Zasiłek chorobowy po wygaśnięciu powołania

Kto płaci chorobowe po wygaśnięciu powołania?

Stosunek pracy na podstawie powołania jest tytułem do ubezpieczenia chorobowego tak jak typowy stosunek pracy. Jeżeli pracownik stał się niezdolny do pracy jeszcze przed dniem wygaśnięcia powołania, za okres przypadający do dnia ustania zatrudnienia świadczenie rozlicza się na zasadach obowiązujących w czasie trwania stosunku pracy.

W praktyce oznacza to, że w pierwszej kolejności może wchodzić w grę wynagrodzenie chorobowe finansowane przez pracodawcę, a po wykorzystaniu ustawowego limitu tego wynagrodzenia - zasiłek chorobowy. Jeżeli niezdolność do pracy obejmuje również okres po wygaśnięciu powołania, od następnego dnia po ustaniu zatrudnienia wypłatę zasiłku przejmuje co do zasady Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Przy przykładzie, w którym powołanie wygasa 2 lipca, a zwolnienie lekarskie rozpoczęło się 26 czerwca i trwa nadal, okres po 2 lipca jest już okresem po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego. To właśnie ten okres ocenia się według szczególnych zasad dotyczących zasiłku po ustaniu zatrudnienia.

Kiedy zasiłek przysługuje po ustaniu zatrudnienia?

Podstawowe znaczenie ma ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Zgodnie z art. 7 tej ustawy zasiłek chorobowy może przysługiwać również osobie, która stała się niezdolna do pracy po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli niezdolność trwała bez przerwy co najmniej 30 dni i powstała w ustawowym terminie.

Ustawa wskazuje dwa podstawowe terminy powstania niezdolności do pracy po ustaniu ubezpieczenia:

• nie później niż w ciągu 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego,
• nie później niż w ciągu 3 miesięcy od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego - przy chorobie zakaźnej o okresie wylęgania dłuższym niż 14 dni albo innej chorobie, której objawy ujawniają się po okresie dłuższym niż 14 dni od początku choroby.

Jeżeli jednak zwolnienie lekarskie rozpoczęło się jeszcze w czasie zatrudnienia, nie trzeba wykazywać, że choroba powstała dopiero po ustaniu ubezpieczenia. Wtedy kluczowe jest zachowanie ciągłości niezdolności do pracy i brak przesłanek wyłączających prawo do świadczenia.

Ile maksymalnie może trwać zasiłek po ustaniu powołania?

Aktualnie, zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy zasiłkowej, za okres niezdolności do pracy przypadający po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego zasiłek chorobowy przysługuje nie dłużej niż przez 91 dni.

Oznacza to, że w typowej sytuacji choroba przewlekła trwająca 6 miesięcy po wygaśnięciu powołania nie daje prawa do zasiłku za cały ten okres. Po ustaniu zatrudnienia ZUS wypłaci świadczenie najwyżej za okres mieszczący się w ustawowym limicie, o ile pozostałe warunki są spełnione.

Limit 91 dni nie dotyczy jednak niektórych szczególnych sytuacji wymienionych w ustawie, w tym niezdolności do pracy przypadającej w okresie ciąży, spowodowanej gruźlicą oraz związanej z poddaniem się niezbędnym badaniom i zabiegom przewidzianym dla dawców komórek, tkanek i narządów. W takich przypadkach trzeba osobno ustalić właściwy okres zasiłkowy.

Wysokość zasiłku chorobowego

Co do zasady miesięczny zasiłek chorobowy wynosi 80% podstawy wymiaru zasiłku. Wynika to z art. 11 ustawy zasiłkowej.

Zasiłek może wynosić 100% podstawy wymiaru, jeżeli niezdolność do pracy:

• przypada w okresie ciąży,
• powstała wskutek poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów albo zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów,
• powstała wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy.

Zasiłek chorobowy przysługuje za każdy dzień niezdolności do pracy, także za dni wolne od pracy. Podstawę wymiaru zasiłku pracownika stanowi zasadniczo przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy, po uwzględnieniu zasad wynikających z ustawy zasiłkowej. Jeżeli zatrudnienie trwało krócej, podstawę ustala się z pełnych miesięcy kalendarzowych ubezpieczenia.

Dzienna kwota zasiłku jest ustalana przez podzielenie miesięcznej podstawy przez 30. Następnie stosuje się właściwy procent zasiłku, najczęściej 80% albo w szczególnych przypadkach 100%.

Kiedy ZUS może odmówić wypłaty?

