Status zakładowej organizacji związkowej – część 2

W pierwszej części opracowania omówiłem obowiązki związku zawodowego na tle art. 25¹ ustawy o związkach zawodowych oraz odniosłem się do możliwości dowodowego potwierdzenia tych faktów przez pracodawcę, dochodząc do wniosku, że ma on prawo wytoczenia powództwa o ustalenie uprawnień danego pracownika do ochrony, o której mowa w art. 32 ustawy o związkach zawodowych.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Teraz przechodzę do statusu prawnego złożonej struktury związkowej, jaką jest międzyzakładowa organizacja związkowa. W myśl art. 34 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych przepisy m.in. art. 25¹ tej ustawy stosuje się do międzyzakładowej organizacji związkowej.

Zgodnie natomiast z art. 34 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych przy ustalaniu liczby członków międzyzakładowej organizacji związkowej uwzględnia się liczbę członków związku zatrudnionych u wszystkich pracodawców objętych działaniem tej organizacji.

Oznacza to przykładowo, że międzyzakładowa organizacja związkowa może być utworzona dla 10 pracodawców, u których posiada po jednym pracowniku – członku swojego związku i w takim przypadku spełniać będzie warunki przewidziane w art. 25¹ ustawy o związkach zawodowych, czyli będzie posiadać uprawnienia zakładowej organizacji związkowej u tych wszystkich 10 pracodawców.

Struktura układu członków związku będących pracownikami danych pracodawców objętych działaniem międzyzakładowej organizacji związkowej może być różna liczbowo, byleby łącznie organizacja ta posiadała co najmniej 10 członków – pracowników, zakładając, że mamy do czynienia tylko z tego typu członkami związku istotnymi dla celów art. 25¹ ustawy o związkach zawodowych.

W przypadku zakładowej organizacji związkowej ustawodawca przewiduje ponadto specyficzne zasady określania liczby członków objętych ochroną na podstawie art. 32 ustawy o związkach zawodowych.

Zagadnienia te reguluje art. 34² ustawy o związkach zawodowych. Zgodnie z tym przepisem, zarząd międzyzakładowej organizacji związkowej, która co najmniej u jednego pracodawcy objętego jej działaniem zrzesza pracowników w liczbie wymaganej do uzyskania statusu organizacji reprezentatywnej w rozumieniu art. 241^25a Kodeksu pracy, może wskazać pracowników podlegających ochronie przewidzianej w art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych w trojaki sposób.

Po pierwsze, może wytypować pracowników do ochrony, stosując:

1. art. 32 ust. 3 ustawy o związkach zawodowych, czyli liczba pracowników chronionych przed zwolnieniem może odpowiadać liczbie kadry kierowniczej danego zakładu w rozumieniu art. 3¹ K.p.;
2. art. 32 ust. 4 ustawy o związkach zawodowych, czyli w zależności od liczby członków będących pracownikami u danego pracodawcy;
3. w sposób szczegółowo określony w art. 34² ust. 1 pkt 2 ustawy o związkach zawodowych.

Z regulacji art. 34² ustawy o związkach zawodowych wynika, że o jednej spośród trzech metod typowania pracowników do ochrony przed zwolnieniem decyduje wyłącznie międzyzakładowa organizacja związkowa.

Wybór ten może powodować określone stany faktyczne, które z punktu widzenia ratio legis tej regulacji prawnej mogą powodować nieuzasadnione de lege lata objęcie ochroną na podstawie art. 32 ustawy o związkach zawodowych znacznej liczby członków niewielkiej liczbowo międzyzakładowej organizacji związkowej.

Przypadek taki nastąpi wówczas, gdy międzyzakładowa organizacja związkowa wybierze pierwsze z powyższych rozwiązań – w sytuacji licznej kadry kierowniczej u pracodawców. Rozważmy następujący hipotetyczny przykład na tle dwóch pracodawców A i B.

Pracodawca A zatrudnia 30 pracowników, w tym trzech członków międzyzakładowej organizacji związkowej i posiada 5-osobową kadrę zarządzającą jako spółka z o.o. Pracodawca B zatrudnia 250 pracodawców, w tym siedmiu członków międzyzakładowej organizacji związkowej i posiada 3-osobową kadrę zarządzającą.

Międzyzakładowa organizacja związkowa zrzesza w sumie u pracodawcy A i B wymaganych 10 członków będących pracownikami, wobec tego posiada uprawnienia zakładowej organizacji związkowej u obu tych pracodawców.

Ze względu na specyficzną strukturę kadry kierowniczej u pracodawcy A, międzyzakładowa organizacja związkowa może wykorzystać możliwość objęcia ochroną przed zwolnieniem z pracy takiej liczby swoich działaczy, która odpowiada liczbie kadry zarządzającej.

W tym celu musi wykazać, że spełnia warunek reprezentatywności w rozumieniu art. 241^25a Kodeksu pracy, czyli że zrzesza co najmniej 10 procent załogi. Załoga liczy 30 pracowników, a członków związku jest trzech, czyli warunek ten jest spełniony.

W konsekwencji nie ulega wątpliwości, że międzyzakładowa organizacja związkowa może zgłosić pracodawcy A do ochrony 3 swoich działaczy, gdyż tylko trzej w tym podmiocie funkcjonują.

Ustawodawca nie wymaga, aby dla celów przyjęcia tego wariantu obliczania działaczy związkowych podlegających szczególnej ochronie reprezentatywność międzyzakładowej organizacji związkowej była wykazywana u każdego pracodawcy.

W konsekwencji, jeśli reprezentatywność została wykazana u pracodawcy A, to skutki prawne z tego faktu płyną zarówno dla pracodawcy A jak i pracodawcy B. W następstwie tego uznać trzeba, że w podanym przykładzie międzyzakładowa organizacja związkowa może zgłosić do szczególnej ochrony przed zwolnieniem z pracy w sumie 8 swoich działaczy, trzech u pracodawcy A i 5 u pracodawcy B.

Należy przy tym zauważyć, że przepisy prawa nie łączą dopuszczalnej liczby działaczy podlegających szczególnej ochronie z podmiotem zatrudniającym, u którego wykazano reprezentatywność organizacji związkowej.

Z tego powodu w podanym przypadku na ogólny stan 10 członków związku, 8 będzie podlegać ochronie przed zwolnieniem z pracy.

De lege ferenda wydaje się, że ustawodawca nieprawidłowo zredagował przepis art. 32 ust. 1 w związku z art. 34² ustawy o związkach zawodowych, o czym świadczy opisany przykład pozostający co do stanu faktycznego w pełnej zgodzie z obowiązującym obecnie stanem prawnym.

Na marginesie dodam, że w rozmowie z przedstawicielami dużej centrali związkowej dowiedziałem, się, że związkowcy nie wykorzystują opisanej możliwości, co może być spowodowane zarówno niedostrzeżeniem tego wariantu wykładniowego, jak i brakiem takiego stanu faktycznego jak opisany w hipotetycznym przykładzie.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>