Czy umowa zlecenie może zastępować umowę o pracę, odpowiedzialność pracownika i rola PIP
• Autor: Urszula Trojanowska-Woźniak
Wiosną podjąłem pracę w firmie z branży spedycyjnej na stanowisku asystenta spedytora. Na początku współpracy zawarto ze mną umowę zlecenie na okres kilku miesięcy. Po jej zakończeniu pracodawca zaproponował mi dalszą współpracę i zapytał, czy preferuję umowę o pracę czy kontynuowanie umowy zlecenia. Zdecydowałem się na dalszą umowę zlecenie.
Niestety niedługo po jej przedłużeniu umowa została mi wypowiedziana. W trakcie współpracy składki były odprowadzane zgodnie z zasadami właściwymi dla umowy zlecenia, a zaliczki na podatek dochodowy nie były pobierane z uwagi na obowiązującą mnie wówczas ulgę.
Charakter wykonywanej przeze mnie pracy odpowiadał jednak cechom stosunku pracy. Pracowałem pod bezpośrednim kierownictwem przełożonego, w siedzibie firmy, w pełnym wymiarze czasu, otrzymując wynagrodzenie odpowiadające minimalnej stawce godzinowej. W związku z tym powziąłem wątpliwości, czy doszło do nieprawidłowego zastąpienia umowy o pracę umową cywilnoprawną oraz czy zgłoszenie sprawy do Państwowej Inspekcji Pracy lub wystąpienie do sądu może wiązać się dla mnie z jakimikolwiek negatywnymi konsekwencjami.
.jpg)
Uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy
Zgodnie z art. 10 ustawy o państwowej inspekcji pracy z dnia 13 kwietnia 2007 roku (Dz. U. Nr 89, poz. 589 z późn. zm.):
„Do zadań Państwowej Inspekcji Pracy należy nadzór i kontrola przestrzegania przepisów prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów dotyczących stosunku pracy, wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy, czasu pracy, urlopów, uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem, zatrudniania młodocianych i osób niepełnosprawnych…”
Państwowa Inspekcja Pracy nie nakłada kar na pracowników, lecz na pracodawców, którzy naruszają przepisy prawa pracy, w tym także przepisy dotyczące form zatrudnienia.
Odpowiedzialność pracownika
Pracownik nie ponosi odpowiedzialności za fakt zawarcia umowy cywilnoprawnej zamiast umowy o pracę, nawet jeśli wyraził na to zgodę. Ewentualna odpowiedzialność porządkowa pracownika może dotyczyć wyłącznie naruszenia obowiązków pracowniczych, takich jak nieprzestrzeganie zasad BHP czy nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy, a nie samej formy zatrudnienia.
Ustalenie stosunku pracy przed sądem
Moment rozwiązania umowy nie ma znaczenia dla możliwości dochodzenia ustalenia istnienia stosunku pracy. Kluczowe jest wykazanie, że praca była wykonywana w warunkach właściwych dla stosunku pracy.
Zgodnie z art. 22 ustawy kodeks pracy z dnia 26 czerwca 1974 roku (Dz. U. Nr 24, poz. 141 z późn. zm.):
„Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Zatrudnienie w warunkach określonych powyżej jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy. Nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy, określonych powyżej. Pracownikiem może być osoba, która ukończyła 18 lat. Na warunkach określonych w dziale dziewiątym pracownikiem może być również osoba, która nie ukończyła 18 lat.”
Podsumowanie
Zgłoszenie sprawy do Państwowej Inspekcji Pracy nie wiąże się z ryzykiem nałożenia kar na pracownika, nawet jeśli zgodził się on na umowę zlecenie. Odpowiedzialność w tym zakresie ponosi wyłącznie pracodawca. Również w postępowaniu sądowym kluczowe znaczenie ma sposób faktycznego wykonywania pracy, a nie data rozwiązania umowy ani jej nazwa. Pracownik może dochodzić ustalenia stosunku pracy niezależnie od czasu, jaki upłynął od zakończenia współpracy.
Przykłady
Przykład 1
Osoba zatrudniona na umowie zlecenie codziennie pracuje w biurze w stałych godzinach, pod nadzorem przełożonego i otrzymuje stałe miesięczne wynagrodzenie. W takiej sytuacji możliwe jest ustalenie, że faktycznie łączył ją z pracodawcą stosunek pracy.
Przykład 2
Pracownik zgłasza do PIP, że od kilku lat wykonuje pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej, mimo że spełnia ona wszystkie cechy umowy o pracę. Inspekcja może przeprowadzić kontrolę i nałożyć sankcje na pracodawcę, nie na pracownika.
Przykład 3
Po zakończeniu współpracy były zleceniobiorca składa pozew do sądu pracy o ustalenie istnienia stosunku pracy i wyrównanie należnych świadczeń. Fakt, że umowa została rozwiązana kilka miesięcy wcześniej, nie przekreśla jego roszczeń.
Oferta porad prawnych
Udzielamy kompleksowych porad prawnych z zakresu prawa pracy, umów oraz sporów z pracodawcami. Pomagamy w analizie sytuacji prawnej, przygotowaniu pism oraz dochodzeniu roszczeń przed sądem i organami kontrolnymi.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
.jpg "Montaż wideo na umowie o dzieło, praca w siedzibie firmy")
.jpg "Premia regulaminowa a podstawa zasiłku chorobowego i macierzyńskiegowny")
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
NAJNOWSZE
» Zakaz konkurencji w umowie B2B, jak chronić interesy kontrahenta, nie blokując własnego rozwoju?
» Czy umowa zlecenie może zastępować umowę o pracę, odpowiedzialność pracownika i rola PIP
» Możliwość wypowiedzenia umowy o współpracę bez konsekwencji prawnych
» Montaż wideo na umowie o dzieło, praca w siedzibie firmy
» Czy rozwiązanie umowy na podstawie art. 53 kodeksu pracy daje prawo do odprawy lub odszkodowania
Kodeks pracy
