• Autor: Aleksandra Pofit
Czy wysłanie skanów podpisanej umowy o pracę i innych dokumentów jest ważne prawnie? Czy dopóki nie podpiszę dokumentu fizycznego i nie odeślę go pocztą tradycyjną, to mam szansę się z tego wycofać? Zakład pracy proponuje mi zrobienie badań lekarskich na podstawie skierowania, ale nie ma umowy podpisanej z placówkami medycznymi w moim mieście. Czy to jest zgodne z prawem? Czy musi być podpisana umowa?
.jpg)
Wysłanie skanów podpisanej umowy o pracę jest ważne i wiążące oraz prowadzi do nawiązania stosunku pracy. Odnosząc się do drugiego pytania, to pracodawca musi mieć podpisaną umowę z placówką świadczącą usługi medycyny pracy, w tym wykonującą wstępne badania lekarskie dla osób przyjmowanych do pracy.
Zgodnie z przepisami umowę o pracę zawiera się na piśmie. Przepisy prawa pracy zastrzegają taką formę zarówno dla zawarcia umowy o pracę, jak i również dla jej rozwiązania. Nie precyzują one przy tym, co należy rozumieć przez formę pisemną, w związku z czym należy sięgnąć do przepisów Kodeksu cywilnego (w zw. z art. 300 K.p.). Potwierdza to orzecznictwo sądu najwyższego, w którym wskazuje się, że forma pisemna w prawie pracy oznacza zachowanie warunków określonych w art. 78 K.c. Zgodnie z jego § 1 „do zachowania pisemnej formy czynności prawnej wystarcza złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli. Do zawarcia umowy wystarcza wymiana dokumentów obejmujących treść oświadczeń woli, z których każdy jest podpisany przez jedną ze stron, lub dokumentów, z których każdy obejmuje treść oświadczenia woli jednej ze stron i jest przez nią podpisany”.
Skan podpisu na umowie powoduje, że nie można uznać jej za zawartą w formie pisemnej. Pojawia się w takiej sytuacji pytanie o ważność umowy. Odnosząc się do tej kwestii, należy wskazać, że przepisy prawa pracy nie uzależniają ważności umowy o pracę od zachowania formy pisemnej. Umowa o pracę zawarta bez zachowania formy pisemnej nie powoduje jej nieważności, a więc zawarcie jej może nastąpić również ustnie, jak i przez czynność konsensualną dopuszczenia do pracy przez pracodawcę. Umowa niezawarta w formie pisemnej jest zatem ważna. Natomiast należy w takiej sytuacji zastosować art. 29 § 2 zd. 2 K.p., zgodnie z którym jeżeli umowa o pracę nie została zawarta z zachowaniem formy pisemnej, pracodawca powinien potwierdzić pracownikowi na piśmie (a zatem musi opatrzyć dokument swoim podpisem), najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy przez pracownika, ustalenia co do stron umowy, rodzaju umowy oraz jej warunków. Brak wykonania tego obowiązku ustawowego stanowi wykroczenie przeciwko prawom pracownika, za które osoba odpowiedzialna może być ukarana karą grzywny do 30 000 zł.
Zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy „badania wstępne, okresowe i kontrolne pracowników oraz inne świadczenia zdrowotne są wykonywane na podstawie pisemnej umowy zawartej przez podmiot obowiązany do ich zapewnienia, o którym mowa w art. 5 ust. 2, zwany dalej »zleceniodawcą«, z podstawową jednostką służby medycyny pracy, zwaną dalej »zleceniobiorcą«”. Co do zasady pracodawca powinien korzystać z usług placówki medycyny pracy wyłącznie tej, z którą ma zawartą umowę. Należy jednak wyjaśnić, że wydanie pozytywnego orzeczenia przez lekarza medycyny pracy, z którym pracodawca nie ma zawartej umowy, nie czyni tego orzeczenia nieważnym.
Co do zasady pracodawca powinien korzystać z usług placówki medycyny pracy wyłącznie tej, z którą ma zawartą umowę. W przypadku, w którym pracownik wykonał badania wstępne w innej placówce medycy pracy niż ta, z którą pracodawca ma zawartą umowę, nie można uznać takiego postępowania za prawidłowe lub nieprawidłowe, bowiem przepisy nie przewidują trybu postępowania w takich sytuacjach.
