Zwolnienie lekarskie u nowego pracodawcy a prawo do chorobowego

Odpowiedź w opisanej sytuacji

Jeżeli poprzednia umowa o pracę trwała ponad rok i zakończyła się 12 lutego, a nowe zatrudnienie rozpoczęło się 1 marca, przerwa między okresami ubezpieczenia chorobowego nie przekroczyła 30 dni. Oznacza to, że wcześniejszy okres zatrudnienia powinien zostać doliczony do okresu wyczekiwania.

W takiej sytuacji nie trzeba od nowa przepracować pełnych 30 dni u nowego pracodawcy, aby uzyskać prawo do świadczenia chorobowego. Pracownica zatrudniona na podstawie umowy o pracę ma więc co do zasady prawo do wynagrodzenia chorobowego za czas zwolnienia lekarskiego, o ile nie zachodzą szczególne okoliczności wyłączające to prawo.

Trzeba jednak pamiętać o jednej praktycznej kwestii: wysokość świadczenia u nowego pracodawcy nie zawsze będzie liczona tak samo jak u poprzedniego. Zasadniczo bierze się pod uwagę wynagrodzenie uzyskane u tego płatnika składek, z którego ubezpieczenia przysługuje dane świadczenie, chyba że chodzi o szczególne sytuacje, takie jak przejście zakładu pracy na innego pracodawcę.

Wynagrodzenie chorobowe a zasiłek chorobowy

Pracownik, który jest czasowo niezdolny do pracy z powodu choroby, może otrzymać najpierw wynagrodzenie chorobowe na podstawie art. 92 Kodeksu pracy, a po wykorzystaniu ustawowego limitu dni - zasiłek chorobowy na podstawie ustawy zasiłkowej.

Zgodnie z art. 92 Kodeksu pracy za czas niezdolności pracownika do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną pracownik zachowuje prawo do 80% wynagrodzenia za okres trwający łącznie do 33 dni w roku kalendarzowym. W przypadku pracownika, który ukończył 50. rok życia, limit ten wynosi 14 dni w roku kalendarzowym, przy czym krótszy limit stosuje się od następnego roku kalendarzowego po roku, w którym pracownik ukończył 50 lat.

Za czas niezdolności do pracy przypadającej w okresie ciąży, spowodowanej wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy, a także związanej z niezbędnymi badaniami i zabiegami dotyczącymi dawstwa komórek, tkanek i narządów, pracownik zachowuje prawo do 100% wynagrodzenia.

Po przekroczeniu odpowiednio 33 albo 14 dni niezdolności do pracy w danym roku kalendarzowym pracownikowi przysługuje zasiłek chorobowy. Dni choroby zlicza się w skali całego roku kalendarzowego, także wtedy, gdy pracownik w tym roku zmienił pracodawcę.

Okres wyczekiwania przy nowej pracy

Najważniejszy przepis dla osoby, która zachorowała krótko po zmianie pracy, znajduje się w art. 4 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Ubezpieczony obowiązkowo, czyli przede wszystkim pracownik na umowie o pracę, nabywa prawo do zasiłku chorobowego po 30 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego.

Do tego 30-dniowego okresu wlicza się poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni. Wliczenie poprzedniego zatrudnienia jest zatem możliwe nie dlatego, że pracownik pracuje u tego samego pracodawcy, lecz dlatego, że zachowana została ciągłość ubezpieczenia chorobowego w rozumieniu ustawy zasiłkowej.

Jeżeli przerwa była dłuższa niż 30 dni, poprzedniego okresu ubezpieczenia zasadniczo nie dolicza się do okresu wyczekiwania. Wtedy pracownik musi odczekać 30 dni nowego ubezpieczenia chorobowego, chyba że przysługuje mu prawo do świadczenia od pierwszego dnia na podstawie jednego z ustawowych wyjątków.

Kiedy świadczenie przysługuje od pierwszego dnia ubezpieczenia?

