Rozwiązanie umowy po długotrwałej chorobie a odprawa i zasiłek

Poniższe omówienie uwzględnia stan prawny na 31 maja 2026 r. W sprawach dotyczących długotrwałej choroby trzeba oddzielić trzy kwestie: możliwość rozwiązania umowy przez pracodawcę, ewentualne prawo do odprawy oraz wpływ sposobu rozwiązania umowy na zasiłek dla bezrobotnych.

Kiedy pracodawca może rozwiązać umowę po długotrwałej chorobie?

Podstawą prawną jest art. 53 Kodeksu pracy. Jest to rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia, ale bez winy pracownika. Nie jest to zwolnienie dyscyplinarne.

Jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy co najmniej 6 miesięcy albo niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową, pracodawca może rozwiązać umowę dopiero wtedy, gdy niezdolność do pracy trwa dłużej niż łączny okres pobierania wynagrodzenia chorobowego, zasiłku chorobowego oraz świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze 3 miesiące.

W praktyce przy zwykłej chorobie oznacza to najczęściej okres wynagrodzenia chorobowego, następnie zasiłku chorobowego, którego podstawowy limit wynosi 182 dni, oraz pierwsze 3 miesiące świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli takie świadczenie zostało przyznane. Przy gruźlicy i niezdolności do pracy w czasie ciąży okres zasiłkowy może wynosić 270 dni.

Jeżeli pracownik był zatrudniony u pracodawcy krócej niż 6 miesięcy, art. 53 Kodeksu pracy pozwala na rozwiązanie umowy, gdy niezdolność do pracy wskutek choroby trwa dłużej niż 3 miesiące.

Czy powrót do pracy blokuje rozwiązanie umowy na podstawie art. 53?

Tak, jeżeli powrót jest rzeczywisty i nastąpił w związku z ustaniem przyczyny nieobecności. Zgodnie z art. 53 § 3 Kodeksu pracy pracodawca nie może rozwiązać umowy bez wypowiedzenia po stawieniu się pracownika do pracy w związku z ustaniem przyczyny nieobecności.

W praktyce oznacza to, że jeżeli po długim zwolnieniu lekarskim pracownik ma aktualne zaświadczenie o zdolności do pracy i może wykonywać obowiązki, pracodawca nie powinien już rozwiązywać z nim umowy na podstawie art. 53 Kodeksu pracy tylko dlatego, że wcześniej długo chorował.

Inaczej może być, gdy pracownik nadal jest niezdolny do pracy, nie uzyskał dopuszczenia do pracy po badaniach kontrolnych albo nieobecność faktycznie trwa nadal. Wtedy trzeba dokładnie sprawdzić daty zwolnień, decyzję ZUS o świadczeniu rehabilitacyjnym i moment doręczenia oświadczenia pracodawcy.

Porozumienie stron po chorobie a prawo do zasiłku dla bezrobotnych

Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron jest dopuszczalne, ale wymaga zgody pracownika. Pracownik nie ma obowiązku podpisywać porozumienia tylko dlatego, że pracodawca je proponuje.

Od 1 czerwca 2025 r. prawo do zasiłku dla bezrobotnych reguluje ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Co do zasady zasiłek przysługuje od dnia rejestracji w PUP, jeżeli bezrobotny spełnia warunek co najmniej 365 dni okresów uprawniających w 18 miesiącach poprzedzających rejestrację. Sposób zakończenia zatrudnienia może jednak przesunąć wypłatę albo wyłączyć prawo do zasiłku.

Jeżeli umowa zostanie rozwiązana na mocy porozumienia stron, zasiłek zwykle przysługuje dopiero po 90 dniach od dnia zarejestrowania w PUP. Wyjątki dotyczą porozumienia zawartego z powodu zmiany miejsca zamieszkania, upadłości lub likwidacji pracodawcy albo zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy.

