Udzielamy indywidualnych Porad Prawnych

Masz podobny problem prawny?
Kliknij tutaj, opisz nam swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zwrot odprawy

Marta Handzlik • Opublikowane: 2014-02-10

Zostałem zwolniony z pracy, wypłacono mi należną odprawę i uzyskałem odszkodowanie zasądzone przez sąd za podanie nieprawdziwego powodu zwolnienia. Były pracodawca pozwał mnie o zwrot odprawy. Rozprawa odbyła się bez mojego udziału, ponieważ nie dotarła do mnie korespondencja. Sędzia zasądził zwrot odprawy plus odsetki i zwrot kosztów adwokata byłego pracodawcy. Czy mam podstawy do apelacji?

»Wybrane opinie klientów

Odpowiedź bez wychodzenia z domu
Monika, 33 lata, pracownik biurowy
Moja opinia o poradach prawnych świadczonych przez w.w. usługodawcę jest pozytywna.
Bernadeta, nauczyciel akademicki emeryt, 76 lat
Bardzo obszerne wytłumaczenie i podkreślenie dla mnie kluczowych kwestii kilka razy. Język zrozumiały dla każdego.
Kinga, księgowa, 29 lat
Bardzo dziękuję za szczegółowa i bardzo kompetentna odpowiedź na moje pytanie na temat urlopu uzupełniającego.
Magdalena
Bardzo dziekuje za szybkie i sprawne przeprowadzenie transackcji i dostarczenie opinii. Komunikacja z Prawnikiem i Biurem Obslugi szybka, sprawna i uprzejma. Funkcja negocjacji ceny za usluge dala mi szanse wynegocjowac obopolnie korzystna cene. Polecam uslugi tej platformy prawnej :-).
Ewa, 60 lat

Odpowiadając na Pańskie pytanie, uprzejmie informuję, że zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2011 r. (II PK 4/11) zasądzenie na rzecz pracownika odszkodowania w związku z ustaleniem braku przyczyn niedotyczących pracownika do wypowiedzenia mu umowy o pracę oznacza, że zniknęła podstawa do wypłaty odprawy pieniężnej, w związku z czym przybrała ona charakter świadczenia nienależnego.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Jeżeli przyczyna niedotycząca pracownika wskazana w oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę okazuje się pozorna, trzeba rozstrzygnąć, czy pracodawca nie miał świadomości, że nie był zobowiązany do wypłaty pracownikowi odprawy pieniężnej.

We wspomnianym wyroku Sąd Najwyższy wywiódł, że niezgodne z prawem wypowiedzenie umowy o pracę jest czynnością skuteczną w tym sensie, że prowadzi do rozwiązania stosunku pracy. Jeżeli u podłoża oświadczenia woli pracodawcy w tym przedmiocie leżą przyczyny niedotyczące pracownika, to choćby były one pozorne, w dniu rozwiązania stosunku pracy aktualizuje się obowiązek wypłaty pracownikowi odprawy pieniężnej przewidzianej w art. 8 ustawy o zwolnieniach grupowych. Stwierdzenie, że wypowiedzenie umowy o pracę naruszało obowiązujące przepisy, może być dokonane wyłącznie w postępowaniu sądowym toczącym się na skutek powództwa pracownika o przywrócenie do pracy albo o odszkodowanie, natomiast badanie rzeczywistości przyczyn wypowiedzenia obejmuje tylko okoliczności, które zostały przedstawione w oświadczeniu woli pracodawcy.

W tym kontekście warto również pamiętać, że zgodnie z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego (w skrócie: K.p.c.) prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz także inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w sytuacjach w ustawie przewidzianych – także inne osoby.

Z prawomocnością orzeczenia sądowego związana jest również powaga rzeczy osądzonej (art. 366 K.p.c.). Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Związanie orzeczeniem stanowi więc zakaz dokonywania ustaleń sprzecznych z uprzednio osądzoną kwestią, a nawet niedopuszczalność prowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego. Przenosząc powyższe na grunt rozstrzyganego sporu, należy uznać, że pomiędzy stronami niniejszego procesu został już prawomocnie rozstrzygnięty jeden spór, tj., to, czy pracownicy przysługuje odszkodowanie przewidziane w art. 45 § 1 Kodeksu pracy, w skrócie: K.p.) na wypadek nieuzasadnionego rozwiązania z nią przez pracodawcę stosunku pracy za wypowiedzeniem. Sąd zasądził na rzecz pracownicy odszkodowanie w związku z pozornością przyczyny wypowiedzenia. Prawomocność zapadłego w tej sprawie orzeczenia ma ten skutek w kolejnym postępowaniu, że orzekające w nim sądy są związane oceną, że wypowiedzenie umowy o pracę było nieuzasadnione.

Skutkiem ustalenia w toku procesu sądowego braku przyczyn niedotyczących pracownicy, które uzasadniałyby wypowiedzenie umowy o pracę, musi być uznanie bezpodstawności wypłaty odprawy pieniężnej. Wyrok sądu zasądzający na rzecz pracownicy odszkodowanie z tytułu tego rodzaju niezgodności z prawem oświadczenia woli pracodawcy przesądza zatem o konieczności zakwalifikowania wypłaconej odprawy jako świadczenia nienależnego, skutkuje bowiem stwierdzeniem odpadnięcia istniejącej w chwili ustania stosunku pracy podstawy do wypłaty tej należności (art. 410 § 2 Kodeksu cywilnego, w skrócie: K.c.). Świadczenie mające charakter nienależnego powinno być zwrócone osobie, która dokonała jego wypłaty (art. 410 § 1 K.c. w związku z art. 405 K.c.).

