Zwolnienie lekarskie w przypadku systemu czterobrygadowego

System czterobrygadowy a zwolnienie lekarskie

System czterobrygadowy jest w praktyce nazwą organizacji pracy zmianowej, w której brygady pracują według ustalonego cyklu, np. rano, po południu, w nocy, a następnie korzystają z dni wolnych. Dla rozliczenia zwolnienia lekarskiego najważniejsze nie jest jednak samo określenie "czterobrygadówka", lecz konkretny harmonogram czasu pracy pracownika.

Trzeba odróżnić dwie kwestie. Pierwsza to liczba dni niezdolności do pracy wskazana w zwolnieniu lekarskim. Zwolnienie obejmuje dni kalendarzowe. Druga to liczba godzin usprawiedliwionej nieobecności w rozliczeniu czasu pracy. Te godziny ustala się według grafiku, czyli tylko za te dni i godziny, w których pracownik miał faktycznie pracować.

Jak obniża się wymiar czasu pracy podczas L4?

Zgodnie z art. 130 § 3 Kodeksu pracy wymiar czasu pracy pracownika w okresie rozliczeniowym obniża się o liczbę godzin usprawiedliwionej nieobecności w pracy, przypadających do przepracowania w czasie tej nieobecności zgodnie z przyjętym rozkładem czasu pracy. Przepis ten odwołuje się do wymiaru czasu pracy ustalanego na zasadach wynikających m.in. z art. 129 § 1 Kodeksu pracy.

Oznacza to, że pracodawca nie dolicza godzin z dni wolnych od pracy tylko dlatego, że zwolnienie lekarskie obejmowało te dni. Jeżeli w czasie L4 pracownik miał zaplanowane 6 zmian po 8 godzin, do rozliczenia czasu pracy wchodzi 48 godzin nieobecności. Jeżeli miał zaplanowane 4 zmiany po 12 godzin, będzie to 48 godzin. Jeżeli część zwolnienia przypadała na dni wolne z harmonogramu, te dni nie zwiększają liczby godzin nieobecności.

W pracy zmianowej szczególnie ważne jest, aby grafik był ustalony z wyprzedzeniem i zgodnie z przepisami. Zwolnienie lekarskie nie powinno być pretekstem do późniejszego "przestawiania" harmonogramu tylko po to, aby zmienić liczbę godzin chorobowych przypadających do rozliczenia.

Czy 8 dni zwolnienia to 6 czy 8 dni chorobowego?

Jeżeli lekarz wystawił e-ZLA na 8 kolejnych dni kalendarzowych, to co do zasady zwolnienie obejmuje 8 dni niezdolności do pracy. Te dni wchodzą do okresu chorobowego, nawet gdy w grafiku pracownik miał zaplanowanych tylko 6 dni pracy, a pozostałe 2 dni były dniami wolnymi.

Inaczej wygląda rozliczenie godzin pracy. Do obniżenia wymiaru czasu pracy bierze się wyłącznie godziny, które pracownik miał przepracować zgodnie z harmonogramem. Jeżeli więc w okresie 8-dniowego zwolnienia przypadało 6 zmian, pracodawca rozliczy nieobecność godzinowo według tych 6 zmian, a nie według wszystkich 8 dni kalendarzowych.

W praktyce można więc powiedzieć: dla świadczenia chorobowego liczą się dni kalendarzowe zwolnienia, natomiast dla rozliczenia czasu pracy liczą się zaplanowane godziny pracy.

Zwolnienie lekarskie przez cały miesiąc

Jeżeli pracownik przebywa na zwolnieniu lekarskim przez cały miesiąc, należy sprawdzić harmonogram pracy na ten miesiąc. Jeżeli zgodnie z grafikiem miał przepracować np. 176 godzin, to w rozliczeniu czasu pracy jego usprawiedliwiona nieobecność obejmie te zaplanowane 176 godzin. Nie dolicza się dodatkowych godzin z dni wolnych, ponieważ w te dni pracownik nie miał obowiązku świadczenia pracy.

Jednocześnie świadczenie chorobowe, czyli najpierw wynagrodzenie chorobowe, a następnie zasiłek chorobowy, ustala się za dni niezdolności do pracy objęte zwolnieniem. Jeżeli L4 obejmuje cały miesiąc, świadczenie dotyczy wszystkich dni kalendarzowych tego miesiąca wskazanych w zwolnieniu, a nie tylko dni roboczych z grafiku.

Wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy

Pracownik nie otrzymuje od razu zasiłku chorobowego z ZUS za każdą chorobę. Co do zasady za pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia chorobowego finansowanego przez pracodawcę. W przypadku pracownika, który ukończył 50 lat, limit ten wynosi 14 dni i stosuje się go od następnego roku kalendarzowego po roku ukończenia 50 lat.

