Język polski w prawie pracy – część 2

W części pierwszej omówiłem ogólne zagadnienia dotyczące stosowania języka polskiego oraz jego obowiązkowe używanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w obrocie prawnym z udziałem konsumentów oraz w zakresie prawa pracy. Teraz przechodzę do przeanalizowania szczegółowych zagadnień dotyczących stosowania języka polskiego do umów o pracę lub sporządzania innych dokumentów wynikających z zakresu przepisów prawa pracy.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Jeżeli umowa o pracę ma być wykonywana na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wówczas, co do zasady, umowa ta oraz inne dokumenty z zakresu prawa pracy mają być sporządzane w języku polskim. Oznacza to obowiązek sporządzania wszystkich tych dokumentów w języku polskim, bez względu na to czy podmiotem zatrudniającym jest podmiot polski, czy też podmiot zagraniczny.

Jeżeli stroną umowy o pracę realizowanej na terenie RP jest podmiot polski, czyli pracownik posiadający obywatelstwo polskie, umowę sporządza się w języku polskim. Umowa sporządzona w języku polskim może mieć wersję obcojęzyczną. Podstawą wykładni takiej umowy jest jej wersja polskojęzyczna.

Umowa o pracę lub inny dokument wynikający z zakresu prawa pracy mogą być sporządzone w języku obcym na wniosek osoby świadczącej pracę władającej tym językiem, niebędącej obywatelem polskim, pouczonej uprzednio o prawie do sporządzenia umowy lub innego dokumentu w języku polskim.

Z zapisów ustawy wynika, że obowiązek sporządzania umów w języku polskim dotyczy ściśle umów o pracę i innych dokumentów z zakresu prawa pracy, w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy.

W konsekwencji tego powstaje pytanie, czy istnieje prawny obowiązek sporządzania umów cywilno-prawnych o świadczenie usług, które niejednokrotnie mają miejsce w przypadku, gdy rodzaj wykonywanej pracy nie wyczerpuje przesłanek art. 22 K.p.

Literalnie odczytując przepisy ustawy, można mieć w tym zakresie wątpliwości. Jednakże trzeba pamiętać, że do umów cywilno-prawnych, zwłaszcza realizowanych na rzecz pracodawców, znajdują odpowiednie zastosowanie przepisy prawa pracy z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, zgodnie z art. 304 K.p.

W tych warunkach niedopuszczalne byłoby stosowanie np. do umowy cywilno-prawnej języka obcego, a do innych dokumentów z zakresu prawa pracy, znajdujących do takiego kontraktu zastosowanie, języka obcego.

W tym zakresie musi istnieć spójność językowa, toteż nie wykluczając możliwości sporządzenia umowy cywilno-prawnej w języku obcym, sytuacja wymaga sporządzenia jej wersji polskiej oraz sporządzania wszystkich innych dokumentów z zakresu prawa pracy mających zastosowanie do zleceniobiorcy także w języku polskim.

W razie naruszenia omówionych zasad sporządzania umów w języku polskim w sporze sądowym jest dopuszczalny dowód ze świadków i dowód z przesłuchania stron na fakt dokonania czynności prawnej z zakresu prawa pracy, gdyż ograniczenia te ustawodawca przewiduje jedynie w stosunku do umów z udziałem konsumentów.

W stosunkach pracy oznacza to, że odpowiedzialność za zawarcie umowy o pracę w języku obcym w razie sporu obciążać będzie pracodawcę, jako silniejszą stronę tego stosunku, a przede wszystkim stronę zobowiązaną do prowadzenia akt personalnych pracownika w strukturze dokumentów prowadzonych w języku polskim.

Konsekwencją stosowania języka polskiego jest to, że wszelka dokumentacja maszyn i urządzeń, narzędzi używanych przez pracowników, czy też zleceniobiorców musi posiadać wymagane przepisami prawa pracy dokumenty, czy opisy sporządzone w języku polskim.

Dotyczy to odpowiednio instrukcji obsługi, czy też napisów na tych urządzeniach służących do ich eksploatacji. Nazwom i tekstom w języku polskim mogą towarzyszyć wersje w przekładzie na język obcy w wypadkach i granicach określonych w rozporządzeniu MSWiA z dnia 18 marca 2002 r. w sprawie wypadków, w których nazwom i tekstom w języku polskim mogą towarzyszyć wersje w przekładzie na język obcy (Dz. U. Nr 37, poz. 349).

Z przepisów powołanej ustawy o języku polskim wynika, że czynności kontrolne przeprowadzane np. przez inspektorów pracy mają być realizowane w języku polskim, a pracodawcy zagraniczni są obowiązani do składania stosownych oświadczeń i wyjaśnień w toku tych kontroli w języku polskim.

W konsekwencji na pracodawcy będącym obcokrajowcem ciąży obowiązek zapewnienia przedkładania do kontroli wymaganych dokumentów sporządzonych w języku polskim oraz składania stosownych wyjaśnień także w języku polskim.

Oznacza to, że powinność ta obejmuje (w sytuacji prowadzenia działalności na terenie RP), zapewnienie ewentualnego tłumacza, który to obowiązek obciąża podmiot kontrolowany a nie inspektora pracy.

Naruszenie stosowania przepisów o języku polskim na terenie Rzeczypospolitej Polskiej zagrożone jest karą grzywny za wykroczenie. Zgodnie z art. 15 ust. 2 omawianej ustawy, ten, kto na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wbrew przepisom art. 7 i 8 tej ustawy, przy wykonywaniu przepisów z zakresu prawa pracy sporządza umowę lub inny dokument wyłącznie w języku obcym, podlega karze grzywny do 5000 złotych.

Niestosowanie języka polskiego w trakcie kontroli wykonywanej przez inspektora pracy, czyli posługiwanie się przez pracodawcę lub jego przedstawiciela wyłącznie językiem obcym w kontakcie z kontrolującym może być, w zależności od okoliczności stanu faktycznego, kwalifikowane jako wykroczenie z art. 283 § 2 pkt 8 Kodeksu pracy, względnie przestępstwo z art. 225 § 2 Kodeksu karnego.

W szczególności utrudnianie czynności kontrolującemu może polegać na sporządzaniu na jego żądanie wyjaśnień kontrolnych wyłącznie w języku obcym, gdyż działania takie są objęte pojęciem sporządzania dokumentów z zakresu prawa pracy.

Należy bowiem pamiętać, że przepisy ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589, z późn. zm.) to regulacje prawne należące do gałęzi prawa pracy.

Z tego powodu naruszenie trybu postępowania kontrolnego przewidzianego w ustawie o PIP w związku z postanowieniami ustawy o języku polskim niewątpliwie może być kwalifikowane jako naruszenie obowiązków ciążących na podmiotach kontrolowanych, w skutkach powodujących utrudnianie pracy kontrolującemu inspektorowi pracy.

Nieco inaczej wygląda kwestia obowiązków inspektora pracy jako oskarżyciela publicznego w sprawach o wykroczenia przeciwko prawom pracownika, gdyż w tym trybie proceduralnym na oskarżycielu ciąży obowiązek zapewnienia obwinionemu tłumacza, jeżeli nie posługuje się on językiem polskim.

Trzeba jeszcze wyjaśnić, że w sprawach o wykroczenia z art. 15 ust. 2 omawianej ustawy inspektor pracy nie jest oskarżycielem publicznym, gdyż ustawa tego nie przewiduje. Mamy więc tutaj do czynienia z wykroczeniem powszechnym, wobec tego o zaistnieniu znamion wykroczenia inspektor pracy będzie powiadamiał właściwe organy Policji.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>