• Autor: Marta Słomka
Jako pracodawca zatrudniam pracownika na umowie o pracę. Przez kilka miesięcy korzystał on z samochodu służbowego, co zostało udokumentowane umową przekazania pojazdu. Nie sporządziliśmy jednak protokołu zdawczo-odbiorczego, posiadam jedynie zdjęcia pojazdu w stanie, w jakim został przekazany. Obecnie zamierzam rozwiązać umowę o pracę z tym pracownikiem. Samochód jest wyraźnie uszkodzony, a ja chciałbym obciążyć go kosztami naprawy albo rekompensatą z tytułu utraty wartości pojazdu. Zastanawiam się, jak najlepiej zakończyć stosunek pracy, aby mieć podstawy do ewentualnych przyszłych roszczeń i jak później takie roszczenia skutecznie wystosować.
.jpg)
Każdy pracownik odpowiada za szkodę wyrządzoną pracodawcy z własnej winy wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków służbowych (art. 114 i nast. k.p.). Aby mówić o odpowiedzialności pracownika, pracodawca musi udowodnić:
naruszenie obowiązków przez pracownika,
powstanie szkody,
winę pracownika (umyślną lub nieumyślną),
związek przyczynowy między działaniem lub zaniechaniem a szkodą.
W razie winy nieumyślnej odpowiedzialność ogranicza się do wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia pracownika (art. 119 k.p.). W przypadku winy umyślnej pracownik odpowiada w pełnej wysokości (art. 122 k.p.).
Jeżeli pracownikowi powierzono mienie z obowiązkiem zwrotu lub rozliczenia się, stosuje się art. 124 k.p. Wówczas odpowiada on w pełnej wysokości szkody, w tym za utracone korzyści, a pracodawca nie musi udowadniać jego winy. Ciężar dowodu zostaje przerzucony na pracownika – aby się uwolnić od odpowiedzialności, musi wykazać, że szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych.
Warunkiem jest jednak prawidłowe powierzenie mienia. Obejmuje ono m.in. protokół zdawczo-odbiorczy, możliwość sprawdzenia stanu technicznego i jakości mienia oraz zapewnienie warunków do jego prawidłowego zabezpieczenia. Brak takiej dokumentacji, np. protokołu, może utrudnić dochodzenie roszczeń.
Pracodawca może rozwiązać umowę o pracę w trybie zwykłym, wskazując w wypowiedzeniu uszkodzenie mienia. Możliwe jest również rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p., ale tylko w razie ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych. Wymaga to wykazania winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa, co należy oceniać indywidualnie.
Odszkodowanie może zostać potrącone z wynagrodzenia tylko za zgodą pracownika (art. 91 k.p.). Jeśli zgody nie ma, należy wypłacić wynagrodzenie, a następnie wystosować wezwanie do zapłaty. W razie sporu sprawa trafia do sądu pracy.
Należy pamiętać, że pracodawca nie może żądać od pracownika odszkodowania, jeśli otrzymał już świadczenie z polisy ubezpieczeniowej. Oprócz tego możliwe jest nałożenie na pracownika kary porządkowej lub pieniężnej, ale tylko w przypadkach przewidzianych przez kodeks pracy, np. naruszenia przepisów BHP (art. 211 k.p.).
Pracownik odpowiada materialnie za szkody wyrządzone pracodawcy, ale zakres odpowiedzialności zależy od rodzaju winy i od tego, czy nastąpiło prawidłowe powierzenie mienia. W praktyce kluczowe znaczenie ma dokumentacja – protokół zdawczo-odbiorczy lub umowa o odpowiedzialności materialnej. Pracodawca powinien starannie przygotować zakończenie stosunku pracy, aby móc skutecznie dochodzić ewentualnych roszczeń.
Przykład 1
Pracownik zarysował samochód służbowy na parkingu. Było to zdarzenie nieumyślne, więc odpowiada do wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia.
Przykład 2
Pracownik używał samochodu służbowego prywatnie bez zgody pracodawcy i spowodował kolizję. W takim przypadku można mówić o winie umyślnej i pracownik odpowiada w pełnej wysokości.
Przykład 3
Pracodawca sporządził protokół zdawczo-odbiorczy i powierzył pracownikowi samochód z obowiązkiem rozliczenia się. Pojazd został zniszczony, a pracownik nie potrafił wykazać, że szkoda powstała niezależnie od niego. W takiej sytuacji odpowiada w pełnej wysokości.
Jeżeli znajdujesz się w podobnej sytuacji i chcesz wiedzieć, jakie masz prawa i obowiązki jako pracodawca lub pracownik, skontaktuj się z nami. Udzielamy profesjonalnych porad prawnych dopasowanych do Twojej sytuacji.
1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
Zapytaj prawnika
Kodeks pracy