Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Masz problem z prawem pracy? Opisz swój problem i zadaj pytania.
(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

GLOSA do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2008 r., I PK 196/07, OSNP z 2009 r. Nr 7-8, poz. 89 – wysokość dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych

Autor: • Opublikowane: 2015-04-04

Teza rozstrzygnięcia

Praca w sobotę stanowiąca dzień wolny od pracy wynikający z pięciodniowego tygodnia pracy (art. 129 § 1 K.p.) świadczona w godzinach nadliczbowych, uprawnia do dodatku w wysokości 50% wynagrodzenia (art. 1511 § 1 pkt 2 K.p.).

Przesłanki stanu faktycznego


Powodowie zatrudnieni byli przez pracodawcę polskiego na terenie Republiki Federalnej Niemiec i zgodnie z treścią umowy znajdowały do nich zastosowanie przepisy polskiego prawa pracy.

Powodowie wykonywali pracę w dni wolne od pracy urzeczywistniające zasadę średnio pięciodniowego tygodnia pracy, za co nie otrzymali dodatkowego wynagrodzenia.

Sąd I instancji, po ustaleniu liczby dni takiej pracy uznał, że powodom za każdą godzinę pracy przysługuje dodatek w wysokości 100% stawki wynagrodzenia godzinowego, wobec przekroczenia normy średniotygodniowej czasu pracy i tak wyliczoną należność zasądził.

Apelację od wyroku I instancji wniósł pracodawca. Sąd II instancji oddalił apelację, nie dopatrując się podstaw do uwzględnianie postawionych zarzutów. Sąd stwierdził, że sposób wyliczenia należnego wynagrodzenia dodatkowego w wysokości dodatku 100% był poprawny.

Sąd I instancji poprawnie od ogólnej liczby godzin przepracowanych odjął nominalny czas pracy, a następnie odjął te godziny nadliczbowe, za które przysługiwał powodom dodatek 50%, a za pozostałe godziny nadliczbowe prawidłowo naliczył dodatek 100%.

Pozwany pracodawca złożył skargę kasacyjną, w wyniku której Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał Sądowi II instancję sprawę do ponownego rozpatrzenia, formułując powyższą tezę wykładniowe.

Argumentacja Sądu Najwyższego

W zakresie postawionej tezy wykładniowej Sąd Najwyższy uznał skargę kasacyjną za uzasadnioną. Zdaniem SN trafny jest zarzut naruszenia art. 1511 § 1 pkt. 2 K.p., gdyż z tego przepisu wynika, że za pracę w tzw. wolną sobotę przysługuje dodatek 50%, a nie 100%.

Sąd Najwyższy przeanalizował wszystkie przypadki prawa pracownika do dodatku 100%, które ustawodawca wymienia w art. 1511 § 1 pkt. 1 K.p. i uznał, że żaden z wymienionych tam przypadków nie dotyczy pracy w dzień wolny wynikający z zasady średnio pięciodniowego tygodnia pracy.

Powołany przepis przewiduje dodatek 100% wyłącznie za pracę świadczoną w godzinach nadliczbowych przypadających w nocy, w godzinach nadliczbowych w niedziele i święta niebędące dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, a także w godzinach nadliczbowych przypadających w dniu wolnym od pracy udzielonym w zamian za pracę w niedzielę lub w święto będące dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy.

Natomiast praca świadczona w godzinach nadliczbowych w dniach innych, niż przywołane wcześniej, uprawnia do dodatku w wysokości 50% wynagrodzenia (art. 1511 § 1 pkt. 2 K.p. w związku z art. 1511 § 2 K.p.).

Praca w sobotę tj. w dniu stanowiącym dodatkowy dzień wolny od pracy wynikający z pięciodniowego tygodnia pracy - art. 129 § 1 K.p., świadczona w nadgodzinach, uprawnia do dodatku w wysokości 50% wynagrodzenia, bowiem dzień ten nie jest niedzielą, ani świętem (nie będącym dla pracownika dniem pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy), nie jest też on dniem wolnym udzielonym pracownikowi w zamian za pracę w niedzielę lub w święto, będące dla pracownika dniem pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy.

