Umowa zlecenia i B2B po nowych interpretacjach GIP: pięć sygnałów ostrzegawczych dla przedsiębiorcy

Zgodnie z art. 22 § 1 Kodeksu pracy stosunek pracy polega na wykonywaniu pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym, za wynagrodzeniem.

Jeżeli w praktyce występują te elementy, strony nie mogą skutecznie zastąpić etatu umową cywilnoprawną wyłącznie przez odpowiednie nazwanie dokumentu. Jeśli pojawiają się wątpliwości, zawsze warto skonsultować się z radcą prawnym, jak: MKLegal.eu.

1. Sztywny czas i miejsce wykonywania zadań

Ryzyko wzrasta, gdy firma albo jej klient wyznacza wykonawcy konkretną godzinę rozpoczęcia pracy, miejsce jej wykonywania i harmonogram. GIP uznał za nieprawidłowe stanowiska podmiotów planujących zawrzeć umowy zlecenia z kierowcą i opiekunem dzieci dowożonych do placówek oświatowych. Czynności miały być wykonywane stale, na określonej trasie i według godzin wynikających z organizacji zajęć szkolnych.

2. Kierownik lub brygadzista wydaje polecenia

W przypadku pracy wykonywanej w sklepie, magazynie czy zakładzie produkcyjnym istotne jest, kto faktycznie organizuje pracę. W interpretacji dotyczącej agencji pracy tymczasowej GIP wskazał, że możliwość samodzielnego wyboru zlecenia przez aplikację nie wyklucza stosunku pracy. Decydujące było to, że po przyjęciu zadania osoba miała pracować w oznaczonym miejscu i czasie, pod nadzorem kierownika zmiany, kierownika sklepu lub brygadzisty.

3. Brak stałej kontroli nie chroni przed etatem

Podporządkowanie nie wymaga codziennego wydawania szczegółowych poleceń ani nieustannej obserwacji wykonawcy. Wystarczające może być zorganizowanie procesu pracy, ustalenie zadań, wskazanie terminu ich realizacji oraz kontrola wykonania. W sprawach przewozu dzieci GIP podkreślił, że pewna swoboda techniczna, na przykład ustalenie kolejności odbioru pasażerów, nie usuwa podporządkowania organizacyjnego.

4. Osobiste świadczenie jest faktycznie obowiązkowe

Klauzula o zastępstwie ma znaczenie tylko wtedy, gdy wykonawca może z niej realnie korzystać. Jeżeli zastępca wymaga zgody firmy, spełnienia szczególnych warunków albo zawarcia nowej umowy, nie jest to pełna swoboda powierzenia usługi osobie trzeciej. W modelu pracy tymczasowej analizowanym przez GIP formalna możliwość zastępstwa nie zmieniła oceny, ponieważ wykonawca nie mógł samodzielnie przekazać zadania wybranej osobie.

5. Wykonawca nie ponosi ryzyka własnej działalności

Za cywilnoprawnym charakterem współpracy przemawia rzeczywista samodzielność wykonawcy. GIP zaakceptował model B2B w usługach IT, w którym kontraktor mógł odmówić przyjęcia zamówienia, sam organizował pracę, odpowiadał za nienależyte wykonanie usług i nie otrzymywał wynagrodzenia za samą gotowość. Podobnie oceniono współpracę przy pozyskiwaniu klientów, jeśli zleceniobiorca sam wybierał miejsce, czas i metody działania.

Co z tego wynika?

Dla przedsiębiorcy kluczowa jest zgodność między umową a praktyką. Zlecenie lub B2B stają się ryzykowne, gdy wykonawca stale pracuje według grafiku, w miejscu wskazanym przez firmę, pod jej organizacyjnym kierownictwem i bez realnego ryzyka gospodarczego. Z kolei sama faktura, prowizja, rozliczenie godzinowe albo wpis w CEIDG nie przesądzają o biznesowym charakterze współpracy.