Kategoria: Godziny nadliczbowe

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Wpisz tutaj swoje pytanie, a trafi ono do naszego prawnika specjalisty.

Czy pracodawca może zmusić pracownika do pracy w sobotę?

Autor: Marta Handzlik • Opublikowane: 2016-12-26

W tym tygodniu od poniedziałku do piątku pracuję w godzinach 13-21. Dzisiaj przyszedł przełożony i powiedział, że również w sobotę mamy przyjść do pracy w tych godzinach, a jeżeli ktoś się nie zgodzi będzie miał wydane polecenie służbowe na piśmie. Czy pracodawca może zmusić pracownika do pracy w sobotę? Dodam, że nie jest to pierwszy raz kiedy przełożony postępuje w ten sposób.

Marta Handzlik

Odpowiadając na Pana pytanie uprzejmie informuję, że zgodnie z art. 100 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1502) pracownik ma obowiązek świadczenia pracy w godzinach nadliczbowych, o ile nie jest to sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę. W tym czasie pracownik powinien wykonywać pracę sumiennie i starannie oraz stosować się do poleceń przełożonych. Jak przypomniał Sąd Najwyższy w wyroku z 16 grudnia 1987 r. (I PRN 68/87, OSNC 1989/10/164) pracą w nadgodzinach jest praca wykonywana w warunkach określonego już zmęczenia pracownika. Nie usprawiedliwia to jednak odmowy pracownika w przypadku usuwania awarii. Niekiedy odmowa wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych może być wystarczającym powodem do wypowiedzenia umowy o pracę lub nawet zakwalifikowania jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, co też może skutkować rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.

Bezzasadna odmowa pracy w nadgodzinach może skutkować negatywnymi konsekwencjami.

Jeśli natomiast potrzeba pracy w godzinach nadliczbowych była rzeczywista i obiektywnie uzasadniona, a polecenie pracodawcy nie było sprzeczne z przepisami prawa, postanowieniami umowy, czy też zasadami współżycia społecznego, a mimo to pracownik odmówił wykonywania polecenia, wówczas w zależności od okoliczności może:

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

– zostać ukarany karą porządkową (upomnienie lub nagana),

– w wyjątkowych sytuacjach zostać zwolniony za wypowiedzeniem lub bez wypowiedzenia.

W sytuacji, gdy odmowa wykonania polecenia służbowego nie wynika z uzasadnionej (jak wyżej wskazano) przyczyny – takie zachowanie może zostać zakwalifikowane jako naruszenie ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy i skutkować zastosowaniem kary upomnienia bądź nagany.

Rozwiązanie umowy o pracę może zaś nastąpić w skrajnych sytuacjach, kiedy nieuzasadniona odmowa wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych spowodowała np. poważne konsekwencje w funkcjonowaniu zakładu pracy.

Polecenie pracy w godzinach nadliczbowych z uwagi na szczególne potrzeby pracodawcy lub konieczność prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego albo usunięcia awarii nie może spotkać się z odmową pracownika, chyba że odmowa taka konieczna jest ze szczególnych względów natury ochronnej.

Praca wykonywana ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy, a także praca wykonywana ponad przedłużony dobowy wymiar czasu pracy, wynikający z obowiązującego pracownika systemu i rozkładu czasu pracy, stanowi pracę w godzinach nadliczbowych.

Za pracę w godzinach nadliczbowych, oprócz normalnego wynagrodzenia, przysługuje dodatek w wysokości:

1) 100% wynagrodzenia – za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających:

a) w nocy,

b) w niedziele i święta niebędące dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy,

c) w dniu wolnym od pracy udzielonym pracownikowi w zamian za pracę w niedzielę lub w święto, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy,

2) 50% wynagrodzenia – za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w każdym innym dniu niż określony w pkt 1.

Pracownik jest obowiązany wykonywać pracę sumiennie i starannie oraz stosować się do poleceń przełożonych, które dotyczą pracy, jeżeli nie są one sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę. Pracodawca może zatem zlecać pracownikom pracę w godzinach nadliczbowych, a odmowa jej świadczenia może być uznana za naruszenie podstawowych obowiązków pracownika, w wyniku czego na pracownika może zostać nałożona kara dyscyplinarna. Odmowa wykonania pracy w godzinach nadliczbowych może stanowić również podstawę do wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę lub nawet rozwiązania jej bez zachowania okresu wypowiedzenia.