Więcej o praktycznych skutkach takiego trybu zakończenia zatrudnienia przeczytasz w opracowaniu: rozwiązanie umowy za porozumieniem.

Wypowiedzenie przez pracodawcę, wypowiedzenie przez pracownika i zwolnienie dyscyplinarne

Jeżeli to pracodawca wypowiada umowę albo rozwiązuje ją bez wypowiedzenia na podstawie art. 53 Kodeksu pracy, sposób zakończenia stosunku pracy co do zasady nie powoduje 90-dniowego przesunięcia wypłaty zasiłku. Trzeba jednak nadal spełnić ogólne warunki nabycia prawa do zasiłku, w szczególności wymagany okres uprawniający.

Inaczej jest przy wypowiedzeniu złożonym przez pracownika. Aktualna ustawa przewiduje, że prawo do zasiłku nie przysługuje osobie, która przed rejestracją w PUP sama rozwiązała ostatni stosunek pracy za wypowiedzeniem, chyba że wypowiedzenie nastąpiło z powodu zmiany miejsca zamieszkania albo pracownik rozwiązał umowę w trybie art. 55 § 1 lub § 1¹ Kodeksu pracy.

Prawo do zasiłku nie przysługuje również wtedy, gdy bezrobotny spowodował z własnej winy rozwiązanie ostatniego stosunku pracy bez wypowiedzenia. To istotna różnica względem wielu starszych omówień opartych na przepisach obowiązujących przed wejściem w życie ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia.

Czy przy rozwiązaniu umowy po chorobie przysługuje odprawa?

Sama długotrwała choroba pracownika nie daje prawa do odprawy pieniężnej. Rozwiązanie umowy na podstawie art. 53 Kodeksu pracy następuje z powodu długotrwałej niezdolności pracownika do pracy, a nie z przyczyn niedotyczących pracownika.

Odprawa może natomiast wchodzić w grę, gdy rzeczywistą i udokumentowaną przyczyną zakończenia zatrudnienia jest przyczyna leżąca po stronie pracodawcy, np. likwidacja stanowiska, redukcja etatów albo reorganizacja. U pracodawcy zatrudniającego co najmniej 20 pracowników zastosowanie może mieć ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników.

Jeżeli pracodawca wskazuje przyczyny ekonomiczne lub organizacyjne, warto porównać swoją sytuację z omówieniem: rozwiązanie umowy z przyczyn.

Wysokość odprawy zależy od stażu pracy u danego pracodawcy i wynosi równowartość jednomiesięcznego, dwumiesięcznego albo trzymiesięcznego wynagrodzenia. Odprawa jest jednak ograniczona ustawowym limitem. Jeżeli zakończenie zatrudnienia ma wyłącznie związek z chorobą pracownika, podstawy do takiej odprawy zasadniczo nie ma.

Co powinien zrobić pracownik przed podpisaniem porozumienia?

Przed podpisaniem porozumienia warto sprawdzić, czy dokument wskazuje przyczynę zakończenia zatrudnienia, od kiedy ma ustać stosunek pracy, jaki tryb zostanie wpisany w świadectwie pracy oraz czy pracodawca proponuje jakiekolwiek dodatkowe świadczenie.

Jeżeli pracownikowi zależy na zasiłku dla bezrobotnych bez 90-dniowego przesunięcia, ogólne porozumienie stron po chorobie może być niekorzystne. Jeżeli natomiast porozumienie wynika z rzeczywistej likwidacji stanowiska albo zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy, przyczyna powinna zostać wpisana jednoznacznie.

W sprawach, w których pracownik nadal pobiera świadczenie rehabilitacyjne albo wraca po długiej chorobie, pomocne może być także omówienie: rozwiązanie umowę o pracę.

Odwołanie do sądu pracy

Jeżeli pracownik uważa, że rozwiązanie umowy na podstawie art. 53 Kodeksu pracy było przedwczesne, nastąpiło po powrocie do pracy albo zawierało błędną przyczynę, może odwołać się do sądu pracy. Termin na odwołanie wynosi 21 dni od dnia doręczenia pisma rozwiązującego umowę.

