• Autor: Marek Gola
Mam pytanie odnośnie podjęcia pracy w czasie urlopu wychowawczego. Obecnie u mojego pracodawcy mam umowę na czas nieokreślony (40 h). Chciałabym jednak teraz, w czasie urlopu wychowawczego podjąć pracę w szkole. Czy mogę to zrobić? Czy ewentualnie muszę o tym informować pracodawcę i czy on może się na to nie zgodzić? Jaką umowę mogę podpisać z nowym pracodawcą (umowę o pracę na rok na czas nieokreślony)? Co w przypadku gdybym zaszła w ciążę, pracując w czasie wychowawczego? Jak byłby mi wypłacany macierzyński bądź zwolnienie lekarskie?

Zgodnie z art. 186(2) ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1503) w czasie urlopu wychowawczego pracownik ma prawo podjąć pracę zarobkową u dotychczasowego lub innego pracodawcy albo inną działalność, a także naukę lub szkolenie, jeżeli nie wyłącza to możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.
W razie ustalenia, że pracownik trwale zaprzestał sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, pracodawca wzywa pracownika do stawienia się do pracy w terminie przez siebie wskazanym, nie później jednak niż w ciągu 30 dni od dnia powzięcia takiej wiadomości i nie wcześniej niż po upływie 3 dni od dnia wezwania.
Sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem nie oznacza, że kontakt z dzieckiem musi być ciągły, nieprzerwany, że sprawująca taką opiekę osoba nie może zostać zastąpiona w wykonywaniu czynności opiekuńczych przez domowników czy inne osoby przez krótsze (kilkugodzinne) czy dłuższe (kilku- czy kilkunastodniowe) okresy. Nie można też wykluczyć, że w pewnych okresach owa osobista opieka może być sprawowana bez kontaktu z dzieckiem, na przykład w czasie odosobnienia pracownika z powodu jego choroby.
Według § 2 komentowanego przepisu sprawowanie osobistej opieki zostaje zakończone dopiero, gdy czynności składające się na ten proces zostaną przerwane na stałe, czyli bez zamiaru lub możliwości ich dalszego podjęcia – następuje trwałe zaprzestanie sprawowania opieki. Ratio legis regulacji o urlopie wychowawczym za równorzędną z taką sytuacją każe uznać podjęcie jakiejś formy aktywności (zatrudnienia lub innej działalności), która absorbowałaby urlopowanego pracownika w rozmiarze co najmniej pełnoetatowego zatrudnienia – wówczas bowiem udzielenie tego urlopu stałoby się bezprzedmiotowe.
W związku z powyższym należy przyjąć, że podejmowanie przez pracownika w czasie trwania urlopu wychowawczego różnych rodzajów aktywności nie stoi na przeszkodzie sprawowaniu osobistej opieki nad dzieckiem. Ustawodawca, biorąc pod uwagę te okoliczności, dopuszcza zatem, by taki pracownik mógł podjąć pracę zarobkową u dotychczasowego lub innego pracodawcy albo inną działalność, a także naukę lub szkolenie.
Jeżeli chodzi o pracę zarobkową lub inną działalność, sformułowanie przepisu wskazuje, że w pierwszej kolejności zezwala się na pracę u pracodawcy udzielającego urlopu, a dopiero gdy u niego nie będzie takiej możliwości – na pracę u innego pracodawcy lub inną działalność. Zarazem jednak należy uznać, że ów dotychczasowy pracodawca nie może zabronić pracownikowi podjęcia pracy u innego pracodawcy albo innej działalności, jeżeli sam nie może zaoferować mu zatrudnienia. Z drugiej strony, jeżeli pracodawca udzielający urlopu oferuje takie zatrudnienie, pracownik nie może odmówić jego podjęcia, tłumacząc to możliwością uzyskania wyższego wynagrodzenia u innego pracodawcy czy wyższego dochodu z innej działalności. Konieczne jest w tym przypadku porozumienie między stronami.
Z kontekstu omawianej regulacji wynika także, że zatrudnienie podejmowane przez pracownika co do zasady nie powinno mieć charakteru pełnowymiarowego – powinno ono bowiem umożliwić sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem w sposób i w wymiarze bardziej intensywnym, niż to jest możliwe w przypadku pełnoetatowego zatrudnienia.
