Kategoria: Obowiązki i odpowiedzialność pracownika

Udzielamy indywidualnych Porad Prawnych

Masz podobny problem prawny?
Kliknij tutaj, opisz nam swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zwiększenie zakresu czynności pracownika

Marek Gola • Opublikowane: 2014-10-23

Pracodawca przedstawił mi zmianę warunków pracy – ze stanowiska kadrowej na stanowisko magazyniera (plus ucięcie etatu). Nie otrzymałam nowego zakresu obowiązków, dowiedziałam się mimochodem, że oprócz spraw kadrowych mam odpowiadać za stany na magazynie. Tam jednak jest inny pracownik zatrudniony na cały etat. Kto więc odpowiada za stratę, do której doszło?

»Wybrane opinie klientów

Bardzo dziękuję za wyczerpującą odpowiedź. Łączę pozdrowienia dla całego zespołu.
Mirka
Szybka odpowiedź i przede wszystkim anonimowość i lepiej się pisze niż rozmawia bo można wszystko przemyśleć i człowiek nie wstydzi się wszystkiego przekazać bo co sobie prawnik pomyśli gdyby się siedziało face to face.
Krzysztof, 39 lat
Wygodny szybki dostęp do zagadnień prawa. Jasne i klarowne odpowiedzi .
Agnieszka
Jestem bardzo zadowolona. Porada pani prawnik Handzlik-Rosuł w jasny, zrozumiały sposób rozstrzygnęła moje wątpliwości. Cieszę się tym bardziej, że wyjaśnienie jest dla mnie bardzo korzystne. Odpowiedź na moje zapytanie dotarła w ciągu jednego dnia, a kwota na jaką porada została wyceniona pozytywnie mnie zaskoczyła. Jeżeli w przyszłości będę potrzebowała podobnej pomocy prawnej, na pewno skorzystam, bo prosta procedura, cena i czas w jakim uzyskałam informację są nie do przecenienia. 
Anna, nauczyciel, 57 lat
Odpowiedź na zadane pytanie była bardzo profesjonalna, pomocna i przygotowana na wysokim poziomie. 
Anna, księgowa, 56 lat

Z treści Pani pytania wynika, iż pracodawca złożył Pani oświadczenie o wypowiedzeniu warunków pracy lub płacy w związku ze zmianą stanowiska z kadrowej na magazyniera. Jednocześnie, co istotne, pracodawca nie przedłożył do podpisu żadnej umowy o odpowiedzialności materialnej za powierzone mienie.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Pracownik, który wyrządzi, na skutek zawinionego niewykonania lub nienależytego wykonania swoich obowiązków, szkodę pracodawcy ponosi odpowiedzialność materialną – tak art. 114 Kodeksu pracy. Warunkiem odpowiedzialności pracownika są:

  • naruszenie obowiązków pracowniczych (bezprawność),
  • wina pracownika,
  • powstanie szkody pracodawcy,
  • związek przyczynowy między zawinionym naruszeniem obowiązków pracowniczych a szkodą,
  • bezprawnośćzachowania – polegająca na niewykonywaniu lub nienależytym wykonywaniu obowiązków pracowniczych; okolicznościami wyłączającymi bezprawność są zgodnie z art. 117 § 2 Kodeksu pracy działanie w granicach dopuszczalnego ryzyka i zgodnie z normą art. 424 Kodeksu cywilnego działanie w stanie wyższej konieczności,
  • wina – w postaci ujemnej oceny podmiotowej strony zachowania – odwołujemy się do art. 9 Kodeksu karnego; na gruncie tej odpowiedzialności występuje: wina umyślna w postaci:
  1. zamiaru bezpośredniego (łac. dolus directus), czyli działanie w celu wywołania określonego zamierzonego skutku i
  2. zamiaru ewentualnego (łac. dolus eventualis), jeżeli pracownik przewiduje ten skutek i na to się godzi.
  • wina nieumyślna występuje również w 2 postaciach:
  1. lekkomyślności, jeżeli pracownik zdaje sobie sprawę z tej szkody, która może wystąpić lecz bezpodstawnie przypuszcza, że jej uniknie i
  2. niedbalstwo, jeżeli nie zdaje sobie sprawy, ale powinien wystąpienie tej szkody przewidzieć.
  • wystąpienie szkody – rozumiane jako uszczerbek w majątku pracodawcy,
  • adekwatny związek przyczynowy – art. 115 Kodeksu pracy powołuje się w regulacji normę art. 361 § 1 Kodeksu cywilnego.

Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na pracodawcy, natomiast pracownik może się uwolnić od tej odpowiedzialności albo ją pomniejszyć, jeżeli zgodnie z art. 117 § 1 Kodeksu pracy powołuje się na przyczynienie się pracodawcy do powstania tej szkody albo przyczynienie się innej osoby.

Zakres obowiązku naprawienia szkody wyznaczony jest przez wysokość szkody, która ustalana jest zgodnie z regułami przyjętymi w Kodeksie cywilnym, według cen rynkowych z daty ustalenia odszkodowania (art. 363 § 2). Przy czym w zależności od tego, czy szkoda wystąpiła z winy umyślnej, czy nieumyślnej, zakres obowiązków jej naprawienia jest limitowany. Jeżeli szkoda nastąpiła z winy nieumyślnej – do wysokości 3-miesięcznego wynagrodzenia pracownika. To jest jedna granica. A drugąjest wysokość szkody do rzeczywistej straty, czyli damnum emergens, jeżeli ta rzeczywista strata przekracza wynagrodzenie za 3 miesiące, to pracownik odpowiada tylko do tej wysokości. Jeżeli szkoda powstała z winy umyślnej, to pracownik ponosi pełną odpowiedzialność – art. 122 Kodeksu pracy. Mamy pełną odpowiedzialność i to nie tylko do damnum emergens, ale również lucrum cessans, czyli szkody w pełnej wysokości.

