• Autor: Urszula Trojanowska-Woźniak
Jestem mamą małego dziecka i chciałabym zatrudnić nianię, która zajmie się opieką nad nim. Początkowo myślałam o umowie uaktywniającej, ale dowiedziałam się, że taka forma zatrudnienia nie wlicza się do stażu pracy. Niania chciałaby mieć pełne świadczenia i pewność, że jej zatrudnienie będzie uwzględnione w przyszłości. Zastanawiałam się, jak jako osoba prywatna mogę legalnie zatrudnić nianię.
.jpg)
Nianię można zatrudnić na kilka sposobów: w oparciu o umowę o pracę, umowę zlecenia lub umowę uaktywniającą. Każda z nich daje inne prawa i obowiązki zarówno dla rodzica, jak i samej niani.
Umowa uaktywniająca ma wiele zalet, m.in. częściowe finansowanie składek przez państwo, jednak jej podstawową wadą jest to, że okres zatrudnienia na tej podstawie nie wlicza się do stażu pracy. Nie wpływa to również na prawo do nagrody jubileuszowej, dodatku stażowego ani tzw. stażu urlopowego.
Umowa zlecenia również obecnie nie jest liczona do stażu pracy. Planowana jest zmiana od 1 stycznia 2025 roku, ale to na razie tylko projekt. Do tego czasu zleceniobiorca nie nabywa uprawnień wynikających ze stażu pracy.
Jedyną formą zatrudnienia, która daje pełne prawa pracownicze, w tym zaliczenie okresu zatrudnienia do stażu pracy, jest umowa o pracę.
Zgodnie z art. 3 Kodeksu pracy:
„Pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników.”
Oznacza to, że rodzic jako osoba prywatna może być pracodawcą i zatrudnić nianię na umowę o pracę. Wymaga to jednak zgłoszenia faktu zatrudnienia do ZUS.
Z kolei art. 25 Kodeksu pracy wskazuje, że umowa o pracę może być zawarta:
„na okres próbny, na czas określony albo na czas nieokreślony”.
Natomiast art. 29 Kodeksu pracy wymienia elementy, które powinna zawierać umowa o pracę, m.in.: strony umowy, rodzaj pracy, miejsce wykonywania pracy, wynagrodzenie i jego składniki, wymiar czasu pracy oraz dzień rozpoczęcia pracy.
Najlepszym rozwiązaniem, jeżeli niania chce, by jej zatrudnienie wliczało się do stażu pracy, jest umowa o pracę. Choć wymaga to dopełnienia formalności związanych z ZUS, zapewnia ona pełnię świadczeń pracowniczych. Umowa uaktywniająca i zlecenie nie dają w tym zakresie takich uprawnień.
Dzięki umowie o pracę niania będzie miała nie tylko składki na ubezpieczenie, ale także prawo do urlopu oraz ochronę wynikającą z przepisów prawa pracy.
Przykład 1
Rodzic zatrudnił nianię na umowę uaktywniającą – dzięki temu opłaty były niższe, ale po kilku latach niania nie miała zaliczonego tego czasu do stażu pracy i nie nabyła prawa do dodatkowych świadczeń.
Przykład 2
Opiekunka podpisała umowę zlecenia – składki były odprowadzane, ale mimo tego czas pracy nie został jej zaliczony do stażu. Dopiero po zmianie przepisów w przyszłości może się to zmienić.
Przykład 3
Rodzic podpisał z nianią umowę o pracę – mimo wyższych kosztów, niania miała pełne prawa pracownicze, a okres zatrudnienia został zaliczony do stażu pracy i dawał jej prawo do urlopu.
Jeżeli masz wątpliwości, jak prawidłowo przygotować umowę z nianią, skontaktuj się z nami. Pomożemy w sporządzeniu dokumentów oraz wyjaśnimy wszystkie formalności.
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
Zapytaj prawnika
Kodeks pracy