Samo posiadanie zwolnienia lekarskiego nie zawsze wystarczy do wypłaty zasiłku po ustaniu zatrudnienia. Ustawa przewiduje wyłączenia, które mogą pozbawić prawa do świadczenia za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego.

Ryzyko odmowy pojawia się w szczególności wtedy, gdy po zakończeniu powołania osoba kontynuuje albo podejmuje działalność zarobkową stanowiącą tytuł do objęcia ubezpieczeniem chorobowym albo dającą prawo do świadczeń za czas choroby. Znaczenie mogą mieć także inne świadczenia, np. emerytura, renta lub zasiłek dla bezrobotnych, jeżeli w konkretnym stanie faktycznym spełniają ustawowe przesłanki wyłączenia.

ZUS może również badać prawidłowość wykorzystywania zwolnienia lekarskiego. Wykonywanie pracy zarobkowej w czasie zwolnienia albo wykorzystywanie go niezgodnie z celem może skutkować utratą prawa do zasiłku za kontrolowany okres.

Jakie dokumenty są potrzebne?

Podstawowym dokumentem jest zwolnienie lekarskie wystawione w formie elektronicznej. Po ustaniu zatrudnienia ZUS może wymagać dodatkowych formularzy i informacji potrzebnych do ustalenia prawa do zasiłku oraz jego podstawy. W praktyce znaczenie mają zwłaszcza dane o ustaniu zatrudnienia, przebiegu ubezpieczenia, wypłaconym wynagrodzeniu oraz ewentualnych innych tytułach do ubezpieczeń lub świadczeń.

Jeżeli zwolnienie lekarskie ma obejmować kolejne okresy, trzeba pilnować ciągłości niezdolności do pracy. Przerwa między zwolnieniami może mieć istotne znaczenie dla oceny prawa do zasiłku po ustaniu zatrudnienia.

Podsumowanie

Po wygaśnięciu powołania pracownik nie zostaje automatycznie pozbawiony ochrony z ubezpieczenia chorobowego. Jeżeli niezdolność do pracy rozpoczęła się w czasie zatrudnienia albo powstała w ustawowym terminie po jego ustaniu, a choroba trwa bez przerwy i nie zachodzą wyłączenia, zasiłek może być wypłacany przez ZUS.

W zwykłym przypadku zasiłek za okres po ustaniu zatrudnienia przysługuje maksymalnie przez 91 dni. Jego wysokość wynosi co do zasady 80% podstawy wymiaru, a w szczególnych przypadkach 100%. Przy chorobie przewlekłej trwającej kilka miesięcy trzeba więc odróżnić medyczny czas niezdolności do pracy od ustawowego okresu, za który ZUS wypłaci świadczenie.

FAQ

Czy po wygaśnięciu powołania chorobowe płaci pracodawca?

Za okres po ustaniu zatrudnienia świadczenie wypłaca co do zasady ZUS. Pracodawca rozlicza okres przypadający jeszcze w czasie trwania stosunku pracy, zgodnie z zasadami dotyczącymi wynagrodzenia chorobowego albo zasiłku.

Czy zasiłek po ustaniu zatrudnienia może trwać 6 miesięcy?

W typowej sytuacji nie. Za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego zasiłek przysługuje zasadniczo maksymalnie przez 91 dni. Dłuższy okres może dotyczyć tylko ustawowych wyjątków, np. ciąży albo gruźlicy.

Czy choroba musi trwać co najmniej 30 dni?

Tak, przy niezdolności do pracy powstałej po ustaniu ubezpieczenia ustawa wymaga, aby trwała bez przerwy co najmniej 30 dni. Jeżeli choroba zaczęła się jeszcze w czasie zatrudnienia, nadal ważna jest ciągłość zwolnienia i spełnienie pozostałych warunków.

Ile wynosi zasiłek chorobowy po ustaniu powołania?

Najczęściej jest to 80% podstawy wymiaru zasiłku. W przypadkach wskazanych w ustawie, m.in. przy ciąży, wypadku w drodze do pracy lub z pracy oraz określonych sytuacjach dotyczących dawców, zasiłek może wynosić 100% podstawy.

Czy podjęcie nowej pracy wpływa na zasiłek z ZUS?

Tak. Podjęcie albo kontynuowanie działalności zarobkowej po ustaniu zatrudnienia może wyłączyć prawo do zasiłku, jeżeli stanowi tytuł do ubezpieczenia chorobowego albo zapewnia prawo do świadczeń za czas choroby.

Źródła:

Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.