Odwołanie wicedyrektora szkoły a rezygnacja

Podstawa prawna powierzenia i odwołania wicedyrektora

Zgodnie z art. 64 ustawy Prawo oświatowe, jeżeli w szkole utworzono stanowisko wicedyrektora albo inne stanowisko kierownicze, powierzenia tego stanowiska i odwołania z niego dokonuje dyrektor szkoły. Dyrektor powinien wcześniej zasięgnąć opinii organu prowadzącego, rady szkoły oraz rady pedagogicznej, jeżeli takie organy funkcjonują w danej szkole.

Nie oznacza to jednak, że nowy dyrektor może w każdej chwili i z dowolnego powodu pozbawić dotychczasowego wicedyrektora funkcji. W przypadku stanowisk kierowniczych w szkole kluczowe znaczenie ma również art. 66 ustawy Prawo oświatowe, który określa przesłanki odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego.

Z punktu widzenia nauczyciela najważniejsze jest rozróżnienie dwóch sytuacji: dobrowolnej rezygnacji z funkcji oraz odwołania dokonanego z inicjatywy organu, który funkcję powierzył. Skutki praktyczne mogą być podobne, bo w obu przypadkach nauczyciel przestaje pełnić funkcję wicedyrektora, ale różni się możliwość późniejszego kwestionowania decyzji.

Rezygnacja z funkcji wicedyrektora

Jeżeli nauczyciel sam składa rezygnację z funkcji kierowniczej, organ, który powierzył stanowisko, odwołuje go z tej funkcji za trzymiesięcznym wypowiedzeniem. Takie rozwiązanie jest dopuszczalne, ale ma charakter dobrowolny. W praktyce oznacza, że nauczyciel sam inicjuje zakończenie pełnienia funkcji.

Ten wątek ma osobne, bardziej szczegółowe omówienie: rezygnacja z funkcji wicedyrektora.

Odwołanie bez rezygnacji

Jeżeli wicedyrektor nie składa rezygnacji, dyrektor szkoły może rozważać odwołanie z funkcji tylko w przypadkach przewidzianych przez Prawo oświatowe. Przepis art. 66 ustawy wskazuje między innymi: rezygnację nauczyciela, negatywną ocenę pracy albo negatywną ocenę wykonywania określonych zadań, wniosek organu sprawującego nadzór pedagogiczny oraz przypadki szczególnie uzasadnione.

Sam fakt zmiany dyrektora, chęć dobrania własnego zastępcy albo brak zaufania wyrażony ogólnie nie powinny być traktowane jako wystarczająca podstawa do odwołania. Decyzja musi mieć konkretne uzasadnienie, a w wymaganych przypadkach poprzedzać ją powinny odpowiednie opinie lub procedury.

Jeżeli dyrektor powołuje się na "przypadek szczególnie uzasadniony", powinien wykazać wyjątkowe okoliczności. W orzecznictwie podkreśla się, że ocena organu nie może być dowolna ani arbitralna. Musi wynikać z faktów, które uzasadniają natychmiastowe albo wcześniejsze zakończenie pełnienia funkcji kierowniczej.

Znaczenie aktu powierzenia funkcji

W opisanej sprawie szczególnie ważne jest to, że funkcja wicedyrektora została powierzona na określony czas. Dlatego pierwszym krokiem powinno być sprawdzenie pisemnego aktu powierzenia: daty rozpoczęcia, daty zakończenia, ewentualnych zmian, aneksów oraz dokumentów dotyczących okresu, w którym nauczyciel pełnił obowiązki dyrektora.

Jeżeli okres powierzenia funkcji już upłynął, sytuacja może być inna niż w przypadku aktywnego powierzenia. Wtedy może nie chodzić o odwołanie z funkcji, lecz o brak dalszego powierzenia stanowiska kierowniczego. Jeżeli jednak powierzenie nadal trwa, dyrektor powinien stosować procedurę przewidzianą dla odwołania ze stanowiska kierowniczego.

Nie należy opierać decyzji wyłącznie na ustnych informacjach. Warto poprosić o pisemne stanowisko dyrektora: czy oczekuje rezygnacji, czy zamierza wszcząć procedurę odwołania, na jakiej podstawie prawnej i od kiedy miałyby nastąpić skutki kadrowe.

Urlop dla poratowania zdrowia a funkcja kierownicza

Przebywanie na urlopie dla poratowania zdrowia nie oznacza samo przez się, że nauczyciel traci funkcję wicedyrektora. Urlop wpływa na faktyczne wykonywanie obowiązków, ale nie stanowi automatycznej podstawy do pozbawienia stanowiska kierowniczego.

Po zakończeniu urlopu nauczyciel co do zasady wraca do pracy w szkole. Jeżeli równocześnie ma dojść do utraty funkcji wicedyrektora, trzeba oddzielnie ocenić podstawę zakończenia funkcji oraz warunki dalszego zatrudnienia jako nauczyciela. Istotne mogą być między innymi arkusz organizacyjny, kwalifikacje, wymiar godzin, dotychczasowe warunki zatrudnienia oraz ewentualna utrata dodatku funkcyjnego.