Odnosząc się do ewentualnego procesu, wskazać należy, iż zgodnie z art. 6 Kodeksu cywilnego „ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne”. Z treści wezwań do zapłaty wynika, iż firma spółka zarzuca Pani wyrządzenie szkody.

Nadto wskazać należy na odpowiedzialność majątkową z tytułu powierzenia mienia.

Ogólne warunki prawidłowego powierzenia mienia:

  • pracownik musi wyrazić zgodę na powierzenie mu mienia z obowiązkiem zwrotu lub do wyliczenia się,
  • mienie musi zostać wydane pracownikowi w taki sposób, aby mógł sprawdzić jego stan ilościowy i jakościowy, objąć je w posiadanie i sprawować nad nim pieczę.

Zgoda pracownika na przyjęcie odpowiedzialności za mienie powierzone może wynikać bądź z faktu zawarcia umowy o pracę na stanowisku, z którym związana jest odpowiedzialność materialna za powierzone mienie, bądź z faktu przyjęcia określonego składnika mienia pracodawcy do używania i sprawowania nad nim pieczy. Zgoda pracownika na przyjęcie odpowiedzialności za mienie powierzone może wynikać także z faktu zawarcia przez kilku pracowników umowy z pracodawcą o wspólnej odpowiedzialności materialnej (art. 125).

Następną przesłanką jest szkoda w tym mieniu. Istnieje domniemanie winy i związku przyczynowego pomiędzy szkodą a brakiem rozliczenia się.

Często daje się pracownikom deklaracje, w których ktoś ma np. ponosić odpowiedzialność za komputer na biurku, a inni pracownicy mają dostęp do niego, ale ktoś musi odpowiadać za ten sprzęt. Pracodawca uważa, że to jest już prawidłowe powierzenie. Można podpisywać takie deklaracje, ale nie ponosimy za ten sprzęt odpowiedzialności, w sytuacji gdy nie mamy wyłącznej pieczy nad tym sprzętem. Natomiast ta zasada działa także w drugą stronę, jeżeli podpisujemy jakiś dokument, przyjmujemy jakiś towar, to odpowiadamy za ten towar, jeśli spełnione zostaną pozostałe warunki prawidłowego powierzenia mienia. Podpis na jakimkolwiek dokumencie jest dowodem na to, że to mienie zostało powierzone konkretnemu pracownikowi.

Pracownik może uwolnić się od tej odpowiedzialności, jeśli wykaże, że szkoda powstała z przyczyn niezależnych, czyli jeżeli pracodawca nie zapewni mu warunków umożliwiających mu zabezpieczenie tego mienia.

Zakres obowiązku naprawienia tej szkody jest zupełny.

W treści przepisu ujęto, że pracownik odpowiada za nierozliczenie się z mienia. Co z pracownikiem, który rozliczy się z mienia, ale w tym sensie, że np. przyniesie zepsuty albo zniszczony przedmiot, który mu powierzono? Istnieje rozbieżność w orzecznictwie co do tego, jakie znaczenie ma ten przepis. Należy przyjąć, że pracownik musi rozliczyć się z tego mienia, które zostało mu powierzone, w tym znaczeniu, że nie może to być mienie zniszczone, uszkodzone. Pracownik powinien sprawować pieczę nad tym mieniem.

Sąd Najwyższy przyjmuje też, że gdy do uszkodzenia doszło z winy nieumyślnej, to wówczas pracownik odpowiada tylko w tych granicach. Pracownik ponosi odpowiedzialność za mienie, nad którym sprawuje pieczę, sposób organizacji spoczywa na pracodawcy, jeżeli pracodawca doprowadza do tego, że jakieś inne osoby, np. pracownicy banku (którym powierzono pieniądze ze sklepu, które liczyły kasjerki, i okazuje się, że brakuje części tych pieniędzy przy tym liczeniu), dokonują wyliczenia tych kwot pod nieobecność pracownika pracodawcy, to w ten sposób godzi się na poniesienie pewnego ryzyka, za które ponosi odpowiedzialność. Pracownik sklepu w ten sposób może się skutecznie obronić przed tą odpowiedzialnością, twierdząc, że nie jest w stanie powiedzieć, co dalej działo się z pieniędzmi po przekazaniu do banku. Oprócz odpowiedzialności za szkody indywidualnych pracowników Kodeks pracy reguluje kwestie odpowiedzialności za szkody kilku pracowników i także jest to odpowiedzialność indywidualna, jeżeli zgodnie z art. 118 pracownicy ponoszą odpowiedzialność z winy nieumyślnej, ponoszą odpowiedzialność stosownie do przyczynienia się lub stopnia winy lub w częściach równych.

Odpowiedzialność solidarną określa art. 122 dla winy umyślnej.

Wspólna odpowiedzialność materialna przyjęta przez pracowników w umowie do odpowiedzialności wspólnej. Jest to umowa na piśmie – art. 125.

W mojej ocenie, mając na uwadze, iż nie podpisywała Pani żadnej umowy o odpowiedzialności za powierzone mienie, w przedstawionej przez Panią sytuacji można mówić jedynie o odpowiedzialności materialnej, o której mowa przepisach art. 114 –123 Kodeksu pracy. 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z prawem pracy? Opisz swój problem i zadaj pytania.
(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Kodeks pracy

[Pobierz Kodeks pracy] Stan prawny – 1.01.2017 r. j.t. z zaznaczonymi zmianami.

Kodeks pracy

[Pobierz ustawę o PIP] Stan prawny – 1.03.2017 r. j.t. z zaznaczonymi zmianami.

wizytówka Zadaj pytanie »