Ponadto obowiązek wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych nie musi wynikać z obowiązujących w zakładzie pracy aktów wewnątrzzakładowych. Jego podstawą są bowiem przepisy Kodeksu pracy. Polecenie pracy w godzinach nadliczbowych nie musi być również wydane w żadnej szczególnej formie (może na przykład przybrać postać ustnego polecenia).

Podsumowując – jeśli polecenie pracy w godzinach nadliczbowych jest zgodne z prawem – nie może Pan odmówić pracy w godzinach nadliczbowych.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Wpisz tutaj swoje pytanie, a trafi ono do naszego prawnika specjalisty.

Podobne materiały

Dodatek za godziny nadliczbowe

Czy przyznanie pracownikowi prawa do dopłaty 100% do wynagrodzenia za pierwsze 8 godzin nadliczbowych przepracowanych w "wolną sobotę" i 50% dopłaty za dziewiątą i następne godziny nadliczbowe przepracowane w tym samym dniu nie narusza artykułu 18(3c) Kodeksu pracy? (A może tu chodzi o 50% z podwojonej podstawy?)
Ze stron www OIP w Katowicach:
"Jaki dodatek należy wypłacić pracownikowi za pracę w sobotę, jeżeli pracował od poniedziałku do piątku po 8 godzin a w sobotę, która była dniem wolnym przepracował 12 godzin. (...) Nieudzielenie dnia wolnego (co może się zdarzyć tylko w sytuacjach wyjątkowych, obiektywnie usprawiedliwionych) powoduje obowiązek wypłaty 100% dodatku oraz 50% dodatku za pracę ponad 8 godzin. Powyższe wyjaśnienia w zakresie dobowego przekroczenia dotyczą rozliczania czasu pracy w podstawowym systemie czasu pracy."

Godziny ponadwymiarowe nauczyciela a urlop okolicznościowy

Z tytułu urlopu okolicznościowego (śmierć brata) przysługuje 1 dzień urlopu okolicznościowego, za ten dzień z kolei przysługuje wynagrodzenie ale, jeżeli jest to nauczyciel i w tym dniu ma z przydziału, wynikające z arkusza organizacyjnego godziny ponadwymiarowe, czy w tym przypadku liczymy je wskaźnikiem 3,60 czy średnia godzin z 3 miesięcy, czy wypłacamy tylko wynagrodzenie wynikające z umowy?

Praca w warunkach szczególnych a nadgodziny

Czy pracownik pracujący w warunkach szczególnych w systemie skróconego czasu pracy z tytułu narażenia na promieniowanie może pracować w nadgodzinach?

Czy nadgodziny mogą być narzucone z góry?

Jestem zatrudniona na 3/4 etatu. Jednak często pracuję po 8 godzin dziennie i mam wypłacane za tzw. dopełnienie do pełnego etatu. Czy nadgodziny mogą mi być narzucone z góry, mimo że nie wyrażam na nie zgody?

Dodatkowe godziny pracy

Regulamin pracy stanowi, że ze względu na specyfikę produkcji określoną szczególnymi warunkami pracy czas pracy pracowników wykonujących tę pracę w tych warunkach wynosi 6 godzin na dobę i nie może przekroczyć 30 godzin tygodniowo w miesięcznym okresie rozliczeniowym. Jeśli nie byłoby to przestrzegane (np. pracownicy pracowaliby 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo), czy są możliwości prawne, które mogłyby spowodować, że te 2 dodatkowe godziny pracy mogłyby być potraktowane jako godziny nadliczbowe? Czy to może działać wstecz?


Kodeks pracy

[Pobierz Kodeks pracy] Stan prawny – 1.01.2017 r. j.t. z zaznaczonymi zmianami.

Kodeks pracy

[Pobierz ustawę o PIP] Stan prawny – 1.03.2017 r. j.t. z zaznaczonymi zmianami.


Szukamy prawników » wizytówka Zadaj pytanie »