Nie ustalono także, aby praca w sobotę świadczona była w nocy.

Wobec tego, za pracę w taki dzień pracownikowi przysługuje dodatek na podstawie art. 1511 § 1 pkt. 2 K.p., który wyraźnie stanowi o 50% jego wysokości.

Ocena rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego

Teza wykładniową Sądu Najwyższego jest oczywiście błędna. Wadliwość wynika stąd, że Sąd Najwyższy formułując tezę wykładniową ograniczył się do analizy art. 1511 § 1 K.p.

Co prawda, w powołanej podstawie prawnej Sąd Najwyższy powołuje art. 1511§ 1 pkt. 2 w związku z art. 1511 § 2 K.p., ale najwyraźniej nie dokonał całościowej analizy art. 1511 K.p.

Z art. 1511 K.p. odczytywanym całościowo, jednoznacznie wynika, że praca w godzinach nadliczbowych przekraczających normę średniotygodniową zawsze ma być opłacana dodatkiem 100%.

W konsekwencji, art. 1511 § 1 pkt. 1 i 2 K.p. odnosi się wyłącznie do godzin nadliczbowych przekraczających normę dobową, bądź przedłużony wymiar czasu pracy wynikający z obowiązującego pracownika systemu i rozkładu czasu pracy (art. 151 § 1 K.p.).

Sąd Najwyższy natomiast całkowicie błędnie przyjął, że warunki zapisane w art. 1511 § 1 dotyczą wszystkich występujących godzin nadliczbowych w rozumieniu definicji tego pojęcia zawartej w art. 151 § 1 K.p.

Tymczasem o wysokości należnego dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych stanowi także art. 1511 § 2 K.p.

Zgodnie z tym przepisem, dodatek, o którym mowa w art. 1511 § 1 pkt. 1 K.p. przysługuje również za pracę w godzinach nadliczbowych przekraczających normę średniotygodniową czasu pracy.

Odesłanie w tym przepisie do art. 1511 § 1 pkt. 1 K.p. oznacza, że ustawodawca ma na myśli prawo do dodatku w wysokości 100%.

Godziny nadliczbowe, które zaistniały w wyniku przekroczenia normy średniotygodniowej czasu pracy powstają właśnie wówczas, gdy mamy do czynienia z pracą w dniu wolnym od pracy urzeczywistniającym zasadę średnio pięciodniowego tygodnia pracy.

W konsekwencji, zarówno Sąd I jak i II instancji orzekające w glosowanej sprawie dokonały prawidłowej wykładni art. 1511 K.p., natomiast Sąd Najwyższy ewidentnie zbłądził, przyczyniając się do powstania kolejnego rozstrzygnięcia tego gremium, które będzie budzić dalsze wątpliwości interpretacyjne.

Trudno bowiem, wobec wyraźnej konstrukcji treści art. 1511 K.p. uznać tezę wykładniową Sądu Najwyższego za słuszną, nawet w kategoriach kontrowersyjności. Jest to oczywiście błędne twierdzenie wykładniowe, które temu gremium nie powinno się zdarzyć.

A jeżeli już do tego doszło, to taki swoisty „wypadek przy pracy" Sądu Najwyższego nie powinien być upowszechniany, aby nie tworzyć dodatkowego zamieszania wykładniowego.

Teza glosowanego rozstrzygnięcia powinna więc poprawnie brzmieć:

„Praca w sobotę stanowiąca dzień wolny od pracy wynikający z pięciodniowego tygodnia pracy (art. 129 § 1 K.p.) świadczona w godzinach nadliczbowych, uprawnia do dodatku w wysokości 100% wynagrodzenia (art. 1511 § 2 K.p.)".

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Masz problem z prawem pracy? Opisz swój problem i zadaj pytania.
(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Kodeks pracy

[Pobierz Kodeks pracy] Stan prawny – 1.01.2017 r. j.t. z zaznaczonymi zmianami.

Kodeks pracy

[Pobierz ustawę o PIP] Stan prawny – 1.03.2017 r. j.t. z zaznaczonymi zmianami.

Szukamy prawników » wizytówka Zadaj pytanie »