Zasadą obowiązującą w przypadku skutecznego odwołania się przez pracownika zwolnionego w oparciu o przepis ustawy o zwolnieniach grupowych od otrzymanego wypowiedzenia jest konieczność zwrotu otrzymanej uprzednio odprawy. Odszkodowanie z tytułu nieuzasadnionego rozwiązania umowy o pracę na podstawie ustawy o zwolnieniach grupowych i odprawa pieniężna wypłacana z tytułu takiego zwolnienia to dwie odrębne instytucje prawne, a prawo do nich powstaje w ściśle określonych przypadkach. Z logicznego punktu widzenia pomiędzy zakresami zastosowania obu regulacji zachodzi relacja alternatywy rozłącznej. Jeśli bowiem pracodawca rozwiązał umowę na podstawie ustawy o zwolnieniach grupowych i przyczyny wypowiedzenia są prawdziwe, to powstaje obowiązek zapłaty odprawy. W takiej sytuacji pracownik nie nabywa prawa do odszkodowania z tytułu nieuzasadnionego rozwiązania umowy o pracę z tej przyczyny.

Jeśli natomiast przyczyny, o których mowa w powołanej regulacji, są nieprawdziwe, to wówczas pracownik nabywa uprawnienia wskazane w art. 45 K.p., tracąc jednocześnie prawo do świadczeń na podstawie ustawy o zwolnieniach grupowych. Powoduje to bowiem, że znika podstawa do wypłaty odprawy pieniężnej, w związku z czym przybiera ona charakter świadczenia nienależnego, w myśl art. 410 § 2 K.c. w związku z art. 300 K.p., które pracownik musi zwrócić pracodawcy stosownie do treści art. 410 § 1 K.c. w związku z art. 405 K.c. w związku z art. 300 K.p. W tym kontekście warto jednak pamiętać, że zgodnie z art. 411 pkt 1 K.c. nie można żądać zwrotu świadczenia, jeżeli spełniający je wiedział, że nie był do niego zobowiązany, chyba że spełnienie świadczenia nastąpiło z zastrzeżeniem zwrotu albo w celu uniknięcia przymusu lub w wykonaniu nieważnej czynności prawnej.

W praktyce oznacza to, że jeśli przyczyna niedotycząca pracownika, wskazana w oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę, okazuje się pozorna, należałoby rozważyć, czy pracodawca nie miał świadomości, że nie był zobowiązany do wypłaty odprawy, skoro świadczenie to przysługuje w razie rozwiązania stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracownika, które w chwili wypowiedzenia umowy o pracę faktycznie nie zachodziły. W razie uznania, że działanie pracodawcy było celowe, pracownik mógłby domagać się zastosowania art. 411 pkt 1 K.c., zachowując prawo do obu świadczeń.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego pracodawca miał podstawy, aby żądać od Pana zwrotu odprawy. Oczywiście jeśli jest Pan w stanie udowodnić, że pracodawca zwalniając Pana i wypłacając odprawę, działał celowo, wiedząc jednocześnie, że zwolnienie jest bezpodstawne, to wniesienie apelacji być może przyniesie skutek. Jednakże skoro Pan nie podniósł takiego argumentu na rozprawie przed sądem pierwszej instancji, sąd ten zgodnie z prawem orzekł konieczność zwrotu odprawy.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z rozwiązaniem umowy?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Wypowiedzenie umowy o pracę w czasie urlopu zdrowotnego

Jestem nauczycielem akademickim. Jestem obecnie na urlopie zdrowotnym , który trwa do końca maja (miałam zamiar przedłużyć go o kolejne...

Ochrona przed zwolnieniem po powrocie z urlopu wychowawczego

Postanowiłam skrócić urlop wychowawczy. Czy obejmie mnie ochrona przed zwolnieniem po powrocie z urlopu wychowawczego, jeśli złożyłam wniosek...

Przywrócenie do pracy nauczyciela pozostającego w stanie nieczynnym

Jestem nauczycielem mianowanym zatrudnionym na czas nieokreślony ale w niepełnym wymiarze godzin. Dostałam wypowiedzenie z pracy ze względu na brak...

Zmuszanie przez pracodawcę do rozwiązania umowy

Pracodawca zmusił mnie do złożenia wypowiedzenia. Złożyłem je więc z 3-miesięcznym okresem wypowiedzenia, który mi przysługuje. Jednak pracodawca...

Zwolnienie nauczyciela kontraktowego

Jestem nauczycielem kontraktowym o wysokich kwalifikacjach (studia magisterskie, podyplomowe i kursy). Pracuję w malej szkole. W przyszłym...

Niewypełnianie poleceń służbowych jako powód rozwiązania umowy na czas określony

Jestem pracownikiem dużej firmy, pracowałem w godzinach od 8.00 do 16.00. Po godzinie 16.00 kierownik wezwał mnie na spotkanie i wręczył...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Kodeks pracy

[Pobierz Kodeks pracy] Stan prawny – 1.01.2019 r. j.t. z zaznaczonymi zmianami.

Kodeks pracy

[Pobierz ustawę o PIP] Stan prawny – 1.01.2019 r. j.t. z zaznaczonymi zmianami.

wizytówka Zadaj pytanie »