Kategoria: Obowiązki i odpowiedzialność pracownika
Baner RODO

Udzielamy indywidualnych Porad Prawnych

Masz podobny problem prawny?
Kliknij tutaj, opisz nam swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Odpowiedzialność za powierzony samochód

Autor: Marek Gola • Opublikowane: 2014-07-31

Przesyłam do opinii umowę odpowiedzialności za powierzony samochód służbowy. Czy jako pracownik mam się czego obawiać? W jakim zakresie odpowiadam za samochód, jeśli parkuję go przed swoim blokiem (jak wszyscy)?

»Wybrane opinie klientów

Pozwoli Pan, iż w pierwszej kolejności wskażę na przepisy, które mają zastosowanie w niniejszej sprawie, tj. art. 124 i art. 125 Kodeksu pracy (w skrócie K.p.), zgodnie z nimi:

„Art. 124. § 1. Pracownik, któremu powierzono z obowiązkiem zwrotu albo do wyliczenia się:

1)   pieniądze, papiery wartościowe lub kosztowności,

2)   narzędzia i instrumenty lub podobne przedmioty, a także środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze,

odpowiada w pełnej wysokości za szkodę powstałą w tym mieniu.

§ 2. Pracownik odpowiada w pełnej wysokości również za szkodę w mieniu innym niż wymienione w § 1, powierzonym mu z obowiązkiem zwrotu albo do wyliczenia się.

§ 3. Od odpowiedzialności określonej w § 1 i 2 pracownik może się uwolnić, jeżeli wykaże, że szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych, a w szczególności wskutek niezapewnienia przez pracodawcę warunków umożliwiających zabezpieczenie powierzonego mienia.

Art. 125. § 1. Na zasadach określonych w art. 124 pracownicy mogą przyjąć wspólną odpowiedzialność materialną za mienie powierzone im łącznie z obowiązkiem wyliczenia się. Podstawą łącznego powierzenia mienia jest umowa o współodpowiedzialności materialnej, zawarta na piśmie przez pracowników z pracodawcą.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

§ 2. Pracownicy ponoszący wspólną odpowiedzialność materialną odpowiadają w częściach określonych w umowie. Jednakże w razie ustalenia, że szkoda w całości lub w części została spowodowana przez niektórych pracowników, za całość szkody lub za stosowną jej część odpowiadają tylko sprawcy szkody”.

Odpowiedzialność majątkową, materialną za każdy rodzaj mienia określają art. 124 do 127 K.p.

Ogólne warunki prawidłowego powierzenia mienia:

  1. pracownik musi wyrazić zgodę na powierzenie mu mienia z obowiązkiem zwrotu lub do wyliczenia się,
  2. mienie musi zostać wydane pracownikowi w taki sposób, aby mógł sprawdzić jego stan ilościowy i jakościowy, objąć je w posiadanie i sprawować nad nim pieczę.

Zgoda pracownika na przyjęcie odpowiedzialności za mienie powierzone może wynikać bądź z faktu zawarcia umowy o pracę na stanowisku, z którym związana jest odpowiedzialność materialna za powierzone mienie, bądź z faktu przyjęcia określonego składnika mienia pracodawcy do używania i sprawowania nad nim pieczy. Zgoda pracownika na przyjęcie odpowiedzialności za mienie powierzone może wynikać także z faktu zawarcia przez kilku pracowników umowy z pracodawcą o wspólnej odpowiedzialności materialnej (art. 125).

Następną przesłanką jest szkoda w tym mieniu. Istnieje domniemanie winy i związku przyczynowego pomiędzy szkodą a brakiem rozliczenia się. Wyraźnie podkreślić należy, iż jeżeli podpisujemy jakiś dokument, przyjmujemy jakiś towar, to odpowiadamy za ten towar, jeśli spełnione zostaną pozostałe warunki prawidłowego powierzenia mienia. Podpis na jakimkolwiek dokumencie jest dowodem na to, że to mienie zostało powierzone konkretnemu pracownikowi. Pracownik może uwolnić się od tej odpowiedzialności, jeśli wykaże, że szkoda powstała z przyczyn niezależnych, czyli jeżeli pracodawca nie zapewni mu warunków umożliwiających mu zabezpieczenie tego mienia.

