Czy rozwiązanie umowy na podstawie art. 53 kodeksu pracy daje prawo do odprawy lub odszkodowania

Brak obowiązku wypłaty odprawy przy rozwiązaniu umowy z art. 53 k.p.

W opisanej sytuacji pracodawca, działając na podstawie art. 53 kodeksu pracy, mógł rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z powodu długotrwałej niezdolności pracownika do pracy. Co do zasady, taki tryb rozwiązania umowy nie rodzi obowiązku wypłaty odprawy ani odszkodowania. Pracodawca był zobowiązany jedynie do rozliczenia należnych świadczeń, w tym ekwiwalentu za niewykorzystany urlop.

Warto jednak sprawdzić przepisy wewnątrzzakładowe, takie jak regulamin pracy czy regulamin Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych. Byli pracownicy również mogą być beneficjentami środków zgromadzonych w ZFŚS i w uzasadnionych sytuacjach życiowych mogą ubiegać się o pomoc.

Ochrona przedemerytalna a rozwiązanie umowy

Art. 39 kodeksu pracy przewiduje tzw. ochronę przedemerytalną, zgodnie z którą pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu do osiągnięcia wieku emerytalnego brakuje nie więcej niż cztery lata. Ochrona ta dotyczy jednak wyłącznie wypowiedzenia umowy, a nie jej rozwiązania w trybie natychmiastowym.

Oznacza to, że ochrona przedemerytalna nie wyłącza możliwości rozwiązania umowy na podstawie art. 53 kodeksu pracy i w takim przypadku nie stanowi przeszkody dla pracodawcy.

Możliwość uzyskania odprawy rentowej

Odprawę rentową reguluje art. 92(1) kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem pracownikowi, który spełnia warunki do uzyskania renty z tytułu niezdolności do pracy lub emerytury, a którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na rentę lub emeryturę, przysługuje odprawa pieniężna w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia.

Jeżeli Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyzna prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, wówczas pracodawca będzie zobowiązany do wypłaty odprawy rentowej, nawet jeśli umowa została wcześniej rozwiązana na podstawie art. 53 kodeksu pracy.

Potwierdza to orzecznictwo Sądu Najwyższego, w szczególności wyrok z 8 grudnia 1993 r., sygn. akt I PRN 111/93. Sąd Najwyższy wskazał, że wymagany przepisami „związek” między rozwiązaniem stosunku pracy a nabyciem prawa do renty może mieć charakter nie tylko czasowy i przyczynowy, ale również funkcjonalny. Prawo do odprawy nie zależy od trybu rozwiązania umowy ani od tego, która strona jej dokonała. Kluczowe jest następstwo czasowe pomiędzy ustaniem stosunku pracy a uzyskaniem renty.

Świadczenie przedemerytalne i renta z ZUS

Warto również rozważyć, czy w danej sytuacji spełnione są warunki do uzyskania świadczenia przedemerytalnego. Jest to forma wsparcia dla osób, które nie z własnej winy utraciły pracę i mają trudności z ponownym zatrudnieniem. Każdy przypadek wymaga jednak indywidualnej analizy spełnienia ustawowych przesłanek.

Po wyczerpaniu świadczenia rehabilitacyjnego zasadne jest złożenie wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Należy podkreślić, że również problemy natury psychicznej, potwierdzone dokumentacją medyczną, mogą stanowić podstawę do przyznania renty.