Ustawa zasiłkowa przewiduje sytuacje, w których nie trzeba czekać 30 dni. Od pierwszego dnia ubezpieczenia chorobowego prawo do zasiłku przysługuje między innymi absolwentom szkół, uczelni lub osobom, które zakończyły kształcenie w szkole doktorskiej, jeżeli zostały objęte ubezpieczeniem chorobowym w ciągu 90 dni od zakończenia nauki lub uzyskania dyplomu.

Prawo od pierwszego dnia przysługuje również wtedy, gdy niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy, a także ubezpieczonym obowiązkowo, którzy mają wcześniejszy co najmniej 10-letni okres obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego. W praktyce ten ostatni wyjątek ma duże znaczenie dla osób z długim stażem pracy.

Ile wynosi chorobowe u nowego pracodawcy?

W typowej sytuacji wynagrodzenie chorobowe oraz zasiłek chorobowy wynoszą 80% podstawy wymiaru. Świadczenie w wysokości 100% podstawy przysługuje między innymi w czasie ciąży oraz przy wypadku w drodze do pracy lub z pracy.

Podstawę wymiaru świadczenia ustala się według zasad z ustawy zasiłkowej. Co do zasady przyjmuje się wynagrodzenie uzyskane u tego płatnika składek, z którego ubezpieczenia pracownik nabywa prawo do świadczenia. Dlatego po zmianie pracy znaczenie ma przede wszystkim wynagrodzenie u nowego pracodawcy, a nie pensja z poprzedniej firmy.

Jeżeli pracownik nie przepracował u nowego pracodawcy pełnych 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc choroby, podstawę ustala się z krótszego okresu zatrudnienia. Gdy nie ma pełnego miesiąca kalendarzowego, konieczne może być uzupełnienie wynagrodzenia zgodnie z ustawowymi zasadami. Szerzej podobne problemy omawiają materiały o tym, jak ustalana jest podstawa wymiaru zasiłku chorobowego oraz jak wpływa na inne świadczenia podstawa wynagrodzenia chorobowego a wysokość trzynastki.

Zwolnienie lekarskie w ciąży i inne szczególne sytuacje

Jeżeli zwolnienie lekarskie przypada w okresie ciąży, pracownica zachowuje prawo do 100% wynagrodzenia chorobowego albo zasiłku chorobowego. Dodatkowo okres zasiłkowy przy niezdolności do pracy występującej w trakcie ciąży wynosi 270 dni, a nie 182 dni jak w zwykłej chorobie.

W praktyce trzeba uważać na przerwy między zwolnieniami i zmianę podstawy świadczeń, zwłaszcza gdy pracownica wraca choćby na krótko do pracy albo zmieniają się składniki wynagrodzenia. Zbliżony problem omawia artykuł o tym, kiedy może wystąpić obniżenie pensji z powodu przerwy w zwolnieniu lekarskim w czasie ciąży.

Po dłuższych nieobecnościach związanych z rodzicielstwem pojawiają się też pytania o inne składniki wynagrodzenia, urlop i podstawę świadczeń. Warto wtedy sprawdzić zasady dotyczące wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy po urlopie macierzyńskim.

Kiedy można utracić prawo do świadczenia chorobowego?

Samo zachowanie ciągłości ubezpieczenia nie oznacza, że świadczenie będzie należne w każdej sytuacji. Ustawa zasiłkowa przewiduje przypadki, w których zasiłek chorobowy nie przysługuje albo może zostać utracony.

Najczęstszy problem dotyczy wykonywania pracy zarobkowej w czasie zwolnienia lekarskiego albo wykorzystywania zwolnienia niezgodnie z jego celem. W takiej sytuacji pracownik może utracić prawo do świadczenia za okres objęty zwolnieniem. Znaczenie mogą mieć także inne okoliczności, na przykład niezdolność do pracy spowodowana nadużyciem alkoholu, która wyłącza prawo do świadczenia za pierwsze 5 dni tej niezdolności, albo niezdolność spowodowana umyślnym przestępstwem lub wykroczeniem stwierdzonym prawomocnym orzeczeniem.