Zakres obowiązku naprawienia tej szkody jest zupełny. W treści przepisu ujęto, że pracownik odpowiada za nierozliczenie się z mienia. Co z pracownikiem, który rozliczy się z mienia, ale w tym sensie, że np. przyniesie zepsuty albo zniszczony przedmiot, który mu powierzono? Istnieje rozbieżność w orzecznictwie co do tego, jakie znaczenie ma ten przepis. Należy przyjąć, że pracownik musi rozliczyć się z tego mienia, które zostało mu powierzone, w tym znaczeniu, że nie może to być mienie zniszczone, uszkodzone. Pracownik powinien sprawować pieczę nad tym mieniem. Sąd Najwyższy przyjmuje też, że jeśli do uszkodzenia doszło z winy nieumyślnej, to wówczas pracownik odpowiada tylko w tych granicach.

Pracownik ponosi odpowiedzialność za mienie, nad którym sprawuje pieczę, sposób organizacji spoczywa na pracodawcy, jeżeli pracodawca doprowadza do tego, że jakieś inne osoby przejmują mienie. Oprócz odpowiedzialności za szkody indywidualnych pracowników Kodeks pracy reguluje kwestię odpowiedzialności za szkody kilku pracowników i także jest to odpowiedzialność indywidualna, jeżeli zgodnie z art. 118 K.p. pracownicy ponoszą odpowiedzialność z winy nieumyślnej, ponoszą odpowiedzialność stosownie do przyczynienia się lub stopnia winy lub w częściach równych.

Od daleko idącej odpowiedzialności pracownika, o której mowa powyżej, istnieje możliwość uwolnienia się w sytuacji kiedy pracownik, który podlega pod tego rodzaju odpowiedzialność , wykaże, że szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych. Istotny z punktu widzenia Pana interesu jest pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 grudnia 2001 r., sygn. akt I PKN 748/2000, w którego uzasadnieniu wskazano, iż „podporządkowanie pracownika kierownictwu nieuczciwego lub nierzetelnego przełożonego może być kwalifikowane jako niezapewnienie przez pracodawcę warunków umożliwiających należyte zabezpieczenie mienia powierzonego z obowiązkiem zwrotu albo do wyliczenia się (art. 124 § 3 kp)”.

Drugą możliwością uniknięcia odpowiedzialności jest wskazanie stosownie do treści art. 127 K.p., że pracownicy nie odpowiadają za szkodę wynikłą w związku z działaniem w granicach dopuszczalnego ryzyka, ponieważ z istoty stosunku pracy wynika, że nie ponoszą oni ryzyka związanego z działalnością pracodawcy.

Następnie wskazać należy na okoliczność, iż pracownik odpowiada tylko za normalne następstwa swojego działania lub zaniechania. Innymi słowy szkoda, która powstała, musi pozostawać z związku przyczynowym z zachowaniem pracownika, który teoretycznie miał doprowadzić do powstania szkody.

Odpowiednie zastosowanie znajduje także przepis art. 117 K.p., zgodnie z którym „pracownik nie ponosi odpowiedzialności za szkodę w takim zakresie, w jakim pracodawca lub inna osoba przyczyniły się do jej powstania albo zwiększenia”.

Ostatnia kwestia, w mojej ocenie najkorzystniejsza dla Pana, to przeniesienie na pracodawcę obowiązku wykazania, kto i w jakim stopniu (z pośród osób odpowiedzialnych za mienie) ponosi odpowiedzialność. W sytuacji bowiem stwierdzenia, że wykryta szkoda powstała w całości lub w części przez Pana jako pracownika, za całość szkody lub za jej odpowiednią część odpowiada lub odpowiada tylko sprawca takiej szkody.

„Pracownicy odpowiadają w częściach określonych w umowie. Pracownik może uwolnić się od odpowiedzialności za przypadającą na niego część szkody, jeżeli udowodni, że szkoda w całości lub w części została spowodowana przez innego pracownika lub pracowników związanych umową” (M. Gersdorf, K. Rączka, J. Skoczyński, Najnowsze wydanie: Kodeks pracy. Komentarz, Warszawa 2008).

Zgodnie z poglądem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 1 lutego 1978 r., sygn. akt IV PR 9/78, to „na zakładzie pracy leży jednak obowiązek udowodnienia prawidłowego powierzenie mienia pracownikowi oraz fakt nierozliczenia się z tego mienia”. Innymi słowy pracodawca, przekazując Panu odpowiedzialność za określone mienie, pojazd mechaniczny, zobowiązany jest do wskazania stanu technicznego i jego potwierdzenia, najlepiej zaświadczeniem z serwisu producenta. Brak jakichkolwiek dokumentów tym zakresie może stanowić o podważeniu Pana odpowiedzialności.