W praktyce dyrektor może proponować powrót na stanowisko nauczyciela w pełnym wymiarze godzin, ale taka propozycja nie przesądza jeszcze, że nauczyciel musi zrezygnować z funkcji kierowniczej, jeżeli powierzenie nadal trwa i nie zachodzą przesłanki ustawowe odwołania. Uzupełniająco warto zobaczyć temat: Czy nauczyciel musi otwierać i zamykać przedszkole.

Czy lepiej czekać na decyzję dyrektora

Jeżeli nauczyciel nie chce dobrowolnie kończyć funkcji wicedyrektora, a dyrektor nie wskazuje konkretnej podstawy prawnej odwołania, zwykle ostrożniejszym rozwiązaniem jest niepodpisywanie rezygnacji. Wtedy ewentualna decyzja dyrektora musi zostać formalnie uzasadniona i może być oceniana pod kątem zgodności z przepisami.

Nie oznacza to, że zawsze należy odmawiać współpracy. Czasami porozumienie z dyrektorem może być korzystne, zwłaszcza gdy nauczyciel otrzyma jasne warunki powrotu do pracy, potwierdzenie pełnego etatu, informacje o wynagrodzeniu i terminie zakończenia funkcji. Różnica polega na tym, aby decyzja była świadoma i udokumentowana.

Przed wyborem wariantu warto odpowiedzieć na trzy pytania: czy powierzenie funkcji nadal obowiązuje, czy dyrektor wskazuje ustawową podstawę odwołania oraz jakie będą skutki finansowe i organizacyjne po powrocie z urlopu dla poratowania zdrowia.

Co zrobić praktycznie przed podpisaniem rezygnacji

• sprawdzić akt powierzenia funkcji wicedyrektora i datę końcową powierzenia,
• poprosić dyrektora o pisemne wyjaśnienie proponowanej zmiany,
• nie podpisywać rezygnacji pod presją ani bez kopii dokumentu,
• ustalić, czy zmiana dotyczy wyłącznie funkcji, czy takĹźe warunkĂłw zatrudnienia,
• zweryfikować, czy po powrocie z urlopu zapewniony jest pełny wymiar zajęć i jakie składniki wynagrodzenia ulegną zmianie,
• rozwaĹźyć konsultację przed złoĹźeniem jakiegokolwiek oświadczenia.

Podsumowanie

Wicedyrektor szkoły nie musi składać rezygnacji tylko dlatego, że nowy dyrektor chce powołać inną osobę albo inaczej zorganizować kierownictwo szkoły. Jeżeli funkcja nadal została powierzona, odwołanie powinno mieścić się w przesłankach przewidzianych przez Prawo oświatowe i zostać przeprowadzone w prawidłowej procedurze.

Złożenie rezygnacji jest rozwiązaniem dobrowolnym i co do zasady prowadzi do zakończenia funkcji za trzymiesięcznym wypowiedzeniem. Dlatego przed podpisaniem oświadczenia trzeba dokładnie ocenić, czy nauczyciel rzeczywiście chce sam zainicjować utratę stanowiska kierowniczego, czy raczej powinien oczekiwać formalnego działania dyrektora wraz z podaniem podstawy prawnej.

FAQ

Czy wicedyrektor musi podpisać rezygnację z funkcji?

Nie. Rezygnacja jest oświadczeniem dobrowolnym. Jeżeli nauczyciel nie chce sam inicjować zakończenia funkcji, może odmówić podpisania rezygnacji i oczekiwać, że dyrektor wskaże formalną podstawę ewentualnego odwołania.

Czy nowy dyrektor może odwołać poprzedniego wicedyrektora, bo chce mieć własnego zastępcę?

Sama zmiana dyrektora i chęć współpracy z inną osobą co do zasady nie wystarczają. Odwołanie powinno mieścić się w przesłankach ustawowych i być odpowiednio uzasadnione.

Czy urlop dla poratowania zdrowia powoduje utratę funkcji wicedyrektora?

Nie automatycznie. Urlop wpływa na wykonywanie obowiązków w czasie jego trwania, ale nie jest samodzielną podstawą utraty funkcji. Trzeba sprawdzić akt powierzenia i ewentualną podstawę odwołania.

Co daje nauczycielowi oczekiwanie na formalne odwołanie?

Jeżeli nauczyciel nie składa rezygnacji, dyrektor musi wskazać podstawę prawną i przeprowadzić właściwą procedurę. To pozwala ocenić, czy odwołanie było zgodne z przepisami.

Czy po utracie funkcji wicedyrektora nauczyciel traci pracę?

Nie musi tak być. Utrata funkcji kierowniczej nie jest tym samym co rozwiązanie stosunku pracy. Oddzielnie trzeba ocenić warunki dalszego zatrudnienia, wymiar zajęć i wynagrodzenie.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, Dz.U. 2017 poz. 59
2. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 1997 r., sygn. akt III RN 9/97
3. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 4188/18