Zgodnie z art. 229 K.p. pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom, na swój koszt, profilaktyczną opiekę lekarską. Na tę opiekę składają się trzy rodzaje badań: wstępne, dla osób przyjmowanych do pracy lub pracowników młodocianych przenoszonych na inne stanowiska pracy i innych pracowników przenoszonych na stanowiska pracy, na których występują czynniki szkodliwe dla zdrowia lub warunki uciążliwe, okresowe, w terminie wyznaczonym przez lekarza medycyny pracy, oraz kontrolne, w przypadku niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni, spowodowanej chorobą.
Aktem prawnym regulującym zagadnienie pracowniczych badań profilaktycznych jest rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 30.05.1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 607 ze zm.).
Oczywiście, uważam, że zawsze warto, w przypadku gdy jednak Pan się rozmyślił, porozmawiać o tym z pracodawcą. Nie widzę powodu, dla którego pracodawca chciałby wbrew Pana woli kontynuować stosunek pracy. Najlepiej w takiej sytuacji sporządzić porozumienie o rozwiązaniu stosunku pracy.
Praca zdalna i skan umowy
Anna została zatrudniona przez firmę IT z Warszawy, choć mieszka w Gdańsku. Pracodawca wysłał jej umowę e-mailem, którą Anna podpisała odręcznie, zeskanowała i odesłała z powrotem. Mimo że umowa nie została podpisana fizycznie przez obie strony na jednym egzemplarzu, obie strony złożyły swoje podpisy na dokumentach zawierających oświadczenie woli. W świetle przepisów umowa została skutecznie zawarta, a Anna zaczęła pracę zgodnie z ustaleniami.
Zatrudnienie bez pisemnej umowy – dopuszczenie do pracy
Tomasz rozpoczął pracę fizyczną w magazynie na podstawie ustnych ustaleń z kierownikiem. W pierwszym dniu pracy nie miał jeszcze podpisanej umowy na piśmie, ale został dopuszczony do obowiązków. Zgodnie z prawem stosunek pracy powstał z chwilą dopuszczenia Tomasza do pracy. Pracodawca powinien był w dniu rozpoczęcia pracy dostarczyć Tomaszowi pisemne potwierdzenie ustaleń dotyczących umowy, np. rodzaju umowy, wynagrodzenia i wymiaru czasu pracy. Brak takiego potwierdzenia to wykroczenie.
Badania lekarskie w innej placówce
Magda dostała propozycję pracy w sklepie jako kasjerka. Przed rozpoczęciem pracy wykonała wstępne badania lekarskie w pobliskiej prywatnej klinice, ponieważ chciała przyspieszyć proces zatrudnienia. Po dostarczeniu zaświadczenia od lekarza medycyny pracy okazało się, że pracodawca ma podpisaną umowę z inną placówką. Mimo to orzeczenie lekarskie zachowało ważność – chociaż formalnie postępowanie nie było zgodne z wewnętrznymi ustaleniami pracodawcy, przepisy nie przewidują sankcji za wykonanie badań w placówce, z którą nie zawarto umowy.
Umowa o pracę może być skutecznie zawarta poprzez wymianę skanów podpisanych dokumentów, mimo że taka forma nie spełnia wymogu „pisemności” w rozumieniu Kodeksu cywilnego. Nie wpływa to jednak na ważność umowy – stosunek pracy może powstać również ustnie lub przez dopuszczenie pracownika do pracy. Pracodawca jest wtedy zobowiązany do pisemnego potwierdzenia warunków zatrudnienia najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy. W zakresie badań lekarskich pracodawca powinien kierować pracowników wyłącznie do placówki medycyny pracy, z którą zawarł umowę. Mimo to orzeczenia wydane przez lekarzy z innych placówek pozostają ważne, chociaż formalnie mogą budzić wątpliwości. Pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikom profilaktyczną opiekę medyczną zgodnie z przepisami Kodeksu pracy i rozporządzeniami wykonawczymi.
Zastanawiasz się, czy skan podpisanej umowy jest wystarczający? Masz wątpliwości co do badań lekarskich lub formy zatrudnienia? Skorzystaj z naszych porad prawnych online i zyskaj pewność, że działasz zgodnie z prawem. Nasi doświadczeni prawnicy dokładnie przeanalizują Twoją sprawę i odpowiedzą na Twoje pytania. Szybko, rzetelnie i bez wychodzenia z domu – skontaktuj się z nami już teraz!
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
Zapytaj prawnika
Kodeks pracy