Przedstawiona przez Pana umowa o odpowiedzialności materialnej za powierzone mienie (samochód) jest umową typową, choć w mojej ocenie należy pochylić się nad § 5 pkt 1, w którym wskazuje się na Pana obowiązki, a w szczególności zobowiązuje do „właściwego zabezpieczenia samochodu przed dostępem osób nieupoważnionych”. W mojej ocenie zasadnym byłoby wskazanie w treści umowy, iż sytuacja ta nie obejmuje kradzieży pojazdu należycie zaparkowanego i zamkniętego. Nie sposób bowiem przyjąć, iż będzie Pan podnosił odpowiedzialność za każdą kradzież pojazdu, w sytuacji kiedy pracodawca np. nie płaci Panu za parking strzeżony. Nadto w mojej ocenie zasadnicze jest zawarcie w umowie w § 4 pkt 3a wskazania, z czyich środków pieniężnych będą następowały naprawy gwarancyjne i pogwarancyjne oraz przeglądy techniczne. Powyższe rozwiązanie ma na celu ochronę Pana interesów i uniknięcie niepotrzebnych sporów.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.



Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z prawem pracy? Opisz swój problem i zadaj pytania.
(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Czy został złamany zakaz konkurencji?

Prowadzę firmę, zatrudniałem pracownika na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony (bez umowy o zakazie konkurencji). Pracownik się zwolnił, a ja wkrótce się dowiedziałem, że założył konkurencyjną firmę jeszcze w trakcie trwania umowy o pracę. Czy został złamany zakaz konkurencji?

Manko na magazynie – odpowiedzialność materialna pracownika

Oczywiście odpowiedź na Pana pytanie jest twierdząca – sama zmiana lokalizacji na korzystniejszą nie niweluje prawa do żądania zapłaty wynagrodzenia (nie odszkodowania) za posadowienie infrastruktury przesyłowej na Pana działce.

Najpierw przedstawię Panu regulację prawną, zaś po niej wskazówki, którymi powinien Pan operować w toku negocjacji:

„Rozdział III

Służebność przesyłu

Art. 3051. Nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu).

Art. 3052. § 1. Jeżeli właściciel nieruchomości odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna dla właściwego korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, przedsiębiorca może żądać jej ustanowienia za odpowiednim wynagrodzeniem.

§ 2. Jeżeli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna do korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu.

Art. 3053. § 1. Służebność przesyłu przechodzi na nabywcę przedsiębiorstwa lub nabywcę urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1.

§ 2. Służebność przesyłu wygasa najpóźniej wraz z zakończeniem likwidacji przedsiębiorstwa.

§ 3. Po wygaśnięciu służebności przesyłu na przedsiębiorcy ciąży obowiązek usunięcia urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, utrudniających korzystanie z nieruchomości. Jeżeli powodowałoby to nadmierne trudności lub koszty, przedsiębiorca jest obowiązany do naprawienia wynikłej stąd szkody.

Art. 3054. Do służebności przesyłu stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych.”

Tyle mówią przepisy – zwięźle, ale w mojej ocenie są adekwatne i uniwersalne. Mowa w nich bowiem o odpowiednim wynagrodzeniu. Oczywiście strony mają pełne pole do popisu, by argumentować zakres wynagrodzenia, czyli wypełniać przesłankami faktycznymi przymiotnik „odpowiedniego”.

Na co więc Pan w negocjacjach powinien zwrócić uwagę.

Zanim wymienię punkty dotyczące kryteriów wynagrodzenia – na pewno należy żądać od operatora dokumentacji potwierdzającej legalność posadowienia infrastruktury tj. jej budowy w oparciu o ówczesne wymogi prawne.

Co do wynagrodzenia odpowiedniego proszę brać pod uwagę:

1. Na zapłatę wynagrodzenia zarówno za przyszły, jak i przeszły okres korzystania z gruntu na przesył.

2. W jakim zakresie infrastruktura utrudniała i potencjalnie utrudnia Panu życie, i nie chodzi tylko o teraźniejszość oraz przeszłość, czy też przyszłość wykonalną, ale także sferę planowania np. pod kątem wykorzystania działki zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego.

3. Należy też uwzględnić, jak kluczowe jest dla operatora istnienie infrastruktury na Pana gruncie, czyli jak duże nakłady czekają operatora i jak duże są jego zyski z tegoż posadowienia przesyłu.

4. Warto podkreślić, że za przesył operator uzyskuje materialne przysporzenia, a właściciel gruntu ma tylko ciężary.

5. Jeżeli operator będzie dysponował wyceną szacunkową, prosić należy o jej odpis do zapoznania się na spokojnie później.