Po przekroczeniu tych limitów przysługuje zasiłek chorobowy. Standardowo wynosi on 80% podstawy wymiaru, chyba że przepisy przewidują 100%, np. gdy niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży albo powstała wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy. Okres zasiłkowy wynosi zasadniczo 182 dni, a w przypadku gruźlicy albo niezdolności do pracy przypadającej w okresie ciąży - 270 dni.

Przy ustalaniu świadczenia za jeden dzień choroby stosuje się regułę 1/30 podstawy wymiaru. Dlatego dni wolne od pracy mogą mieć znaczenie dla liczby dni świadczenia chorobowego, mimo że nie zwiększają liczby godzin nieobecności w ewidencji czasu pracy.

Harmonogram pracy ma kluczowe znaczenie

W systemie zmianowym pracownik powinien mieć możliwość ustalenia, które dni i godziny były dla niego zaplanowane jako robocze. To z grafiku wynika, ile godzin nieobecności należy odjąć od wymiaru czasu pracy za okres L4. Jeżeli harmonogram jest nieczytelny, zmieniany wstecznie albo nie odpowiada faktycznej organizacji pracy, rozliczenie zwolnienia może być wadliwe.

Trzeba też pamiętać, że zwolnienie lekarskie nie rozwiązuje automatycznie innych problemów związanych z czasem pracy: odpoczynkiem dobowym i tygodniowym, pracą w nocy, dodatkami zmianowymi czy nadgodzinami. Jeżeli pracownik ma szczególne ograniczenia czasu pracy, np. wynikające z niepełnosprawności, osobno trzeba ocenić także nadgodziny osoby niepełnosprawnej.

Najczęstsze pytania

Czy zwolnienie lekarskie liczy się także za dni wolne?

Tak. Zwolnienie lekarskie obejmuje dni kalendarzowe wskazane w e-ZLA, więc może obejmować również dni wolne z grafiku, soboty, niedziele i święta. Ma to znaczenie dla okresu chorobowego i świadczenia chorobowego.

Czy dni wolne zwiększają liczbę godzin chorobowego?

Nie. Dni wolne nie zwiększają liczby godzin usprawiedliwionej nieobecności w rozliczeniu czasu pracy. Godziny ustala się według harmonogramu, czyli tylko za czas, który pracownik miał przepracować.

Czy 8 dni L4 przy 6 zaplanowanych zmianach to 6 czy 8 dni chorobowego?

Dla świadczenia chorobowego i okresu niezdolności do pracy będzie to 8 dni kalendarzowych. Dla rozliczenia czasu pracy będą to jednak tylko godziny wynikające z 6 zaplanowanych zmian.

Jak rozliczyć L4 przez cały miesiąc?

W ewidencji czasu pracy należy przyjąć godziny zaplanowane w harmonogramie na ten miesiąc, np. 176 godzin. Świadczenie chorobowe przysługuje natomiast za dni kalendarzowe objęte zwolnieniem.

Czy pracodawca może zmienić grafik po otrzymaniu L4?

Grafik powinien być ustalony zgodnie z przepisami i nie powinien być zmieniany wstecznie tylko po to, aby inaczej rozliczyć chorobę. Jeżeli zmiana harmonogramu wpływa na wynagrodzenie albo czas pracy, warto sprawdzić podstawę i datę jej wprowadzenia.

Czy system czterobrygadowy zmienia wysokość zasiłku chorobowego?

Sam system czterobrygadowy nie tworzy odrębnych zasad zasiłkowych. Może jednak pośrednio wpływać na podstawę wymiaru, jeżeli pracownik otrzymuje składniki wynagrodzenia związane z pracą zmianową, nocną albo dodatkami, które zgodnie z przepisami wchodzą do podstawy świadczenia.

Podsumowanie

W systemie czterobrygadowym zwolnienie lekarskie trzeba rozliczać dwutorowo. Liczba dni choroby wynika z okresu wskazanego w e-ZLA i obejmuje dni kalendarzowe, również wolne od pracy. Natomiast liczba godzin nieobecności w czasie pracy wynika z grafiku i obejmuje tylko godziny zaplanowane do przepracowania.

Jeżeli więc zwolnienie obejmuje 8 dni, z czego 6 było dniami pracy, a 2 dniami wolnymi, pracownik ma 8 dni zwolnienia, ale w rozliczeniu czasu pracy uwzględnia się tylko godziny z 6 zaplanowanych dni pracy. Przy pełnym miesiącu L4 podstawą godzinowego rozliczenia będzie miesięczny harmonogram, np. 176 godzin, bez doliczania godzin za dni wolne.

Źródła

• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, w szczególności art. 92, art. 129 i art. 130 - Internetowy System Aktów Prawnych.
• Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - tekst ustawy w ISAP.
• Informacje Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dotyczące zasiłku chorobowego - gov.pl.
• Materiały Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczące świadczeń w razie choroby, zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego - ZUS.