Podsumowując – musi Pani poinformować pracodawcę o chęci podjęcia pracy, przy czym w pierwszej kolejności powinna Pani podjąć pracę u swojego obecnego pracodawcy, jeśli ją Pani zaoferuje. W takiej sytuacji nie może Pani odmówić, tłumacząc się, że chce Pani pracować w szkole.
Ponadto nie może Pani podjąć pracy w szkole w pełnym wymiarze czasu pracy, gdyż będzie to jednoznaczne z trwałym zaprzestaniem opieki nad dzieckiem.
W szkole umowa o pracę jest podpisywana w zależności od stopnia awansu nauczyciela i jego kwalifikacji. Trudno więc bez tych informacji, a także bez informacji o potrzebach szkoły odpowiedzieć na pytanie, jaka umowa miałaby Panią ze szkołą wiązać.
Jeśli w czasie urlopu wychowawczego nawiąże Pani drugi stosunek pracy, otrzyma Pani świadczenia chorobowe i macierzyńskie z tego stosunku pracy, a z tytułu urlopu wychowawczego nie otrzyma Pani dodatkowych świadczeń, chyba że zakończy Pani ten urlop i przejdzie Pani na płatne zwolnienie lekarskie.
Anna pracowała w korporacji na pełen etat, a po urodzeniu dziecka zdecydowała się na urlop wychowawczy. W tym czasie pojawiła się okazja dorabiania w biurze rachunkowym, w którym potrzebowano pomocy przy wprowadzaniu faktur na kilka godzin tygodniowo. Anna podjęła dodatkowe zatrudnienie, a jednocześnie mogła elastycznie opiekować się córką, bo grafik w nowym miejscu pracy dostosowywał do jej możliwości.
Marek, nauczyciel matematyki, w czasie urlopu wychowawczego został poproszony o prowadzenie zajęć w prywatnej szkole językowej. Zatrudniono go na umowę zlecenie w wymiarze kilkunastu godzin tygodniowo. Dzięki temu nadal spędzał większość czasu z synem, a dodatkowy dochód pomógł rodzinie utrzymać stabilność finansową.
Katarzyna, zatrudniona w firmie logistycznej, podczas urlopu wychowawczego chciała wykorzystać swoje kwalifikacje i rozpoczęła pracę w szkole jako nauczycielka języka angielskiego. Zdecydowała się na pół etatu, co pozwoliło jej pogodzić obowiązki zawodowe z wychowaniem dziecka. W praktyce oznaczało to, że rano prowadziła lekcje, a popołudnia i wieczory spędzała w domu z córką.
Podjęcie pracy w czasie urlopu wychowawczego jest możliwe i zgodne z prawem, pod warunkiem że rodzic wciąż realnie sprawuje osobistą opiekę nad dzieckiem. Nie trzeba pytać pracodawcy o zgodę ani go informować o dodatkowym zatrudnieniu. Kluczowe jest jednak to, aby nowa praca – niezależnie od formy umowy – nie wykluczała wypełniania obowiązków rodzicielskich. Świadczenia chorobowe i macierzyńskie w takiej sytuacji przysługują wyłącznie z nowego miejsca pracy.
Potrzebujesz indywidualnej porady w sprawie łączenia urlopu wychowawczego z pracą? Skorzystaj z naszych porad prawnych online – szybko, wygodnie i bez wychodzenia z domu. Opisz swoją sytuację, a otrzymasz jasne i praktyczne wskazówki dostosowane do Twoich potrzeb. Wejdź na eporady24.pl i zadaj pytanie prawnikowi już dziś.
1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Marek Gola
Radca prawny, doktorant w Katedrze Prawa Karnego Procesowego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego, zdał aplikację radcowską w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Katowicach. Specjalizuje się w szczególności w prawie karnym materialnym i procesowym, bliskie jest mu też prawo pracy, prawo rodzinne oraz prawo handlowe. Udzielił już ponad 2000 porad prawnych, pomagając osobom pokrzywdzonym przez nieuczciwych pracodawców, a także tym, w których życie (nie zawsze słusznie) wtargnęła policja i prokuratura.
Zapytaj prawnika
Kodeks pracy