6. Podobnie z podpisywaniem czegokolwiek – doradzam szczególną ostrożność i przyjęcie zasady odłożenia na później, po spokojnej lekturze w domu, ewentualnie po konsultacjach prawnych.

7. Na koniec zwrócę Pan uwagę na dwa praktyczne mankamenty:

a) Operatorzy nigdy nie wspominają o rencie służebnej a jedynie chcą płacić jednorazowe wynagrodzenie za służebność – żaden przepis nie ogranicza możliwości żądania wynagrodzenia periodycznego np. rocznego czynszu służebnego płaconego dopóty, dopóki trwa przesył i posadowienie infrastruktury na Pana gruncie. Proszę spojrzeć na to rozsądnie – bez presji – przecież Pan gruntu nie sprzedaje tylko go udostępnia, jak przy dzierżawie czy najmie co czyni służebność przesyłu podobną do tych stosunków prawnych, które w sposób naturalny przewidują periodyczność wynagrodzenia (czynszu).

b) Operator przedstawia swoje kalkulacje jako jedynie słuszne, powołując się na różnorakie normy i opracowania rzeczoznawców – proszę się na to też nie dać złapać – jak Pan widzi w powyższym – Kodeks cywilny mówiąc o odpowiednim wynagrodzeniu nie odsyła do jakichkolwiek norm wykonawczych, pragmatyk zawodowych itp. opracować eksperckich.

Odpowiedzialność materialna pracownika za powierzone mienie

Przed prawie dwoma laty zakończyłem pracę w pewnej firmie, gdzie wraz z jeszcze jednym pracownikiem zajmowałem się sprzedażą i obaj przyjęliśmy współodpowiedzialność za magazyn. Po pewnym czasie współpracownik zrezygnował z pracy, więc została sporządzona inwentaryzacja, gdzie wykryto niedobory. Zostaliśmy obciążeni notą obciążeniową za połowę wartości niedoboru. Dwukrotnie miała miejsce podobna sytuacja, tzn. współpracownik odchodził z pracy i były niedobory w magazynie oraz wystawiano noty obciążeniowe. Kwota nie została nam potrącona z wynagrodzenia. Przed tygodniem otrzymałem od tej firmy wezwanie do zapłaty. Czy po takim czasie nadal można pociągać mnie do odpowiedzialności materialnej za powierzone mienie? Czy takiej inwentaryzacji nie należy uznać za nieważną, skoro np. brakowało jakichkolwiek ustaleń co do regulaminu spisu albo niewydania przez szefa zarządzenia o wykonaniu inwentaryzacji, bo takie sytuacje miały miejsce?

Zwiększenie zakresu czynności pracownika

Pracodawca przedstawił mi zmianę warunków pracy – ze stanowiska kadrowej na stanowisko magazyniera (plus ucięcie etatu). Nie otrzymałam nowego zakresu obowiązków, dowiedziałam się mimochodem, że oprócz spraw kadrowych mam odpowiadać za stany na magazynie. Tam jednak jest inny pracownik zatrudniony na cały etat. Kto więc odpowiada za stratę, do której doszło?

Żądanie dopłaty za paliwo tankowane do TIR-a

Zwalniam się z pracy, a pracodawca żąda ode mnie dopłaty za paliwo tankowane do TIR-a, którym jeździłem. Na oko wyznaczył limit spalania, a ja tymczasem jeździłem na wschód Europy, gdzie nie ma autostrad i spalanie jest większe. Czy pracodawca może mnie pociągnąć do odpowiedzialności finansowej?

Obciążenie pracownika za nieumyślnie popełniony błąd

Jestem pracownikiem agencji ubezpieczeniowej zatrudnionym na umowę o pracę. Doszło do mojej pomyłki na rzecz osoby trzeciej, co skutkuje tym, iż pracodawca obciąża mnie kwotą przyjętą przez agencje z osoby trzeciej. Czy pracodawca ma prawo obciążyć mnie kosztami, jakie są związane z moją nieumyślną pomyłką? Jakie mam prawa w związku z taką sytuacją?



Kodeks pracy

[Pobierz Kodeks pracy] Stan prawny – 1.01.2017 r. j.t. z zaznaczonymi zmianami.

Kodeks pracy

[Pobierz ustawę o PIP] Stan prawny – 1.03.2017 r. j.t. z zaznaczonymi zmianami.

Szukamy ambitnego prawnika » wizytówka Zadaj pytanie »