Zwrot dodatków po zawieszeniu nauczyciela

Czy po uniewinnieniu nauczyciel odzyskuje zatrzymane dodatki?

Tak, jeżeli ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie dyscyplinarnej uniewinnia nauczyciela od zarzutów, zastosowanie ma art. 85u ust. 4 Karty Nauczyciela. Przepis przewiduje zwrot zatrzymanych kwot wynagrodzenia, gdy postępowanie karne albo dyscyplinarne zakończy się umorzeniem z braku dowodów winy albo wyrokiem lub orzeczeniem uniewinniającym.

W opisanej sytuacji znaczenie ma końcowy wynik postępowania. Skoro komisja odwoławcza uniewinniła nauczyciela od wszystkich zarzutów, pracodawca powinien rozliczyć okres zawieszenia i zwrócić kwoty, których nie wypłacił wyłącznie z powodu zawieszenia. Dotyczy to co do zasady także dodatku za wysługę lat oraz dodatku wiejskiego, jeżeli byłyby należne w tym okresie, gdyby nauczyciel nie został zawieszony.

Inaczej należy traktować składniki zależne od faktycznego wykonywania dodatkowych zadań albo od rzeczywiście zrealizowanych godzin. Wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe nie powinno być automatycznie liczone jako utracony dochód za cały okres zawieszenia, jeżeli nie można wykazać konkretnych należności, które zostały już ustalone i zatrzymane.

Co oznacza zawieszenie dla wynagrodzenia nauczyciela?

Zawieszenie w pełnieniu obowiązków jest instytucją odrębną od rozwiązania stosunku pracy. Nauczyciel nadal pozostaje pracownikiem, ale czasowo nie wykonuje obowiązków w szkole. W tym okresie Karta Nauczyciela pozwala na ograniczenie wynagrodzenia zasadniczego, a jednocześnie wyłącza prawo do dodatków oraz wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe.

Takie zatrzymanie składników wynagrodzenia jest dopuszczalne w czasie trwania zawieszenia. Nie oznacza jednak, że pracodawca może definitywnie zatrzymać te kwoty, jeżeli postępowanie zakończy się w sposób wskazany w art. 85u ust. 4 Karty Nauczyciela. Po uniewinnieniu konieczne jest ponowne rozliczenie okresu zawieszenia.

Istotne jest również to, że późniejsze zwolnienie lekarskie, operacja, rozwiązanie stosunku pracy czy podjęcie zatrudnienia w innej szkole nie odbierają prawa do rozliczenia wcześniejszego okresu zawieszenia. Roszczenie dotyczy bowiem wynagrodzenia za czas, w którym nauczyciel pozostawał pracownikiem poprzedniej szkoły.

Do kogo skierować wniosek o wypłatę?

Adresatem wniosku powinna być szkoła jako pracodawca, reprezentowana przez dyrektora. To dyrektor wykonuje wobec nauczyciela czynności z zakresu prawa pracy i to do niego należy skierować pisemne wezwanie do wypłaty zatrzymanych kwot.

Organ prowadzący finansuje działalność szkoły i może mieć znaczenie organizacyjne lub budżetowe, ale zasadniczo nie jest pierwszym adresatem roszczenia pracowniczego nauczyciela. Jeżeli szkoła została zlikwidowana, przekształcona albo połączona z inną jednostką, należy ustalić następcę prawnego lub zwrócić się do organu prowadzącego o wskazanie podmiotu odpowiedzialnego za zobowiązania pracownicze.

Wniosek warto złożyć pisemnie, z potwierdzeniem nadania albo wpływu. Należy wskazać okres zawieszenia, rodzaje niewypłaconych składników, podstawę prawną oraz numer rachunku bankowego. Dobrze jest załączyć kopię ostatecznego orzeczenia uniewinniającego oraz decyzje dotyczące zawieszenia i przywrócenia do pracy.

Czy można żądać odsetek?

Odsetki nie przysługują automatycznie za cały okres zawieszenia tylko dlatego, że nauczyciel został później uniewinniony. W czasie zawieszenia dodatki były wstrzymane na podstawie przepisów, więc samo późniejsze uniewinnienie nie oznacza, że pracodawca pozostawał w opóźnieniu od pierwszego dnia zawieszenia.

Odsetki mogą natomiast przysługiwać za czas opóźnienia w wypłacie po powstaniu obowiązku zwrotu. Podstawą jest art. 481 Kodeksu cywilnego stosowany w sprawach pracowniczych odpowiednio na podstawie art. 300 Kodeksu pracy. Jeżeli pracodawca nie wypłaca pieniędzy mimo ostatecznego uniewinnienia i wezwania do zapłaty, nauczyciel może żądać odsetek ustawowych za opóźnienie.

