

Kiedy ochrona w ciąży nie działa?

Szczególna ochrona pracownicy w ciąży jest bardzo silna, ale nie oznacza całkowitej nieusuwalności z pracy w każdej sytuacji. Pracodawca może rozwiązać umowę w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy. Nie wystarczy jednak sama likwidacja stanowiska pracy albo planowana reorganizacja działu.

Drugim wyjątkiem jest rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownicy, czyli potocznie zwolnienie dyscyplinarne. Muszą istnieć realne i ciężkie naruszenia obowiązków pracowniczych, a jeżeli pracownicę reprezentuje zakładowa organizacja związkowa, konieczna jest jej zgoda. Każdy taki przypadek wymaga indywidualnej analizy dokumentów i przyczyn podanych przez pracodawcę.

FAQ

Czy pracodawca może wypowiedzieć umowę, jeżeli nie wiedział o ciąży?

Jeżeli pracownica była już w ciąży w dniu wręczenia wypowiedzenia, brak wiedzy pracodawcy nie pozbawia jej ochrony. Pracownica powinna jednak jak najszybciej przedstawić świadectwo lekarskie i zakwestionować wypowiedzenie na piśmie.

Czy ochrona działa od pierwszych tygodni ciąży?

Tak. Przy umowie o pracę na czas nieokreślony ochrona przed wypowiedzeniem działa w okresie ciąży, a przepisy nie uzależniają jej od ukończenia trzeciego miesiąca. Trzeci miesiąc ma znaczenie głównie przy przedłużaniu niektórych umów terminowych do dnia porodu.

Czy wystarczy ustnie powiedzieć pracodawcy o ciąży?

Dla bezpieczeństwa nie należy poprzestawać na rozmowie. Stan ciąży powinien być potwierdzony świadectwem lekarskim, a pismo do pracodawcy warto złożyć tak, aby mieć dowód daty doręczenia.

Ile czasu jest na odwołanie od wypowiedzenia?

Odwołanie od wypowiedzenia wnosi się do sądu pracy w terminie 21 dni od dnia doręczenia pisma wypowiadającego umowę o pracę. Termin ten warto liczyć ostrożnie i nie czekać na jego ostatni dzień.

Czy pracownica w ciąży może pracować na nocnej zmianie?

Nie. Pracownicy w ciąży nie wolno zatrudniać w porze nocnej ani w godzinach nadliczbowych. Pracodawca powinien odpowiednio zmienić grafik albo warunki pracy.

Czy likwidacja stanowiska pozwala zwolnić ciężarną pracownicę?

Sama likwidacja stanowiska albo reorganizacja nie wystarcza do wypowiedzenia umowy pracownicy w ciąży. Wyjątek dotyczy upadłości lub likwidacji pracodawcy, a nie zwykłej redukcji etatu.

Czy pracodawca może zwolnić ciężarną dyscyplinarnie?

Jest to możliwe tylko wyjątkowo, gdy zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownicy. Jeżeli pracownicę reprezentuje zakładowa organizacja związkowa, konieczna jest jej zgoda.

Podsumowanie

Pracownica zatrudniona na czas nieokreślony, która w chwili wypowiedzenia była w ciąży, korzysta ze szczególnej ochrony przewidzianej w Kodeksie pracy. Po otrzymaniu wypowiedzenia powinna niezwłocznie przedstawić pracodawcy świadectwo lekarskie i pisemnie zażądać cofnięcia wypowiedzenia. Jeżeli pracodawca odmawia, kluczowe jest dochowanie 21-dniowego terminu na odwołanie do sądu pracy.

W przypadku pracy trzyzmianowej trzeba dodatkowo pamiętać o ograniczeniach dotyczących pracy w nocy, nadgodzin i prac wzbronionych kobietom w ciąży. Sama redukcja etatów, reorganizacja albo niewiedza pracodawcy o ciąży nie przekreślają ochrony pracownicy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 277 ze zm. - tekst aktu
2. Art. 177, art. 178, art. 179, art. 185, art. 264 Kodeksu pracy.
3. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży i kobiet karmiących dziecko piersią - Dz.U. 2017 poz. 796
4. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 1972 r., sygn. akt III PZP 7/72.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.