W odwołaniu można domagać się roszczeń przewidzianych w Kodeksie pracy, w szczególności odszkodowania albo przywrócenia do pracy, jeżeli spełnione są ustawowe przesłanki. W praktyce kluczowe będą dokumenty: zwolnienia lekarskie, decyzje ZUS, orzeczenie lekarza medycyny pracy, pismo pracodawcy i świadectwo pracy.

FAQ

Czy muszę podpisać porozumienie stron po długotrwałej chorobie?

Nie. Porozumienie stron wymaga zgody pracownika i pracodawcy. Jeżeli pracownik nie chce kończyć umowy w tym trybie, może odmówić podpisania dokumentu.

Czy rozwiązanie umowy na podstawie art. 53 Kodeksu pracy to dyscyplinarka?

Nie. Art. 53 Kodeksu pracy dotyczy rozwiązania umowy bez wypowiedzenia bez winy pracownika. W świadectwie pracy powinien być wskazany właściwy tryb rozwiązania umowy, a nie zwolnienie dyscyplinarne.

Czy po porozumieniu stron dostanę zasiłek dla bezrobotnych od razu?

Zwykle nie. Jeżeli porozumienie stron nie wynika z ustawowych wyjątków, zasiłek przysługuje dopiero po 90 dniach od rejestracji w PUP, o ile osoba spełnia pozostałe warunki nabycia prawa do zasiłku.

Czy po wypowiedzeniu złożonym przez pracownika przysługuje zasiłek?

Według aktualnych przepisów prawo do zasiłku co do zasady nie przysługuje, jeżeli bezrobotny sam rozwiązał ostatni stosunek pracy za wypowiedzeniem. Wyjątki dotyczą m.in. zmiany miejsca zamieszkania oraz rozwiązania umowy przez pracownika w trybie art. 55 Kodeksu pracy.

Czy przy rozwiązaniu umowy z powodu choroby należy się odprawa?

Co do zasady nie. Odprawa nie przysługuje za samą długotrwałą chorobę. Może być należna wtedy, gdy rzeczywistą przyczyną zakończenia zatrudnienia są przyczyny niedotyczące pracownika, np. likwidacja stanowiska albo redukcja etatów.

Ile mam czasu na odwołanie do sądu pracy?

Termin na odwołanie od wypowiedzenia albo rozwiązania umowy bez wypowiedzenia wynosi 21 dni od doręczenia pisma pracodawcy. Po upływie tego terminu dochodzenie roszczeń może być znacznie trudniejsze.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji podpisanie porozumienia stron nie jest automatycznie korzystne. Jeżeli przyczyną zakończenia zatrudnienia ma być wyłącznie długotrwała choroba, porozumienie nie daje odprawy, a w typowym przypadku przesuwa wypłatę zasiłku dla bezrobotnych o 90 dni.

Jeżeli pracodawca chce zakończyć umowę po wyczerpaniu okresów ochronnych z art. 53 Kodeksu pracy, powinien zrobić to we właściwym trybie i na piśmie. Jeżeli natomiast faktyczną przyczyną są zmiany organizacyjne, likwidacja stanowiska albo redukcja zatrudnienia, dokumenty powinny odzwierciedlać tę przyczynę, bo może ona mieć znaczenie dla odprawy i zasiłku.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, w szczególności art. 30, art. 53, art. 55 i art. 264 - Dz.U. 2025 poz. 277.

2. Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, w szczególności art. 218-220, art. 224 i art. 225 - Dz.U. 2025 poz. 620.

3. Ustawa z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, w szczególności art. 1, art. 8 i art. 10 - Dz.U. 2025 poz. 570.

4. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, w szczególności art. 8 - Dz.U. 2025 poz. 501.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.