Najbezpieczniej w wezwaniu wyznaczyć konkretny termin zapłaty, na przykład 7 albo 14 dni od doręczenia pisma, i zastrzec żądanie odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia następnego po bezskutecznym upływie tego terminu. W postępowaniu sądowym można również argumentować, że wymagalność powstała wcześniej, jeżeli pracodawca znał ostateczne rozstrzygnięcie i miał możliwość niezwłocznego rozliczenia wynagrodzenia.

Termin przedawnienia roszczenia

Roszczenia ze stosunku pracy, w tym roszczenia o wynagrodzenie i jego składniki, co do zasady przedawniają się z upływem 3 lat. Termin ten należy liczyć od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. W tego rodzaju sprawie będzie to zwykle moment, w którym po ostatecznym uniewinnieniu pracodawca powinien zwrócić zatrzymane kwoty wynagrodzenia.

Jeżeli od zakończenia postępowania dyscyplinarnego nie upłynęły 3 lata, roszczenie najczęściej nadal można skutecznie zgłosić. Jeżeli termin jest bliski upływu, nie wystarczy samo pismo przerywające rozmowy ze szkołą. Dla zabezpieczenia roszczenia może być potrzebne skierowanie sprawy do sądu pracy lub inna czynność przewidziana przepisami.

Co powinno znaleźć się w piśmie do szkoły?

W wezwaniu do zapłaty warto wskazać:

• dane nauczyciela oraz nazwę szkoły jako byłego pracodawcy,
• okres zawieszenia w pełnieniu obowiązkĂłw,
• datę i oznaczenie ostatecznego orzeczenia uniewinniającego,
• rodzaje niewypłaconych składnikĂłw wynagrodzenia, w szczegĂłlności dodatek wiejski i dodatek za wysługę lat,
• żądanie wypłaty konkretnych kwot albo żądanie sporządzenia rozliczenia i wypłaty naleĹźności,
• termin zapłaty oraz żądanie odsetek ustawowych za opóźnienie po bezskutecznym upływie tego terminu.

Jeżeli nauczyciel nie zna dokładnych kwot, może zażądać rozliczenia list płac za cały okres zawieszenia oraz wypłaty należnych składników. W praktyce warto jednak samodzielnie oszacować roszczenie, ponieważ ułatwia to późniejsze dochodzenie należności przed sądem pracy.

FAQ

Czy dodatek staĹźowy teĹź podlega zwrotowi?

Co do zasady tak, jeżeli został zatrzymany z powodu zawieszenia, a postępowanie zakończyło się ostatecznym uniewinnieniem albo umorzeniem z braku dowodów winy. Dodatek za wysługę lat jest składnikiem wynagrodzenia, dlatego powinien zostać uwzględniony w rozliczeniu.

Czy dodatek wiejski można odzyskać po odejściu ze szkoły?

Tak. Rozwiązanie stosunku pracy po okresie zawieszenia nie powoduje wygaśnięcia roszczenia o wcześniejsze wynagrodzenie. Wniosek należy skierować do byłego pracodawcy, czyli szkoły reprezentowanej przez dyrektora, a w razie problemów dochodzić należności przed sądem pracy.

Czy trzeba składać osobny wniosek, skoro szkoła zna wynik sprawy?

Pracodawca powinien rozliczyć zatrzymane kwoty po ostatecznym uniewinnieniu, ale w praktyce warto złożyć pisemne wezwanie. Pismo porządkuje żądanie, wskazuje termin zapłaty i ułatwia dochodzenie odsetek za opóźnienie.

Od kiedy liczyć odsetki?

Najczęściej odsetki liczy się od dnia, w którym pracodawca popadł w opóźnienie z wypłatą. Bezpiecznym rozwiązaniem jest wyznaczenie w wezwaniu terminu zapłaty i żądanie odsetek od dnia następnego po jego bezskutecznym upływie.

Czy roszczenie kieruje się do organu prowadzącego?

Zasadniczo nie. Roszczenie pracownicze kieruje się do szkoły jako pracodawcy. Organ prowadzący może być pomocny przy ustaleniu następcy prawnego lub źródła finansowania, ale typowym adresatem wezwania i ewentualnego pozwu jest pracodawca.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji nauczyciel ma podstawy do wystąpienia o zwrot zatrzymanych dodatków za okres zawieszenia, skoro ostateczne orzeczenie komisji odwoławczej zakończyło sprawę uniewinnieniem od wszystkich zarzutów. Żądanie należy skierować do szkoły jako byłego pracodawcy, reprezentowanej przez dyrektora.

W piśmie można od razu zażądać odsetek ustawowych za opóźnienie, ale należy odróżnić je od odsetek za sam okres zawieszenia. Te drugie nie wynikają automatycznie z uniewinnienia. Podstawą żądania odsetek jest dopiero opóźnienie pracodawcy w wypłacie należnych kwot po powstaniu obowiązku zwrotu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

2. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - Dz.U. 1982 nr 3 poz. 19

3. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141