Pracownik powinien też pamiętać o obowiązku prawidłowego korzystania ze zwolnienia oraz o podaniu aktualnego adresu pobytu w czasie choroby. Zwolnienie lekarskie jest przekazywane elektronicznie, ale pracownik powinien poinformować pracodawcę o nieobecności zgodnie z obowiązującymi w zakładzie pracy zasadami.

FAQ

Czy po zmianie pracy trzeba zawsze czekać 30 dni na chorobowe?

Nie zawsze. Jeżeli przerwa między poprzednim a obecnym ubezpieczeniem chorobowym nie przekroczyła 30 dni, poprzedni okres ubezpieczenia dolicza się do okresu wyczekiwania. Wtedy pracownik może mieć prawo do chorobowego od początku nowej pracy.

Czy okres próbny daje prawo do wynagrodzenia chorobowego?

Tak, umowa o pracę na okres próbny również powoduje obowiązkowe ubezpieczenie chorobowe. Znaczenie ma jednak to, czy pracownik spełnił okres wyczekiwania albo korzysta z wyjątku od tego okresu.

Czy przerwa od 13 lutego do 28 lutego przekracza 30 dni?

Nie. Przy zakończeniu poprzedniej umowy 12 lutego i rozpoczęciu nowej pracy 1 marca przerwa w ubezpieczeniu jest krótsza niż 30 dni. W takim przypadku poprzedni okres zatrudnienia powinien zostać uwzględniony przy ustalaniu prawa do świadczenia chorobowego.

Kto płaci za zwolnienie lekarskie u nowego pracodawcy?

Za pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym wynagrodzenie chorobowe finansuje pracodawca. U pracownika po 50. roku życia limit ten wynosi 14 dni od następnego roku po ukończeniu 50 lat. Po przekroczeniu limitu przysługuje zasiłek chorobowy.

Czy dni choroby u poprzedniego pracodawcy liczą się u nowego?

Tak, dla limitu 33 albo 14 dni wynagrodzenia chorobowego liczy się cały rok kalendarzowy, a nie tylko okres zatrudnienia u jednego pracodawcy. Nowy pracodawca powinien uwzględnić wcześniejsze okresy choroby z tego samego roku.

Czy w ciąży chorobowe wynosi 100%?

Tak. Jeżeli niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży i jest prawidłowo udokumentowana, świadczenie chorobowe wynosi 100% podstawy wymiaru. Dłuższy jest także maksymalny okres pobierania zasiłku chorobowego, który w ciąży wynosi 270 dni.

Czy można pracować w czasie L4 u innego pracodawcy?

Co do zasady wykonywanie pracy zarobkowej w czasie zwolnienia lekarskiego albo wykorzystywanie zwolnienia niezgodnie z jego celem grozi utratą prawa do świadczenia za okres objęty zwolnieniem. Każdy przypadek wymaga jednak oceny konkretnych okoliczności.

Podsumowanie

Pracownik, który zachorował krótko po rozpoczęciu pracy u nowego pracodawcy, nie zawsze musi odczekać 30 dni, aby uzyskać prawo do wynagrodzenia chorobowego. Jeżeli przerwa między poprzednim a obecnym ubezpieczeniem chorobowym nie przekroczyła 30 dni, wcześniejszy okres ubezpieczenia wlicza się do okresu wyczekiwania.

W opisanej sprawie przerwa między zakończeniem poprzedniej umowy a rozpoczęciem nowej pracy była krótsza niż 30 dni, dlatego pracownica co do zasady zachowuje prawo do chorobowego. Ostateczna wypłata i wysokość świadczenia zależą jednak od danych kadrowo-płacowych, liczby dni choroby wykorzystanych w roku oraz ewentualnych szczególnych okoliczności.

Źródła

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141.

2. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636.

3. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zasady prawa do zasiłku chorobowego i okresu przysługiwania - informacja ZUS.

4. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zasady ustalania podstawy wymiaru zasiłków dla pracowników - informacja ZUS.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.